"Тұрақсыздық"

Кіріспе

2005 жылы Марк Форстердің режиссерлігімен түсірілген фильм.

Stay – 2005 жылғы американдық психологиялық триллер, оны Марк Форстер режиссерлік етіп, Дэвид Бениофф жазған. Басты рөлдерде Эван МакГрегор, Наоми Уоттс, Райан Гослинг және Боб Хоскинс ойнаған, ал өндірісін Regency компаниясы жүзеге асырып, 20th Century Fox компаниясы таратқан. Фильм шындық, махаббат, өлім, өзіне-өзі қол жұмсау және өмірден кейінгі әлем төңірегіндегі күрделі қарым-қатынастарды көрсетеді.

Сюжет

Генри Летам Бруклин көпіріндегі автокөлік апатының жанында отыр. Содан кейін ол тұрып кетеді. Психиатр Сэм Фостер мен оның сүйіктісі Лайла жұмысқа барар алдында кездеседі. Сэмнің жаңа пациенті Генри – колледж студенті және болашақ суретші, ол депрессияға түскен, параноик, кінә мен өкініш сезімімен күресіп жатыр деп сипаттайды. Сэм Генримен алғашқы кездесуде Генри кейде дауыстар еститінін және болашақ оқиғаларды болжай алатынын айтады. Генри Сэмге күдікпен қарайды, өйткені оның үнемі қарап тұратын психиатры Бет Леви кенеттен демалысқа шығып кеткен. Сэм досымен шахмат ойнағаннан кейін Генримен кездеседі. Ол досы Леонды таныстырғанда Генри ашуға буырады, себебі ол кісінің өзінің қайтыс болған әкесі екенін айтады. Леон Генриді танымай, бөлмеден шығып кетеді. Сол түні Сэм Бетке қоңырау шалуға тырысады, бірақ байланыса алмайды. Ертесі күні Генри Сэмге сенбі күні түнгі он екіде өзіне қол жұмсақ жоспары туралы ишарат жасайды. Өзінің бұрынғы өлім әрекетінен аман қалған Лайла Генриді өзіне қол жұмсаудан қайтаруға көмектесуді ұсынады. Генри сол түні жоғалып кетеді. Сэм Генридің жағдайын зерттейді және доктор Левиге жете алмағаннан кейін оның пәтеріне келіп, оны шатасқан және әлсіз күйде табады. Генри ата-анасының қайтыс болғанын айтқан, бірақ Сэм оның анасы мен иті қарапайым үйдің ішінде, Сэмнің кім екенін түсінбей, сұрақтарға жауап бермей отырғанын көргенде, оның сөзіне қарама-қайшы келеді. Генридің анасының басынан қан аға бастайды, ал Сэм оған көмектесуге тырысқанда, иті оны шағып алады. Клиникада, иті шаққан қолын емдеп жатқанда, Сэм полиция қызметкерімен бұл сапар туралы сөйлеседі, ол неге сол үйге барғанын білгісі келеді. Сэм болған жағдайды түсіндіреді, бірақ полиция қызметкері бірнеше ай бұрын сол жерде тұрған әйелдің жерлеу рәсіміне қатысқанын айтады. Бұл Сэмді бірнеше рет қайталануымен бірге бір көрініс пен диалогқа түсіреді. Кейін Сэм Афинамен байланысады, Генридің сүйіскенін айтқан официантка. Ол болашақ актриса және ол оны сценарий оқыған кезде кездеседі, ол басқа бір ер адаммен Гамлеттен жолдарды оқып жатыр. Ол оны Генриге апаруға келіседі, бірақ ұзақ және қияң баспақыштардан кейін оны жоғалтады. Ол репетиция бөлмесіне келгенде, ол оны алғаш кездескендегідей жолдарды оқып жатыр. Іздеу сенбі күні сағат 23:33-ке дейін жалғасады, Генри өзіне қол жұмсауды жоспарлағаннан жарты сағатқа жетпейді. Генри жиі баратын кітап дүкенінде Сэм Генри салған суретті табады және оны Генридің сүйікті суретшісі туралы кітаптарға айырбастайды. Суретші 21 жасқа толған күні Бруклин көпірінде өзіне қол жұмсады. Генридің 21 жасқа толуы жексенбіде болады, ал Сэм Генридің Бруклин көпірінде суицидке баруды жоспарлап отырғанын түсінеді, суретшіні имитациялап. Сэм Генриді сол көпірде, физикалық атмосферасы күрт бұзылып бара жатқан жерде табады. Сэм Генриге енді не шын екенін білмейтінін мойындайды. Генри Сэмге әлемнің арман екенін білетінін айтады және өзін-өзі атып өлтіреді. Бірінші сахнадағы автокөлік апаты қайталанады. Генри апатта жараланған, бірақ соңғы сәттерінде аман қалғандардың кінәсін сезінеді, сондықтан оқиға болған түсте соңғы сәтін өткізеді. Бұрын таныстырылған кейіпкерлердің әрқайсысы шын мәнінде апат болған жерде кездейсоқ куәгерлер болды, соның ішінде дәрігер Сэм және медбике Лайла, олар Генриді құтқару үшін оған көмектесуге тырысады. Олар Генриді құтқара алмайды, Генри қайтыс болады, бірақ Лайланы Афина ретінде көріп, оған ұсыныс жасайды, Лайла оған аянып келіседі. Сэм Лайланы кофеге шақырады, болған оқиғадан кейін ұйықтай алмайтынын айтады.

Henry Letham sits next to a car crash on the Brooklyn Bridge. Then, he gets up and leaves. Psychiatrist Sam Foster and his girlfriend, Lila meet up before work. Sam's new patient, Henry, is a college student and aspiring artist whom he describes as depressed and paranoid, with feelings of guilt and remorse. During Sam's first meeting with Henry, Henry mentions that he sometimes hears voices, and seems able to predict future events. Henry is also suspicious of Sam because his regular psychiatrist, Beth Levy, has suddenly taken leave. Sam meets with Henry after playing chess with a friend. When he introduces his friend, Leon, Henry is upset, because he says the man is his dead father. Not recognizing Henry, Leon leaves the room. That night Sam attempts to call Beth, to no avail. The next day, Henry hints to Sam of his plans to kill himself that Saturday at midnight. Lila, who survived a past suicide attempt, offers to help to dissuade Henry from killing himself. Henry disappears that night. Sam investigates Henry's circumstances and, after attempting to reach Dr. Levy, comes to her apartment and finds her disoriented and lethargic. Henry, who earlier claimed his parents were dead, has his account contradicted by Sam when he finds Henry's mother and her dog living in a bare house, confused about Sam's identity and refusing to respond to questions. Henry's mother's head starts bleeding and when Sam attempts to help her, her dog bites him. At the clinic, while having his dog bitten arm treated, Sam discusses the visit with a police officer who is curious as to why he would visit that house. Sam explains what happened, but the police officer tells him that he had attended the funeral of the woman who lived there several months ago. This seems to send Sam into a fugue in which the same scene and dialogue is repeated several times. Later, Sam contacts Athena, a waitress with whom Henry has mentioned that he had fallen in love. She is an aspiring actress and he meets her at a script reading where she is reading lines from Hamlet with another man. She agrees to take him to Henry, but after a long trip down winding staircases he loses her. When he gets back to the rehearsal room, she is there reading the same lines as when he first encountered her. The search continues until 11:33 pm on Saturday, less than half an hour before Henry plans to kill himself. At a bookshop known to have been frequented by Henry, Sam finds a painting that Henry painted and bartered for books about Henry's favorite artist. The artist killed himself on the Brooklyn Bridge on his 21st birthday. Henry's twenty first birthday is Sunday, and Sam realizes that Henry plans to commit suicide on the Brooklyn Bridge, imitating the artist. Sam finds Henry on that bridge in a physical atmosphere that is increasingly unraveling. Sam admits to Henry that he does not know what is real anymore. Henry tells Sam that he now knows the world is a dream, and shoots himself with his gun. The car crash of the first scene is then reprised. Henry was fatally wounded in the crash but, in his last moments, is suffering survivor guilt, thus spending his final moment in the dream in which the story occurred. Each of the characters introduced earlier was actually a random spectator at the site of the crash, including doctor Sam and nurse Lila, who treat Henry in an attempt to save him. They fail to rescue Henry, and Henry dies, but not before seeing Lila as Athena and proposing to her, which Lila accepts out of sympathy. Sam asks Lila out for coffee, saying he cannot sleep after what happened.

Өндіріс

Марк Форстердің режиссерлік стилі көркемдік сипатта болады, ол көптеген басқа фильмдерге, соның ішінде «Vertigo» фильміне сілтеме жасайды. Кейіпкердің шалбарының ұзындығы және оның аяғында не кигені сияқты ең ұсақ бұрыштар да маңызды. Форстер фильмнің стилі жағынан Николас Рогтың фильмдерімен байланысты екенін айтты, себебі көзілдірікке ұқсайтын жалғастыру қателіктері бар, бірақ олардың бәрі сюжетпен байланысты. The Collider сайтына берген сұхбатында Форстер түсірілімнің 2003 жылдың соңында өткенін, ал монтаж бірнеше кезеңнен өтті деді, өйткені ол екі фильмді жеке шығару үшін 2004 жылғы «Finding Neverland» атты фантастикалық драмалық фильмін насихаттауға уақыт бөлді. Фильмнің соңғы нұсқасы 2005 жылдың қаңтарында аяқталды.

Кассалық жинақ

Фильм кассалық сәтсіздікке ұшырады, ішкі нарықта $3,626,883, ал шетелде $4,856,914 табыс етті, жалпы әлемдік жиын $8,483,797 құрады; бұл оның шамамен $50,000,000 бюджетін өтемеді. Metacritic 29 рецензияны жинап, 100-ден 41 балдық орташа есеп берді, фильм "аралас немесе орташа пікірлерге" ие болды. Chicago Sun Times газетінен Роджер Эберт фильмге төрт жұлдыздың үш жарымын берді, былай деді: "Финал – түсіндірме, бірақ шешім емес. Шешім табу үшін фильмнің барлық бөліктерін қайта қарастыру керек, сонда ғана визуалды стиль нұсқаулыққа айналады. Бұл – өмірдің материалдары қалай қалыптаса алатынын көрсететін иллюстрация". Rolling Stone журналынан Питер Траверс та фильмді жоғары бағалап, төрт жұлдыздың үшеуін берді және: "Кейбір адамдар бұл бұралаң, психологиялық триллерді көркем және мақтаншыл деп санайды. Мен оны көркем және ойландыратын деп есептеймін", – деді. ReelViews-тің Джеймс Берардинелли Stay фильміне төрт жұлдыздың екі жарымын берді, оны "қызықты" деп атады, бірақ оны "Дэвид Линчтің жанкүйерлеріне, оның стиліне ұқсас нәрсені іздейтіндерге ғана ұсыну қиын" деп қорытындылады. Entertainment Weekly басылымының Лиза Шварцбаум фильмге "C" бағасын беріп, "көлемді бейнелеуін" мақтады, бірақ оны "жылы емес фильм", "беймәлім кейіпкерлермен" және "негізсіз ойынмен" сипаттады. Көптеген сыншылар одан да теріс пікір білдірді. The New York Observer газетінен Рекс Рид: "Бұл – тіпті попкорнның да дәмді болмай қалатын сәтсіздік". Эндрю О'Хейр Salon сайтында: "Stay фильмінде көптеген таланттар жұмсалды. (МакГрегорды киімдерге киген адамды есептемеймін.) Алайда, фильм қысқа эпизодтарда тиімді болғанымен, көбінесе уақытты тек қана ысыраптап тұр". Майкл Бут The Denver Post газетінде: "Бұл фильм не туралы?" деп сұрады және: "Stay ұзақ уақыт бойы ешқайда жетпейді, содан кейін соңғы сәттерде барлық жерге бірден баруға тырысады. Олар қалай түсіндіруге тырысатынын айта алмаймын, себебі бұл фильмде қалған аз ғана қанағатты жоғалтуға әкеледі, және менің ешқандай түсінігім жоқ", – деп қосты.

The film was a massive box office failure, with a domestic gross of $3,626,883 and a foreign gross of $4,856,914, making a total worldwide gross of $8,483,797; it did not come close to making up for its estimated budget of $50,000,000. According to Metacritic, which compiled 29 reviews and calculated an average score of 41 out of 100, the film received "mixed or average reviews". Roger Ebert of the Chicago Sun Times gave the film 3½ stars out of four, saying, "The ending is an explanation, but not a solution. For a solution we have to think back through the whole film, and now the visual style becomes a guide. It is an illustration of the way the materials of life can be shaped for the purposes of the moment." Peter Travers of Rolling Stone also praised the film, awarding it three stars out of four and saying, "Some people find this twisty and twisted psychological thriller arty and pretentious. I find it arty and provocative." James Berardinelli of ReelViews gave Stay 2½ stars out of four, calling it "interesting" but finding it "hard to recommend to anyone but the small cadre of David Lynch devotees who will inhale anything with a whiff of similarity to their favorite auteur's scent." Lisa Schwarzbaum of Entertainment Weekly gave the film a "C", praising the "profuse imagery" but ultimately feeling it to be "a tepid film" with "flat characters" and "anchorless performances". Many critics had far more negative assessments. Rex Reed of The New York Observer wrote, "This is the kind of flop that makes even the popcorn taste lousy." Andrew O'Hehir wrote in Salon, "A lot of talent gets expended in Stay. (I'm not including whoever dressed McGregor.) Too bad the movie they made, while effective in short spurts, is almost a complete waste of time. Michael Booth wrote in The Denver Post, "What's this movie about?" and added, "Stay goes nowhere for far too long, then tries to go everywhere in just a couple of final moments. I can't tell you how they try to explain it, in part because that would give away what little satisfaction the movie holds, and in part because I have no blooming idea.