"500 Күндік Бағдарлама: Кеңес Одағының Күлеуіне Апарып Соққан Экономикалық Түрлендіру"
500 Days Program
«500 күндік бағдарлама» – Кеңес Одағының экономикалық дағдарысын жеңуге бағытталған реформа. Саламат Шаталин, Григорий Явлинский және Евгений Ясиннің жобасы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
2009 жылғы фильм
the 2009 film
"500 күндік бағдарлама" ("500 дней") – бұл нарықтық экономикаға өту арқылы Кеңес Одағындағы экономикалық дағдарысты жеңуге бағытталған шок терапиясы бағдарламасы. Екі жылдың ішінде Кеңес Одағын толығымен өзгертуді көздеген бұл бағдарлама, нәтижесінде Кеңес Одағының құлауына ықпал еткен факторлардың бірі болды.
The 500 Days Program (программа "500 дней") was a shock therapy program to overcome the economic crisis in the Soviet Union by means of a transition to a market economy. Intended to comprehensively change the Soviet Union in a span of two years, it was ultimately a factor leading to the Soviet Union's collapse.
Тарих
Бағдарламаны Станислав Шаталин, Григорий Явлинский және Евгений Ясин сияқты экономистер тобы ұсынды. Авторлардың пікірінше, Кеңес Одағын "реформалау емес, жаңадан құру қажет" болды. 500 күндік бағдарлама екі жылдан кем уақытта Кеңес Одағын толыққанды өзгертуді көздеген экономикалық шок терапиясының бір түрін жүзеге асыруды мақсат етті. Бағдарламаны Станислав Шаталин (Михаил Горбачевтің экономикалық кеңесшісі) басшылығымен жұмыс тобы одан әрі жетілдірді. Жобаға кіріспес бұрын, Шаталин Горбачевтан кеңес экономикасын түбегейлі реформалауға оның шын ниеті бар екеніне көз жеткізді. Осылайша, 1990 жылдың тамызында топ "Нарыққа өту" деген тақырыпта 400 беттік баяндама жариялады. Ол Явлинский дайындаған "400 күндік жобаға" негізделген және 500 күн ішінде заманауи нарықтық экономиканың негізін қалауды көздегендіктен "500 күндік бағдарлама" деп белгілі болды. Баяндамада бәсекеге қабілетті нарықтық экономика құру, жаппай жекешелендіру, нарық бойынша баға белгілеу, әлемдік экономикалық жүйеге интеграциялау, билікті одақтық үкіметтен республикаларға беру және тағы да көптеген радикалды реформалар қажеттігі айтылды. 500 күндік бағдарлама бірден Борис Ельциннің толық қолдауын алды, ал Михаил Горбачев оған күмәнді қолдау көрсетті; одан кейін Министрлер Кеңесінің төрағасы Николай Рыжков оны ашық түрде жоққа шығарды. Нәтижесінде, осы шок терапиясы жоспары КСРО-ның құлауына ықпал етті.
The program was proposed by a group of economists including Stanislav Shatalin, Grigory Yavlinsky and Yevgeny Yasin. According to authors, the Soviet Union needed "to be built anew, nor reformed." The 500 Days Program was proposed to implement a form of economic shock therapy which proposed to transform the Soviet Union comprehensively in less than two years. The program was further developed by a work group under the direction of Stanislav Shatalin (an economic advisor to Mikhail Gorbachev). Before beginning work on the project, Shatalin had been assured by Gorbachev that he was serious about radically reforming the Soviet economy. Therefore, in August 1990, the group issued a 400 page report titled "Transition to the Market". It was based on the earlier "400 Days Project" prepared by Yavlinsky and became known colloquially as the "500 Days Program" as it intended to create the groundwork for a modern market economy in 500 days. The report called for creation of a competitive market economy, mass privatization, prices determined by the market, integration with the world economic system, a large transfer of power from the Union government to the Republics, and many other radical reforms. The 500 Days Program immediately gained the complete support of Boris Yeltsin and a more skeptical support from Mikhail Gorbachev; soon after, Nikolai Ryzhkov, the Chairman of the Council of Ministers, openly repudiated it. Ultimately, this shock therapy plan was a contributing factor to the collapse of the USSR.