Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кеңес саяси реформа қозғалысы
Soviet political reform movement
Перестройка (,/p//ɛr//ə/'/s//t//r//ɔɪ//k//ə/; ) – 1980-жылдардың соңында КСРО Коммунистік партиясы (ККП) ішіндегі саяси реформа қозғалысы. Ол ККП бас хатшысы Михаил Горбачев және оның гласность (мәні – "ашықтық") саясатының реформасымен тығыз байланысты. Перестройка сөзінің тікелей мағынасы – "қайта құрылымдау". Бұл Кеңес Одағының саяси және экономикалық жүйелерін қайта құрылымдауды білдіреді, мақсаты – тұрақсыздық дәуірін аяқтау. Перестройка түрлі министрліктерге көбірек тәуелсіздік берді және нарыққа ұқсас көптеген реформаларды енгізді. Алайда, перестройканың негізгі мақсаты – жоспарлы экономиканы тоқтату емес, либералды экономика элементтерін қабылдау арқылы социализмді тиімді жұмыс істеуге жеткізіп, кеңестік азаматтардың қажеттіліктерін жақсырақ қанағаттандыру болды. Перестройканы іске асыру процесі бұрынғы тапшылықтарды күшейте түсті және Кеңес Одағы ішінде саяси, әлеуметтік және экономикалық шиеленістерді тудырды. Сонымен қатар, оны жиі құрамына кіретін республикалардағы ұлтшылдық пен ұлтшыл саяси партиялардың күшеюіне себепкер деп айыптайды. Горбачев алғаш рет бұл терминді 1986 жылы Тольятти қаласына жасаған сапары барысында сөйлеген сөзінде қолданды. Перестройка 1985 жылдан 1991 жылға дейін жалғасты, және Шығыс блогының ыдырауы мен Кеңес Одағының тарауына елеулі себеп болды деп саналады. Сыртқы саясат саласында Горбачев "жаңа саяси ойлауды" ұсынды: халықаралық саясатты идеологиядан тазарта түсу, таптық күрес тұжырымын қабылдамау, кез келген таптың мүддесінен жоғары тұрған жалқы адамзат мүдделеріне басымдық беру, әлемнің өзара байланысын күшейту және саяси, емес әскери құралдарға негізделген өзара қауіпсіздік. Бұл доктрина Кеңес Одағының бұрынғы сыртқы саясатының қағидаларынан айтарлықтай өзгешелік білдірді. Осымен "Суық соғыс" аяқталды.
Perestroika (,/p//ɛr//ə/'/s//t//r//ɔɪ//k//ə/; ) was a political reform movement within the Communist Party of the Soviet Union (CPSU) during the late 1980s widely associated with CPSU general secretary Mikhail Gorbachev and his glasnost (meaning "transparency") policy reform. The literal meaning of perestroika is "restructuring", referring to the restructuring of the political and economic systems of the Soviet Union, in an attempt to end the Era of Stagnation. Perestroika allowed more independent actions from various ministries and introduced many market like reforms. The purported goal of perestroika, however, was not to end the command economy but rather to make socialism work more efficiently to better meet the needs of Soviet citizens by adopting elements of liberal economics. The process of implementing perestroika added to existing shortages, and created political, social, and economic tensions within the Soviet Union. Furthermore, it is often blamed for the political ascent of nationalism and nationalist political parties in the constituent republics. Gorbachev first used the term in a speech during his visit to Tolyatti in 1986. Perestroika lasted from 1985 until 1991, and is often argued to be a significant cause of the collapse of the Eastern Bloc and the dissolution of the Soviet Union. With respect to the foreign policy Gorbachev promoted "new political thinking": de ideologization of international politics, abandoning the concept of class struggle, priority of universal human interests over the interests of any class, increasing interdependence of the world, and mutual security based on political rather than military instruments. The doctrine constituted a significant shift from the previous principles of the Soviet foreign politics. This marked the end of the Cold War.
Саяси реформалар
Горбачев 1986 жылы ақпанда өткен партияның 27-ші съезінде баяндалған реформаларын іске асыру үшін тек "Ескі гвардияны" қаралау жеткіліксіз екеніне көз жеткізді. Ол КПСС арқылы жұмыс істеуге тырысу стратегиясынан бас тартып, саяси либерализацияны қабылдады. 1987 жылдың қаңтар айында ол партия басшылығын айналып өтіп, тікелей халыққа демократия шақырып, үндеу жасады. Бұрын жергілікті кеңестердің мүшелері жергілікті коммунистік партия ұйымдары тарапынан тағайындалса, енді олар әртүрлі үміткерлерден халық тарапынан сайланатын болды. 1989 жылғы наурызда өткен КСРО Халық депутаттарының съезінің сайлауы – КСРО сайлаушыларының ұлттық заң шығару органының құрамын алғаш рет таңдауы болды. Сайлау қорытындысы билік элитасын таң қалдырды. Ел бойынша сайлаушылар қарсылығы жоқ коммунистік үміткерлерді, олардың көпшілігі партияның көрнекті лауазымдарындағы адамдарды, тізімдегі үміткерлерге қолдау көрсетпеу құқығын пайдаланып, дауыс бюллетенінен алып тастады. 1990 жылғы шілдеде өткен 28-ші партия съезіне қарай Горбачевтің реформаларының алдын ала күтпеген, кең ауқымды салдарлары бар екені анық болды, себебі КСРО құрамына кіретін республикалардың ұлттары Одақтан бөлінуге бұрынғыдан да күшті ұмтылыс жасап, ақырында Коммунистік партияны таратуға тырысты.
Gorbachev had concluded that implementing his reforms outlined at the Twenty Seventh Party Congress in February 1986 required more than discrediting the "Old Guard". He changed his strategy from trying to work through the CPSU as it existed and instead embraced a degree of political liberalization. In January 1987, he appealed over the heads of the party to the people and called for democratization. Earlier members of local soviets were appointed by local Communist Party branches, now they were to be elected by the people from among various candidates. The March 1989 election of the Congress of People's Deputies of the Soviet Union marked the first time that voters of the Soviet Union ever chose the membership of a national legislative body. The results of the election stunned the ruling elite. Throughout the country, voters crossed off the ballot unopposed Communist candidates, many of them prominent party officials, taking advantage of the nominal privilege of withholding approval of the listed candidates. By the time of the Twenty Eighth Party Congress in July 1990, it was clear that Gorbachev's reforms came with sweeping, unintended consequences, as nationalities of the constituent republics of the Soviet Union pulled harder than ever to break away from the Union and ultimately dismantle the Communist Party.
Экономикалық реформалар
1985 жылдың мамыр айында Михаил Горбачев Ленинградта сөйлеген сөзінде экономикалық дамудың баяулауын және тұрмыстың нашарлығын мойындады. Бағдарлама Коммунистік партияның 27-ші съезінде Горбачевтің съезге жасаған баяндамасында одан әрі дамытылды, онда ол «перестройка», «үдеме», «адам факторы», «гласность» (ашықтық) және «шаруашылық есептің кеңейтілуі» (коммерциализация) туралы айтты. Михаил Горбачев билікке келген алғашқы кезеңде (1985–87) ол орталық жоспарлауды өзгерту туралы сөз қозғады, бірақ ешқандай түбегейлі өзгерістер жасаған жоқ («үдеме»). Горбачев және оның экономикалық кеңесшілері одан кейін неғұрлым түбегейлі реформаларды енгізді, олар «перестройка» (қайта құрылымдау) деп аталды. 1987 жылдың маусымында Кеңес Одағы Коммунистік партиясының Орталық Комитетінің пленарлық отырысында Горбачев өзінің «негізгі тезистерін» ұсынды, олар Кеңес Одағының бар болған кезеңіндегі экономикалық реформаның саяси негізін қалады. 1987 жылдың шілдесінде Кеңес Одағының Жоғарғы Кеңесі Мемлекеттік кәсіпорын туралы заң қабылдады. Заң бойынша мемлекеттік кәсіпорындар өнім көлемін тұтынушылар мен басқа кәсіпорындардың сұранысына қарай еркін анықтай алады. Кәсіпорындар мемлекеттік тапсырыстарды орындауға міндетті болды, бірақ қалған өнімді өздері қалауынша пайдалана алды. Алайда, сонымен бірге мемлекет осы кәсіпорындардың өндіріс құралдарын бақылауда ұстап, олардың толық есеп беру қабілетін шектеді. Кәсіпорындар енгізілетін өнімді жеткізушілерден келісімшарт бойынша келісілген бағамен сатып алатын. Заң бойынша кәсіпорындар өзін-өзі қаржыландыруға көшті, яғни олар шығындарын (жалақы, салықтар, жабдықтау және қарызды өтеу) кірістер есебінен жабуға тиіс болды. Үкімет енді зиянды кәсіпорындарды құтқаруға міндетті емес, олар банкротқа ұшырауы мүмкін. Сонымен қатар, заң бойынша кәсіпорындарды басқару құқығы министрліктерден сайланған жұмысшылар ұжымдарына ауыстырылды. Госпланның міндеті егжей-тегжейлі өндірістік жоспарларды емес, жалпы бағыттар мен ұлттық инвестициялық басымдықтарды ұсыну болды. 1988 жылдың мамырында қабылданған кооперативтер туралы заң Горбачев дәуірінің алғашқы кезеңіндегі экономикалық реформалардың ең радикалдысы болды. 1928 жылы Владимир Лениннің жаңа экономикалық саясаты жойылғаннан кейін алғаш рет заң қызмет көрсету, өндіріс және сыртқы сауда салаларындағы бизнестің жеке меншігіне рұқсат берді. Заң бастапқыда жоғары салықтар мен жұмыспен қамтуды шектеулерді енгізді, бірақ кейіннен оларды жеке сектордың қызметін тежемеу үшін қайта қарады. Бұл шараның нәтижесінде кеңестік мейрамханалар, дүкендер мен өндірістер кооперативтер құрамына енді. Горбачев сол кездегі кеңес экономистерінің батыл деп санаған шараларымен Кеңес Одағының сыртқы экономикалық секторына перестройка енгізді. Оның бағдарламасы сыртқы сауда министрлігінің көптеген сауда операцияларына қатысты монополиясын жойды. Ол түрлі өнеркәсіптік және ауыл шаруашылығы салаларының министрліктеріне сауда министрліктерінің бюрократиясы арқылы емес, өздерінің жауапкершілігіне жататын салаларда сыртқы сауданы жүргізуге мүмкіндік берді. Сонымен қатар, өңірлік және жергілікті ұйымдарға және жеке мемлекеттік кәсіпорындарға сыртқы сауда жүргізуге рұқсат берілді. Бұл өзгеріс кеңестік сыртқы сауда режиміндегі үлкен кемшілікті жоюға бағытталды: кеңестік соңғы пайдаланушылар мен жеткізушілер және олардың шетелдік серіктестері арасындағы байланыс жетіспеушілігі. Александр Яковлев Горбачевтің гласность және перестройка реформасы бағдарламасының артында тұрған интеллектуалдық күш болып саналды. 1985 жылдың жазында Яковлев КПСС Орталық Комитетінің үгіт-насихат бөлімінің меңгерушісі болды. Ол реформа бағдарламаларын қолдады және осы саясатты жүзеге асыруда маңызды рөл атқарды. XX съезден кейін біз жақын достарымыз бен серіктестеріміздің өте тар шеңберінде ел мен қоғамды демократияландыру мәселелерін жиі талқыладық. Біз марқұм Лениннің «идеяларын» таратудың қарапайым – балғадай – әдісін таңдадық. Шынайы реформаторлар тобы (әрине, ауызша) мынадай жоспарды жасады: Лениннің беделімен Сталинге, сталинизмге соққы беру. Ал сәтті болса, Плеханов пен Социал-демократиямен Ленинге, содан кейін либерализммен және «адамгершілік социализммен» – жалпы революционизмге соққы беру керек. Совет тоталитарлық режимін тек гласность және тоталитарлық партиялық тәртіп арқылы ғана жоюға болады, социализмді жақсарту мүддесін сылтау ретінде пайдалана отырып. [ ] Кері көзбен қарасам, мен ақылды, бірақ өте қарапайым тактика – тоталитаризмнің механизмдерін тоталитарлық жүйеге қарсы пайдалану – сәтті болды деп мақтан тұтамын.
In May 1985, Mikhail Gorbachev gave a speech in Leningrad in which he admitted the slowing of economic development, and inadequate living standards. The program was furthered at the 27th Congress of the Communist Party in Gorbachev's report to the congress, in which he spoke about "perestroika", "uskoreniye", "human factor", "glasnost" (transparency), and "expansion of the khozraschyot" (commercialization). During the initial period (1985–87) of Mikhail Gorbachev's time in power, he talked about modifying central planning but did not make any truly fundamental changes (uskoreniye; "acceleration"). Gorbachev and his team of economic advisors then introduced more fundamental reforms, which became known as perestroika (restructuring). At the June 1987 plenary session of the Central Committee of the Communist Party of the Soviet Union, Gorbachev presented his "basic theses", which laid the political foundation of economic reform for the remainder of the existence of the Soviet Union. In July 1987, the Supreme Soviet of the Soviet Union passed the Law on State Enterprise. The law stipulated that state enterprises were free to determine output levels based on demand from consumers and other enterprises. Enterprises had to fulfil state orders, but they could dispose of the remaining output as they saw fit. However, at the same time the state still held control over the means of production for these enterprises, thus limiting their ability to enact full cost accountability. Enterprises bought input from suppliers at negotiated contract prices. Under the law, enterprises became self financing; that is, they had to cover expenses (wages, taxes, supplies, and debt service) through revenues. No longer was the government to rescue unprofitable enterprises that could face bankruptcy. Finally, the law shifted control over the enterprise operations from ministries to elected workers' collectives. Gosplan's responsibilities were to supply general guidelines and national investment priorities, not to formulate detailed production plans. The Law on Cooperatives, enacted in May 1988, was perhaps the most radical of the economic reforms during the early part of the Gorbachev era. For the first time since Vladimir Lenin's New Economic Policy was abolished in 1928, the law permitted private ownership of businesses in the services, manufacturing, and foreign trade sectors. The law initially imposed high taxes and employment restrictions, but it later revised these to avoid discouraging private sector activity. Under this provision, cooperative restaurants, shops, and manufacturers became part of the Soviet scene. Gorbachev brought perestroika to the Soviet Union's foreign economic sector with measures that Soviet economists considered bold at that time. His program virtually eliminated the monopoly that the Ministry of Foreign Trade had once held on most trade operations. It permitted the ministries of the various industrial and agricultural branches to conduct foreign trade in sectors under their responsibility, rather than having to operate indirectly through the bureaucracy of trade ministry organizations. In addition, regional and local organizations and individual state enterprises were permitted to conduct foreign trade. This change was an attempt to redress a major imperfection in the Soviet foreign trade regime: the lack of contact between Soviet end users and suppliers and their foreign partners. Alexander Yakovlev was considered to be the intellectual force behind Gorbachev's reform program of glasnost and perestroika. In the summer of 1985, Yakovlev became head of the propaganda department of the CPSU Central Committee. He argued in favor of the reform programs and played a key role in executing those policies. After the XX Congress, in an ultra narrow circle of our closest friends and associates, we often discussed the problems of democratization of the country and society. We chose a simple – like a sledgehammer – method of propagating the "ideas" of late Lenin. A group of true, not imaginary reformers developed (of course, orally) the following plan: to strike with the authority of Lenin at Stalin, at Stalinism. And then, if successful, – to strike with Plekhanov and Social Democracy – at Lenin, and then – with liberalism and "moral socialism" – at revolutionarism in general
The Soviet totalitarian regime could be destroyed only through glasnost and totalitarian party discipline, while hiding behind the interests of improving socialism. [ ] Looking back, I can proudly say that a clever, but very simple tactic – the mechanisms of totalitarianism against the system of totalitarianism – has worked.|source=Jakovlev, in the introduction to Black Book of Communism
Горбачевтің сыртқы экономикалық сектордағы ең маңызды реформалары шетелдіктерге Кеңес Одағына кеңестік министрліктермен, мемлекеттік кәсіпорындармен және кооперативтермен бірлескен кәсіпорындар түрінде инвестиция жасауға мүмкіндік берді. 1987 жылдың маусымында күшіне енген Кеңес Бірлескен Кәсіпорны Заңының бастапқы нұсқасы шетелдік үлестің кеңестік кәсіпорнында 49 пайызға дейін шектеді және кеңестік азаматтардың төраға және бас директор лауазымдарын атқаруын талап етті. Потенциалды батыстық серіктестер наразылық білдіргеннен кейін үкімет ережелерді өзгертіп, шетелдіктердің басым үлесіне және басқару құқығына рұқсат берді. Бірлескен Кәсіпорын Заңының шарттары бойынша кеңестік серік еңбек, инфрақұрылым және әлеуетті үлкен ішкі нарықпен қамтамасыз етті. Шетелдік серік капитал, технология, кәсіпкерлік тәжірибесі және көп жағдайда әлемдік бәсекеге қабілетті өнімдер мен қызметтерді ұсынды. Горбачевтің экономикалық өзгерістері 1980 жылдардың соңында елдің баяу экономикасын қайта жандандыруға көп әсер етпеді. Реформалар белгілі бір деңгейде нәрсені орталықтандырды, бірақ баға бақылауы сақталды, рубльдің айырбасталу қабілеті де, өндіріс құралдарына үкіметтің бақылауы да өзгеріссіз қалды.
The most significant of Gorbachev's reforms in the foreign economic sector allowed foreigners to invest in the Soviet Union in the form of joint ventures with Soviet ministries, state enterprises, and cooperatives. The original version of the Soviet Joint Venture Law, which went into effect in June 1987, limited foreign shares of a Soviet venture to 49 percent and required that Soviet citizens occupy the positions of chairman and general manager. After potential Western partners complained, the government revised the regulations to allow majority foreign ownership and control. Under the terms of the Joint Venture Law, the Soviet partner supplied labor, infrastructure, and a potentially large domestic market. The foreign partner supplied capital, technology, entrepreneurial expertise, and in many cases, products and services of world competitive quality. Gorbachev's economic changes did not do much to restart the country's sluggish economy in the late 1980s. The reforms decentralized things to some extent, although price controls remained, as did the ruble's inconvertibility and most government controls over the means of production.
Қытаймен салыстыру
Перестройка мен Дэн Сяопиннің экономикалық реформаларының бастауы бірдей, бірақ олардың тигізген әсері елдерінің экономикасына қатысты өте әртүрлі болды. Екі күш-жігер де экономикасын либералдауға ұмтылған ірі социалистік елдерде орын алды, бірақ Қытайдың ЖІӨ 1980-жылдардың соңынан бері тұрақты түрде өсіп келеді (бастапқы деңгейі төмен болғанымен), ал КСРО мен оның көптеген ізбасар мемлекеттеріндегі ұлттық ЖІӨ 1990-жылдар бойына күрт төмендеді. Горбачевтің реформалары кезең-кезеңмен жүзеге асырылды және командалық экономиканың макроэкономикалық аспектілерінің көп бөлігін сақтап қалды (бағаны реттеу, рубльдің айырбасталу мүмкін еместігі, жеке меншіктің жоқтығы және өндіріс құралдарына мемлекеттік монополия). Реформа көбінесе өнеркәсіп пен кооперативтерге бағытталды, ал шетелдік инвестициялар мен халықаралық сауданы дамытуға шектеулі мүмкіндік берілді. Зауыт директорлары тауарларға мемлекеттік талаптарды орындауға міндетті болды, бірақ өздерінің қаржыландыруын табуға тиіс еді. Перестройка реформалары кеңестік экономикада жаңа кедергілер тудырды, бірақ оны тиімді жаңартуға жеткіліксіз болды. Қытайдың экономикалық реформасы, керісінше, төменнен жоғарыға қарайғы реформаға ұмтылыс болды, ол жеңіл өнеркәсіп пен ауыл шаруашылығына (атап айтқанда, шаруаларға жеке иеліктерінде өсірген өнімдерін нарықтық бағамен сатуға рұқсат беру) баса назар аударды. Экономикалық реформалар «Арнайы экономикалық аймақтарды» дамыту арқылы ілгеріледі, олар экспортқа және шетелдік инвестицияларды тартуға арналған, сондай-ақ муниципалитет басқаратын қалашықтар мен ауылдық кәсіпорындар және мемлекеттік бағаларды кезең-кезеңмен жоюға әкелген «қос баға» жүйесі арқылы жүзеге асырылды. Мемлекеттік кәсіпорындардың директорларына көбірек тәуелсіздік берілді, ал оларға реформаланған банк жүйесі және фискалдық саясат арқылы капитал ұсынылды (перестройка кезінде совет үкіметінің бастан өткерген фискалдық тәртіпсіздігі мен кірістердің төмендеуіне қарамастан). Перестройка нарықтық баға белгілеу және жеке сатылатын өнім сияқты нәтижелерге әкелуі күтілді, бірақ Одақ озық кезеңдерге жетпей тарап кетті. Тағы бір маңызды айырмашылық – перестройка Горбачевтің гласность саясатымен қатар жүрсе, Қытайдың экономикалық реформасы авторитарлық билік пен саяси диссиденттерді, әсіресе Тяньаньмэнь алаңында басып тастаумен бірге жүрді. Горбачев бұл айырмашылықты мойындады, бірақ оның болмайтындығын және номенклатураның жеңіліске ұшырауы мен реваншизмге ұшырауына себеп болатынын айтты. Горбачев Хрущевтің реформалық әрекеттерінің, қаншалықты шектеулі болса да, Брежнев және басқа да тоталитарлық консерваторлар кезінде кері қайтарылған дәуірін бастан өткерді және гласностьсыз номенклатураға қарсы оппозициялық қысымға жол бермеу болса, осындай жағдай қайта орын алуы мүмкін екенін анық көрді. Горбачев 1986 жылғы газет мақаласынан келтірген сөзінде осы шындықты тұжырымдап көрсетті: «Аппарат Хрущевтің мойнын сындырды, және қазір де солай болады». Тағы бір айырмашылық – Кеңес Одағы өзінің этникалық аймақтарынан күшті бөліну қауіп-қатеріне және РСФСР-дің басымдыққа қарсы күресіне тап болды. Горбачевтің аймақтық автономияны кеңейтуі этностық аймақтық шиеленісті жоюға мүмкіндік берді, ал Денгтің реформалары олардың автономиялы аймақтарына орталық үкіметтің қатаң бақылауын өзгертпеді. Кеңес Одағының екі жақты табиғаты, жартылай республикалардың ұлтаралық одағы және жартылай унитарлық мемлекет, қайта құру қарқынын бақылаудың қиындықтарына әсер етті, әсіресе жаңа Ресей Коммунистік партиясы құрылғаннан кейін және КПСС-тің басымдылығына қарсы шықты. Горбачев бұл процесті «эгемендіктің парады» деп сипаттады және оны қайта құрудың және Кеңес Одағының сақталуының біртіндеп дамуына ең көп кедергі келтірген фактор ретінде анықтады.
Perestroika and Deng Xiaoping's economic reforms have similar origins but very different effects on their respective countries' economies. Both efforts occurred in large socialist countries attempting to liberalize their economies, but while China's GDP has grown consistently since the late 1980s (albeit from a much lower level), national GDP in the USSR and in many of its successor states fell precipitously throughout the 1990s. Gorbachev's reforms were gradualist and maintained many of the macroeconomic aspects of the command economy (including price controls, inconvertibility of the ruble, exclusion of private property ownership, and the government monopoly over most means of production). Reform was largely focused on industry and on cooperatives, and a limited role was given to the development of foreign investment and international trade. Factory managers were expected to meet state demands for goods, but to find their own funding. Perestroika reforms went far enough to create new bottlenecks in the Soviet economy but arguably did not go far enough to effectively streamline it. Chinese economic reform was, by contrast, a bottom up attempt at reform, focusing on light industry and agriculture (namely allowing peasants to sell produce grown on private holdings at market prices). Economic reforms were fostered through the development of "Special Economic Zones", designed for export and to attract foreign investment, municipally managed Township and Village Enterprises and a "dual pricing" system leading to the steady phasing out of state dictated prices. Greater latitude was given to managers of state owned factories, while capital was made available to them through a reformed banking system and through fiscal policies (in contrast to the fiscal anarchy and fall in revenue experienced by the Soviet government during perestroika). Perestroika was expected to lead to results such as market pricing and privately sold produce, but the Union dissolved before advanced stages were reached. Another fundamental difference is that where perestroika was accompanied by greater political freedoms under Gorbachev's glasnost policies, Chinese economic reform has been accompanied by continued authoritarian rule and a suppression of political dissidents, most notably at Tiananmen Square. Gorbachev acknowledged this difference but maintained that it was unavoidable and that perestroika would have been doomed to defeat and revanchism by the nomenklatura without glasnost, because conditions in the Soviet Union were not identical to those in China. Gorbachev lived through the era in which the attempted reforms by Khrushchev, limited as they were, were rolled back under Brezhnev and other pro totalitarian conservatives, and he could clearly see that the same could happen again without glasnost to allow broad oppositional pressure against the nomenklatura. Gorbachev cited a line from a 1986 newspaper article that he felt encapsulated this reality: "The apparatus broke Khrushchev's neck and the same thing will happen now." Another difference is that Soviet Union faced strong secession threats from its ethnic regions and a primacy challenge by the RSFSR. Gorbachev's extension of regional autonomy removed the suppression from existing ethnic regional tension, while Deng's reforms did not alter the tight grip of the central government on any of their autonomous regions. The Soviet Union's dual nature, part supranational union of republics and part unitary state, played a part in the difficulty of controlling the pace of restructuring, especially once the new Russian Communist Party was formed and posed a challenge to the primacy of the CPSU. Gorbachev described this process as a "parade of sovereignties" and identified it as the factor that most undermined the gradualism of restructuring and the preservation of the Soviet Union.
Перестройка және гласность
КПСС Орталық Комитетінің "Реорганизация және партияның кадр саясаты туралы" атты мәжілісінің баяндамасы қозғалысты жалғастыру бойынша қабылданған соңғы маңызды шаралардың бірі болды. Горбачев саяси кадрлардың жылдам ауысуын және саяси сайлауды бірнеше үміткерлерге, сондай-ақ партияға мүше емес адамдарға ашатын демократияландыру саясатының қажеттігін баса көрсетті. Бұл баяндама Прага мен Берлинде осыншалықты сұранысқа ие болғандықтан, көптеген адам оның бір данасын алуға мүкіндік таппады. Соның салдарынан Горбачевтің баяндамасының мазмұнын түсіну үшін орыс тілінің сөздіктеріне күрт сұраныс туды. Миццислав Раковскиймен сұхбатында ол перестройканың сәтті болуы гласностьсыз мүмкін емес екенін айтты.
One of the final important measures taken on the continuation of the movement was a report from the central committee meeting of the CPSU titled "On Reorganization and the Party's Personnel Policy". Gorbachev emphasized the need of a faster political personnel turnover and of a policy of democratization that opened the political elections to multiple candidates and to non party members. This report was in such high demand in Prague and Berlin that many people could not get a copy. One effect was the abrupt demand for Russian dictionaries in order to understand the content of Gorbachev's report. In an interview with Mieczyslaw Rakowski he states the success of perestroika was impossible without glasnost.
Перестройкадағы Батыс рөлі
1980 және 1990 жылдары АҚШ президенті Джордж Буш Горбачевке ынтымақтастық білдірді, бірақ әкімшілігін Горбачевтің реформаларын қолдауға тартпады. Шындығында, "Горбачевті құтқаруға көмек жоқ" деген Буш әкімшілігінің тұрақты саясаты болды, бұл Батыстың нағыз қолдау көрсетпегенін анық көрсетті. Президент Буштың перистройкаға көмектесуге бағытталған қаржы саясаты минималистік көзқараспен, Буштың АҚШ-тың ішкі саясатына қарсы қойған сыртқы саяси нанымдарымен және ықшамдылық танытуымен қалыптасты, бәрі де Горбачевке көмектесуге деген құлшынысын әлсіретті. Батыстың көмек көрсетпеуіне басқа да факторлар әсер етті, мысалы, "Горбачевке күмәмен қараушылардың" әрекеттері, сарапшылар қауымдастығының Горбачевке АҚШ көмегін жылдам жеткізудің дұрыс еместігі туралы пікір білдіруі, сыртқы саясаттағы консерваторлар, АҚШ Конгресі және американдық қоғамның көп бөлігінің кез келген құтқару шарасына қарсылығы. Батыс Кеңес үкіметіне маңызды ықпал ету мүмкіндігін жіберіп алғандай болды. Кеңес Одағы Батыс капитализмінің кеңеюіне көмектесті, осылайша Батыс инвестицияларының ағынын қамтамасыз етті, бірақ перистройканы басқарушылар сәтсіздікке ұшырады. Президент Буш Кеңес Одағына Гарри С. Трумэн Батыс Еуропаның көптеген елдеріне жасағандай, үкіметтер арасындағы байланысты нығайтуға көмектесу мүмкіндігіне ие болды. Бастапқыда, перистройка басталған кезде, Батыс Ресейге қосылып, тоталитаризмнен демократияға ауысуы қиын Ресейдің қиын кезеңін жеңілдетуді дұрыс деп санап, араласады деп ойладым. Менің алғашқы ойым қорғаныс өнеркәсібін қайта құруға қатысу, жеңіл және азық-түлік өнеркәсібін жаңғырту және Ресейді халықаралық экономикалық қатынастардың тең мүшесі ретінде қабылдау болды. Кейбір демократтардан айырмашылығы, мен "аспаннан манна" күтпедім, бірақ Батыс мемлекет қайраткерлерінің ақыл-ойына сенедім. Президент Джордж Буш ресейліктерге көмектесуден жалға берді, ал Чехословакия президенті Вацлав Гавел 1990 жылдың 21 ақпанында Конгресстің бірлескен отырысында сөйлеген сөзінде американдықтарға бұл байланысты түсіндірді: Мен жиі "Америка Құрама Штаттары бүгін бізге қалай көмектесе алады?" деген сұрақ естимін. Менің жауабым өмірімнің барлық парадоксалдығындай: Сіз бізге ең көп көмек Совет Одағының қайталанбас, бірақ өте күрделі демократия жолында көмектессеңіз бере аласыз. Совет Одағы нағыз саяси плюрализмге, ұлттардың өздерінің тұтастығына және жұмыс істейтін – яғни, нарықтық – экономикаға құрметпен қарайтын жолға неғұрлым ертерек, жылдам және бейбіт түрде қадам басқан сайын, ол тек чехтер мен словактар үшін ғана емес, бүкіл әлем үшін жақсы болады. АҚШ Германияның қайта бірігуіне көмек қажет болғанда, Горбачев "неміс мәселесіне" шешім табуда маңызды рөл атқарды, ал Буш "Горбачев КСРО-ны дұрыс бағытта жылжытып отырғанын" мойындады. Буш тіпті Горбачевтің "Совет Одағының істерін Польша, Чехословакия, ГДР және тәуелсіздік алған басқа елдердей тынышпен жүргізгені үшін" және "экономикаға қатысты, әсіресе үйде үлкен қысымға ұшырағаны үшін" құрмет көрсетіп, "адамға сәлем айтты" және оны "перистройканың сәулетшісі" деп атады.
During the 1980s and 1990s the United States President George H. W. Bush pledged solidarity with Gorbachev, but never brought his administration into supporting Gorbachev's reform. In fact, "no bailout for Gorbachev" was a consistent policy line of the Bush administration, further demonstrating the lack of true support from the West. President Bush had a financial policy to aid perestroika that was shaped by a minimalist approach, foreign policy convictions that set Bush up against other U. S. internal affairs, and a frugal attitude, all influencing his unwillingness to aid Gorbachev. Other factors influenced the West's lack of aid, for example; the "in house Gorbi skeptics" advocacy, the expert community's consensus about the undesirability of rushing U. S. aid to Gorbachev, strong opposition to any bailout at many levels including foreign policy conservatives, the U. S. Congress, and the American public at large. The West seemed to miss an opportunity to gain significant influence over the Soviet regime. The Soviets aided in the expansion of Western capitalism to allow for an inflow of Western investments, but the perestroika managers failed. President Bush had the opportunity to aid the Soviet Union in a way to bring closer ties between the governments, like Harry S. Truman did for many nations in Western Europe. Early on, as perestroika was getting under way, I felt like the West might come along and find it a sensible thing to do—easing Russia's difficult transition from totalitarianism to democracy. What I had in mind in the first place, was the participation [of the West] in conversion of defense industries, the modernization of light and food industries, and Russia's inclusion on an equal member footing in the frameworks of the international economic relations [U]nlike some democrats, I did not expect "manna from Heaven," but counted on the Western statesmen to use their common sense. President George H. W. Bush continued to dodge helping the Russians and the President of Czechoslovakia, Václav Havel, laid bare the linkage for the Americans in his address to a joint session of Congress on 21 February 1990: I often hear the question: How can the United States of America help us today? My reply is as paradoxical as the whole of my life has been: You can help us most of all if you help the Soviet Union on its irreversible, but immensely complicated road to democracy [T]he sooner, the more quickly, and the more peacefully the Soviet Union begins to move along the road toward genuine political pluralism, respect for the rights of nations to their own integrity and to a working—that is a market—economy, the better it will be, not just for Czechs and Slovaks, but for the whole world. When the United States needed help with Germany's reunification, Gorbachev proved to be instrumental in bringing solutions to the "German problem" and Bush acknowledged that "Gorbachev was moving the USSR in the right direction". Bush, in his own words, even gave praise to Gorbachev "to salute the man" in acknowledgment of the Soviet leader's role as "the architect of perestroika [who had] conducted the affairs of the Soviet Union with great restraint as Poland and Czechoslovakia and GDR and other countries [that had] achieved their independence", and who was "under extraordinary pressure at home, particularly on the economy."