Кіріспе

Антилопа түрлері
жануарлар түрі

Сүні (Nesotragus moschatus) – Bovidae тұқымдасына жататын шағын антилопа және жер бетіндегі ең кішкентай тұяқты жануарлардың бірі. Ол Кенияның орталық бөлігінен Оңтүстік Африканың Квазулу-Натал аймағына дейінгі тығыз өсімдіктер арасында кездеседі. Сондай-ақ, ол Танзания жағалауындағы Занзибар аралында да табалады. Сүнінің иығынан биіктігі шамамен 60-80 см, ал салмағы 9-14 кг. Олар көбінесе қызғылт қоңыр түсті болады, арқасы денесінен және аяқтарынан қараңғырақ. Қарны, жағы, мойны және аяқтарының ішкі жағы ақ түсті. Мұрын тесігі жарқырап қызыл, ал көздерінің және есікшелердің үстінде қара сақиналар бар. Еркектердің мүйіздері 25-35 см ұзын, олардың көп бөлігі тік және басына жақын жерде артқа қарай иілген. Аналықтарда мүйіз жоқ. Сүнілер әлсіз қабыну және сыбызғылау дыбыстарын шығарады. Сүнілер жапырақтармен, саңырауқұлақтармен, жемістермен және гүлдермен қоректенеді, оларға еркін су көзі қажет емес. Олар ұялшақ, көбінесе түнде белсенді болады және күндіз көлеңкелі, қорғалған жерде ұйықтайды. Олар әлеуметтік жануарлар, бірақ еркектер шамамен үш гектар аумақты қорғайды. Олар шекараларын преорбитальді бездерінен шығатын секрециямен иіспен белгілейді. Аумақтың шетінде жеке немесе ортақ нәжіс үйіндісі болуы мүмкін. Еркек әдетте бір аналықпен жұптасады, бірақ басқа аналықтар да оның аумағын бөлісе алады. Бір бұзау туады, оның салмағы шамамен 900 грамм, жүктілік мерзімі 183 күн. Мысықтар, жыртқыштар, жыландар және басқа да ет жейтін жануарлар сүніге шабуыл жасайды. Қорғану үшін олар құрғақ шөп арасында жасырынып, қозғалмай тұрады. Жыртқыш жақындағанда, олар секіріп, өсімдіктерге қарай қашады.

Таксономия және этимология

Сунидің ғылыми атауы - Nesotragus moschatus; түрі Nesotragus туысына жатады, бұрын Бейтс пигмейлік антилопасымен (Nesotragus batesi) бірге жіктеліп келген. Суни деген жалпы атауы – Африканың оңтүстік-шығысындағы осы антилопаның суахили тіліндегі атауы. Төрт түршесі анықталған, бірақ олар кейде тәуелсіз түрлер деп саналады: Жағалау суниі – N. m. moschatus (Von Dueben, 1846) – Занзибар архипелагында (Чангу және Чапвани аралдары; Жозани, Кендва, Кизимкази және Нунгви, Унгуджа) және Кения жағалауында (Арабко Сококе паркі, Момбаса, Ватаму) таралған. Ливингстон суниі – N. m. livingstonianus (Kirk, 1865) – Оңтүстік Африка (Квазулу-Натал), Малави, құрлық ішіндегі Мозамбик, Замбия және Зимбабведе кездеседі. Тау суниі – N. m. kirchenpaueri (Pagenstecher, 1885) – Кенияда (Абердаре жотасы, Карура орманы, Кения тауы, Найроби ұлттық паркі) және Танзанияда (Аруша ұлттық паркі) таралған. Оңтүстік суниі – N. m. zuluensis (Thomas, 1898) – Оңтүстік Африкада (Квазулу-Натал, Хлулуве Имфозоли, iSimangaliso ылғалды жер паркі), Эсватиниде (Мхая ойын қорығы) және оңтүстік Мозамбик жағалауында (Понта-ду-Оуро және айналасындағы аймақтарда) кездеседі.

Сипаттама

Суни – кішкентай антилопа, бірақ оның туыстық тобының басқа екі түрінен ірілеу. Бұл антилопа бас сүйегінің өлшемдері жағынан Бейтс пигмей антилопасына ұқсайды. Мүйіздері тек еркектерде болады; суниде жыныстық диморфизм Бейтс пигмей антилопасына қарағанда нашаррақ байқалады.

Қауіп-қатерлер мен қорғау

Суни антилопасының саны браконьерлік, мекендеу ортасының жойылуы және иттердің шабуылдары салдарынан едәуір азайды, әсіресе Оңтүстік Африкада, ол негізінен Квазулу-Наталдың солтүстік-шығысында ғана таралған. Бірақ, бұл антилопа аулау қысымына төзімділігімен белгілі және «Алаңдаушылық тудырмайтын түрлер» тізіміне енгізілген.