Кіріспе

Роберт Джордан мен Брэндон Сандерсонның 2013 жылғы романы. "Жарық естелігі" – американдық авторлар Роберт Джордан мен Брэндон Сандерсон жазған және Tor Books баспасынан шыққан "Уақыт доңғалағы" фантастикалық сериясының 14-ші және соңғы кітабы. Кітаптың 2012 жылдың наурыз айында жарық көруі күтілген, бірақ бірнеше рет кейінге жылдырылды. Нәтижесінде, қатты мұқабалы басылымы 2013 жылдың 8 қаңтарында жарық көрді.

Кітап атауына арналған бастапқы жоспарлар

Бұрын "Нұрдың естелігі" деген атау қазіргі 12, 13 және 14-кітаптардағы материалды қамтитын кітапқа арналған еді. Джорданның 2007 жылдың 16 қыркүйегінде жүрек амилоидозынан қайтыс болған кезде түпнұсқа кітап толыққан жоқ еді; оның жесірі Харриет Макдугал және баспагер Том Доэрти кітапты оның өлімінен кейін жариялауды шешті. Tor Books баспасы Брэндон Сандерсонның кітапты аяқтауға таңдалғанын хабарлады. Аяқталмаған кітап бір томды басып шығару тым үлкен болады деп есептелгендіктен үш томға бөлінді. Алғашқы жоспар бойынша үш томның да атауы "Нұрдың естелігі" болып қойылатын еді, бірақ одан кейін бұл жоспардан бас тартылып, үш том "Дауыл жинала бастады" (2009 жылдың 27 қазанында жарық көрді), "Түн ортасының мұнаралары" (2010 жылдың 2 қарашасында жарық көрді) және "Нұрдың естелігі" (2013 жылдың 8 қаңтарында жарық көрді) деп аталды. Нұр барлық нәрсенің соңы сезіліп, әлемнің түкпір-түкпірінен шайқасуға келген адамдармен күшейтіледі, ал Көлеңке жаңа тасталғанды – Мазрим Таймді, енді "М'Хейл" деп аталатынды қарсы алады.

Мерилр өрісі

Рэнд ал'Тор Мерилор алаңында барлық ұлттарды жинап, Тармон Гай'донда соғысуға көндіруге әзірленеді. Мат Туонды табу үшін Эбу-Дарға қайтады, бірақ қала оның генералдарының бірі жіберген қаскөйлерге толы екенін көреді. Қара мұнарада Логайн Аблар жоғалып кетті, ал Мазрим Тайм адамдарды Көлеңкеге күштеп "Бұруда". Логайнға адал Ашаман, Андрол Генхалд басшылығымен және Аес Седай елшісі Певара Тазановниң көмегімен Логайнды құтқарып, Таймды жеңіп, оның Қорқыныш иелерін Мұнарадан қуады. Рэндтің бағыныштылықтың "бағасы" – шекаралар бекітіліп, соғысқа тыйым салынған "Аждаһаның бейбітшілігі" деп аталатын шарт – және оның Қараңғының түрмесінің қалған мөрлерін қирату жоспары кең пікірталас тудырады; екінші мәселе Морайна Дамодред Аждаһаның болжамдарынан үзінді келтіріп, Егвенеге мөрлерді өзі бұзуға сендіргенде ғана шешіледі. "Түн мұнаралары" кезінде Авиендха көрген апаттық көріністерге сене отырып, Айлдер кез келген даудың төрешілері ретінде шартқа бағынуды талап етеді. Элейн Траканд Шонхандықтар босатылса, бейбітшілік сақталмайтынын айтқанда, Рэнд олардың ынтымақтастығына көндіруге келіседі және Элейнді бұрынғы өзінің қол астындағы әскерлердің бас қолбасшысы етіп тағайындайды.

Соғыс

Элейн өзінің күштерін төрт түрлі науқанға жібереді, оның ішінде Кеемлин қаласын Андроан және Кайрихиен әскерлері қайтарып алады; Эгвене Кандорды нығайту үшін Аэс Седай армиясына басшылық етеді, ал Лан Мандрагоран мен қайта тірілген Малкиер мемлекеті Тарвиннің өткелін ұстап тұрады. Рэнд өзі Айелдерді Қараңғымен бетпе-бет кездесуге жетектеп барады. Қалған төрт "Ұлы капитан" әр науқанға қосылады: Гарет Брайн Кандорда, Агелмар Джадад Тарвин өткелінде, Родель Итуральде Шейол Гулға, ал Даврам Башере Элейнге тікелей қызмет етеді. Грейндал, енді Хессалам деп аталған, командирлерді қателіктер жасауға мәжбүрлейді. Рэнд Эбу Дардағы Туонды Льюс Териннің жаңадан туған нұсқасы ретінде оның билігінен өзгеше билікке ие екеніне көндіріп, Шонханның қолдауын алады. Шонхандықтар Матты өздерінің генералдарының бірі ретінде шайқасқа қатысады. Рэнд тек Моайрин, Ньенев аль'Миара және са’ангель Калландорды алып, Қараңғының чемпионы Моридинмен кездеседі; бұл кездесу Рэнд Қараңғымен байланысқа шыққанда ғана тоқтатылады. Осы уақытта Перрин Айбара Рэндті Ажал құшқынынан қорғау үшін Тель'аран'риодқа кіреді. Оған Ланфейр көмектеседі, бірақ Слейер оны жаралайды және шегінуге мәжбүр етеді. Рэнд пен Эгвене жау агенттері Қараңғының мөрлерін тартып алғанын біледі. Элейннің күштері Кэмлин қаласын өртеп, троллоктарды қудалауға мәжбүр етеді; бірақ оларды солтүстіктен келген жаңа күш те қудалайды, және Логайн мен оның адал Ашаман құтқарады. Тарвин өткеліндегі қорғаушылар жеңіліске ұшырайды; ал Кандорда Эгвене мен Аэс Седай күтпеген жерден Шара мемлекетінен, Демандред басшылығымен шабуылға ұшырайды. Маттың түлкі басы медальоны оны жаудың 'Мәжбүрлеуіне' қарсы тұра алатын жалғыз қабілетті генерал ететінін түсінген Эгвене оған күштерінің басшылығын тапсырады, ал Мат аман қалғандарды Меррилор алаңында біріктіреді.

Соңғы шайқас

Демандредті ресурстарын тәуекелге салуға мәжбүрлеу үшін Мат Туонмен ашық жанжал шығарып, Шонхандар шайқас алаңынан кетеді. Перрин Қаққышты қууды жалғастырады. Шайол Гулда Грейдел Айелдерге қарсы тұрады. Демандред жоқ-қа барған Рэндке шақырғанда, Гавин Траканд оған тікелей шабуыл жасап, қаза табады. Кейіннен оның үлкен ағасы Галад Дамодред та осы әрекетте ауыр жарақат алады, бірақ кері шегінер алдында Демандредті жаралайды. Маттың бас штабына Шаран әскерлері тікелей шабуыл жасайды, ал Сиуан Санче қорғаныс кезінде қаза болады. Гарет Брайн есінен айырылып, көп ұзамай дүние салады. Элейнге бірнеше Darkfriend сақшылары, оның ішінде Дойлин Меллар шабуылдайды, олар Элейннің өлтірілгендей көрінуі үшін оның көшірмесін жасап қояды. Фейлдің жасағы Меррилорға жетеді, бірақ дереу сатқындалғандықтан қиын жағдайға түседі. Фейл Валердің мүйізін (өлген батырларды қайта шақыруға қабілетті) иеленеді және оны Олверге тапсырады. Андрол мен Певара М’Хейлді іздеп табады және Қараңғының түрмесіндегі қалған мөрлерді ұрлайды. Эгвине кейін Лейлвин Шиплесстен өзінің күзетшісі болуын өтінеді және М’Хейлге шабуыл жасайды. М’Хейл бірнеше Аес Седайды жою үшін бал отты қолданады. М’Хейлмен болған шайқас барысында Эгвине жаңа "Тар Валонның жалыны" тоқуын жасайды, ол бал отқа қарсы тұра алады, және М’Хейл мен оның ізбасарларын жою үшін өзінің өмірін құрбан етеді. Галад Маттың түлкі басы белгісін Ланға тапсырады, ал Лан Демандредке шабуыл жасайды, оны жекпе-жекте өлтіреді – Демандред оны пышақтап жаралайды, ал Лан оның қылышы ішінде тұрғанда, оның басын кесіп тастайды. Олвер Валердің мүйізін үрлейді, Элейнді құтқару үшін аңызға толы батырларды шақырады. Мат Батырларды және Шонхандардан келген күштерді пайдаланып, шайқас алаңын тазартады.

Шайыл Гүл

Үлгіден тыс жерде Шайтан мен Рэнд Тармон Гайдоннан кейін шындықтың қалай болу мүмкін екені туралы өз көзқарастарын құру арқылы дуэль жасайды және екеуінің бірі жеңілсе, Үлгі толық емес болады деген тұжырымға сүйене отырып, тепе-теңдікке жетеді. Перрин Жоқшылықтың орнында Қаза тапқанды өлтіреді, кейін Ланфейр Морайнды өлтіруге үлкермес бұрын өлтіреді (кейін Брэндон Сандерсон Ланфейрдің өлімінің жалған екенін көрсетті). Мат Падан Фейнды оның өзінің қанжарымен өлтіреді. Олвер мен қайта тірілген батырлар шайқаста жеңіске жетеді, ал Авиенда Грейндалды санасын бағындырып, құлдыққа түсіреді. Рэнд Моридинмен жекпе-жегін жалғастырады, оның барысында Рэнд, Морайна және Ньенев Моридинді бақылауға алып, оның күшін Саидар, Саидин және Шын Күштің үлкен тоқымасын жасау үшін пайдаланады. Мұны көріп, Логайн Қараңғының түрмесін бұзады, ал Рэнд үш күштің үлкен тоқымасын қолданып, алдымен Қараңғыны тұтқындайды, кейін оның түрмесін міңсіз жаңадан құрайды.

Эпилог

Қараңғының ықпалынан құтылғаннан кейін, Блайт жойылады. Мат Туонмен қайта табысады, ол оның жүкті екенін айтады; ал Перрин Фейлді троллок мәйіттерінің астынан тапқанмен, ол тірі болып шығады және Салдая тағына мұрагер болады. Арад Доманның патшасы Алсаламдың қаза тапқаны белгілі болады, ал оның орнына Итуральде келеді. Кадсуан Мелаидрин жаңа Амирлин орындығына сайланады, ал Могедиен суль'дамға түсіріледі. Том мен Морин, Лан мен Найнев Рэндтің жараларынан бірте-бірте өліп бара жатқан кезінде оған қызмет етеді. Құрбандықтау рәсімі өткізіледі; бірақ Рэндтің Моридинмен санасын ауыстырғаны және сондықтан Моридиннің денесінде тірі екені, ал Моридин Рэндтің денесінде құрбандықтау отында өртеледі анықталады. Енді Бірыңғай Күшті қолдана алмайтын Рэнд, Үлгіні тікелей өзгерте алады, бірақ оның шегі белгісіз. Ол осы қабілетін Бірыңғай Күшті пайдаланбастан, түтінін жағу арқылы көрсетеді.

Жарияланудың кешіктірілуі

"Жарқын естелік" алғашқыда 2012 жылдың наурыз айында жарық көруі күтілген. 2011 жылдың 21 желтоқсанында Сандерсон "Твиттерде" "Жарқын естелік" – "Уақыт доңғалағы" сериясының соңғы кітабы аяқталғанын хабарлады. Сол күні Сандерсон "Твиттерде" түзету жұмыстарына "шамамен алты ай" кететінін және кітаптың 2012 жылдың күзінде жарық көретінін мәлімдеді. Tor кітабының қатты мұқабалы нұсқасын 2013 жылдың 8 қаңтарында жариялады.

Электрондық кітаптың шығарылуына қатысты сын

Электрондық нұсқаны кейінге қалдырғаны үшін Tor баспасына қарсы көпшіліктің қарсылығы туды. Бұл қарсылықтың ішінде Amazon және басқа кітап сатушы сайттарындағы кітапқа жаппай теріс пікірлер жазылды. Көптеген қолданушылар ресми электрондық кітап шығуға тиіс уақытта қолжетімді болмаса, пираттық электрондық кітапты жүктеуге мәжбүр болатындарын айтты. Роберт Джорданның жесірі Макдугал: "Дүкендер Роберт Джорданның өмірі бойында оған өте жақсы қарым-қатынас жасады. Қазір олар қиын жағдайға тап болды. Бұл Роберт Джорданның 20 жыл бойы оған жақсылық жасаған адамдарға жақсылықпен жауап беру мүмкіндігі болды. Терезелеудің басты себебі осы болды" деді.