Педро Родригес де Кампоманес: Испан саяхатшысы, экономисі және жазушысы

Кіріспе

Испаниялық мемлекет қайраткері, экономист және жазушы Педро Родригес де Кампоманес и Перес Сорриба, Кампоманес 1-ші графы (1 шілде 1723 - 3 ақпан 1802), 1760 жылы Қазынашылық министрі болған испан мемлекет қайраткері, экономист және жазушы. Ол мемлекеттің шіркеуден басымдығын жақтаған, көбінесе эрастиандық деп аталатын көзқарас ұстанды. Кампоманес III Карлдың үкіметінде қызмет етті. Иезуиттерге қарсы белсенді күрескен, орденнің ірі қарсыластарының бірі болған Кампоманес оларды елден қууға басты күш болды.

Өмірбаян

Оның өмірбаянына қатысты ақпарат аз. Оның әулетінің бір тармағы хидальголар болғанмен, олар бай емес еді. Әкесі қайтыс болғаннан кейін, анасы оның тәрбиесін Сантильяна-дель-Мар шіркеуімен байланысты әйеліне тапсырды. Онда Кампоман классикалық тілдерді оқып, ерте жасынан-ақ зейінділігін көрсетті. Он жасында Овидийдің бір бөлігін аударды. Ол Овиедо университетінде заң білімін алып, Севильяда білімін аяқтады, содан кейін Мадридке көшіп заң кеңсесін ашты. Білімге құштарлығы зор болған ол, әсіресе тарих, экономика, филология салаларына қызығушылық танытып, ежелгі және қазіргі тілдерді, соның ішінде араб тілін де үйренді. Бұл "көзге түспеген" заңгер 1747 жылы Темплиерлер орденінің тарихы туралы жариялаған еңбегімен патша назарына ілікті. Бұл жұмысы Корольдік тарих академиясының мойындауына ие болды және 1767 жылы иезуиттерді қууға ықпал етті. 1750 жылы ол Родриго Перианес Кампо псевдонімімен Испанияның саяси экономикасы туралы маңызды мәтін жазды. Оның ең басты еңбектерінің арасында екі көрнекті очерк бар: "Халық өнеркәсібін дамыту туралы" (Discurso sobre el fomento de la industria popular), 1774 жылғы басылымы 30 000 данаға жетіп, Испания элитасы арасында кеңінен тарады, және "Шеберлердің халықтық білімі және оны дамыту туралы" (Discurso sobre la educación popular de los artesanos y su fomento), 1775 жылғы очеркі, онда ол Испанияда қолөнерді экономикалық өркендеудің көзі ретінде қайта жаңғыртуды ұсынды. Тағы бір еңбегінде, "Амортизациялық патшалық құқық туралы трактат" (Tratado de la regalía de amortización) ол шіркеудің жылжымайтын мүлікке ие болуына монархиялық шектеулердің тарихын зерттеді. Он жетінші ғасырда Испания экономикасы тоқырап, ал шіркеу байып кеткендіктен, Бурбон реформалары кезінде шіркеудің мүліктеріне шектеу қою экономиканы жандандырудың бір жолы ретінде қарастырылды. Испания экономикасын қайта жандандыру жолдары туралы жазған еңбектері зор әсер етті. Ол Испаниядағы өнер мен өндірістің соңғы ғасырдағы құлдырауының себептерін зерттеп, ескі өндірістерді жақсарту немесе қайта құру үшін қажетті шараларды көрсетті. Оның егжей-тегжейлі жұмысында өнер мен өндірісті қолдауға және шетелдік шикізатты енгізуге қатысты патшалық жарлықтар мен бұйрықтардың жинағы бар. Ол шеберлер гильдиясының рөлін зерттеді және олардың артықшылықтарын, гильдияға жаңа шеберлердің кіруіне кедересін айыптады. Ол шетелдік шеберлерді Испанияға тартуды қолдады, сондай-ақ әйелдердің жұмыс істеуі керек екенін ұсынды. Ол тікелей айтты: "Мемлекеттің өркендеуін немесе құлдырауын өлшеуге болатын ең сенімді көрсеткіш" – өнеркәсіптік прогресс. Ботаникалық Myrtaceae тұқымдасының Campomanesia туысы графтың құрметіне аталған. 1784 жылы ол Филадельфиядағы Америка философиялық қоғамының мүшесі болып сайланды. 1788 жылдан 1793 жылға дейін Кастилия Кеңесінің президенті болды, бірақ Карл IV таққа отырғаннан кейін қызметтен алынып, қоғамдық өмірден шықты. Граф Кампоман 1802 жылдың 3 ақпанында қайтыс болды. Бұл мақаланың бір бөлігі испан тіліндегі Wikipedia мақаласынан аударылған.

There is little information concerning his biography. Even though one branch of his family were hidalgos, they were not wealthy. On the death of his father, his mother entrusted his upbringing to an uncle connected to the Collegiate church of Santillana del Mar. There Campomanes demonstrated his precocious intelligence in study of the classical languages. At age 10 he translated portions of Ovid. He went on to study law at the University of Oviedo, concluding those studies in Seville, then moving to Madrid to open a law office. An avid learner, he was especially interested in history, economics, philology, and studied ancient and modern languages, including Arabic. This lawyer of "obscure origin" was to the attention of the crown with his 1747 publication on the history of the Knights Templar, which gained recognition by the Royal Academy of History and influenced the expulsion of the Jesuits in 1767. In 1750, he wrote under the pseudonym Rodrigo Perianes Campo an important text on the political economy of Spain. Among his principal works are two admirable essays, Discurso sobre el fomento de la industria popular (Essay on the promotion of popular industry), 1774, which had a print run of 30,000 and circulated widely among elites in Spain, followed by Discurso sobre la educación popular de los artesanos y su fomento (Essay on the popular education of craftsmen and the promotion thereof), 1775, in which he argued for the revival of crafts in Spain as a source of economic wealth. In another publication, Tratado de la regalía de amortización (Treatise on the royal prerogative of amortization), he traced the history of monarchical limits on the Church's acquisition of real property. By the seventeenth century, Spain's economy was stagnant and the Church wealthy, such that during the Bourbon Reforms, limits on the Church's holding of property were seen as a way to make the economy more dynamic. His works on ways to revive the Spanish economy were highly influential. He examined the origin of the decay of arts and manufactures in Spain during the last century and pointed out the steps necessary for improving or re establishing the old manufactures. His detailed work contains a collection of royal ordinances and edicts regarding the encouragement of arts and manufactures, and the introduction of foreign raw materials. He examined the role of artisan guilds, and denounced their privileges and stifling of entry of new artisans to guilds. He approved of attracting foreign artisans to Spain, and also suggested women should work. He stated bluntly, "the most secure barometer by which one ought to measure the progress or decadence of the State" was the industrial progress. The genus Campomanesia, of the botanical family Myrtaceae is named for the Count. In 1784, he was elected a member to the American Philosophical Society in Philadelphia. From 1788 to 1793 he was president of the Council of Castile; but on the accession of Charles IV he was removed from office, and retired from public life. Count Campomanes died on 3 February 1802. Portions of this article are translated from the corresponding article in Spanish on Wikipedia.