Кіріспе
Неміс тіліндегі жазушы және эссеші Вальтер Сернер (15 қаңтар 1889 – тамыз 1942) – неміс тілінде жазушы және эссеші. Оның "Letzte Lockerung" манифесті дадаизмнің маңызды мәтіні болып табылады.
Walter Serner (15 January 1889 – August 1942) was a German language writer and essayist. His manifesto Letzte Lockerung was an important text of Dadaism.
Өмір
Уолтер Сернер Карлсбадта (Карловы Вары), Богемияда (сол кездегі Австрия-Мажарстан, қазіргі Чехия) Уолтер Эдуард Селигман болып дүниеге келді. 1913 жылы Австрия-Мажарстанның астанасы Венада заң білімін алып, Грайфсвальд университетінде докторлық диссертациясын қорғады. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда, ол 1914 жылы Швейцарияға қашып, 1920 жылға дейін Цюрих, Женева және Париж қалаларында Дада қозғалысының іс-шараларына қатысты. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол «Сириус» және «Зелтвег» журналдарының редакторы, ал «Die Aktion» басылымына мақалалар жазды. 1921 жылы Сернер Италияда суретші Кристиан Шадпен бірге болды. 1923 жылдан бастап ол Барселона, Берн, Вена, Карлсбад және Прага сияқты Еуропаның әртүрлі қалаларында өмір сүрді. 1925 жылдан бастап Сернер антисемитизмнің құрбаны болды. Сернер еврей отбасында туған, бірақ 1913 жылы католик дініне ауысты. Оның «Посада» пьесасы 1927 жылы Берлинде алғаш рет қойылды, бірақ жоспарланған басқа қойылымдарына тыйым салынды. 1933 жылы нацистік Германия үкіметі Сернердің кітаптарына тыйым салды. 1938 жылы Сернер Прагада өзінің серіктесі Доротея Герцке үйленді, ол жеке репетитор болып жұмыс істеді. Соғыс басталғанда, олар оккупацияланған елден қашуға мүмкіндік таппады. 1942 жылы ол әйелімен бірге Терезиенштадт концлагеріне қамалды, үш аптадан кейін «Шығысқа» бағытталды, онда Ригада қаза тапты. Уолтер Сернердің ең сәтті романы «Тигр» (Die Tigerin) 1992 жылы режиссер және сценарийші Карин Ховардтың ағылшын тіліндегі көркем фильміне негіз болды. Сол кезде роман Германияда қайта басылып шықты, онда Сернердің кітаптарына құлшыныспен қарастырылады. Фильм Берлин және Карлсбад қалаларында түсірілді.
Өмір бойы жарық көрген еңбектері
Соңғы босату. Манифест дада. Ганновер / Лейпциг / Вена / Цюрих: Штегеман, 1920
Көк маймылға. Үш жүз отыз төрт абсурдты әңгіме. Ганновер: Штегеман, 1921
Он бірінші саусақ. Жиырма бес қылмыстық әңгіме. Ганновер: Штегеман, 1923
Бұрыштың үстінен сыбызғы. Жиырма екі тыңшы және детектив әңгімелері. Берлин: Елена Готтшальк, 1925
Тигрица. Ерекше махаббат оқиғасы. Берлин: Готтшальк, 1925
Қауіпті көше. Он тоғыз қылмыстық әңгіме. Вена: Декабрь, 1926
Посада немесе Риц қонақүйіндегі үлкен ұрлық. Үш актілі алаяқ пьесасы. Вена: Декабрь, 1926
Zum blauen Affen. Dreiunddreißig hanebüchene Geschichten. Hannover: Steegemann, 1921
Der elfte Finger. Fünfundzwanzig Kriminalgeschichten. Hannover: Steegemann, 1923
Der Pfiff um die Ecke. Zweiundzwanzig Spitzel und Detektivgeschichten. Berlin: Elena Gottschalk, 1925
Die Tigerin. Eine absonderliche Liebesgeschichte. Berlin: Gottschalk, 1925
Die tückische Straße. Neunzehn Kriminal Geschichten. Wien: Dezember, 1926
Posada oder Der Große Coup im Hotel Ritz. Ein Gauner Stück in drei Akten. Wien: Dezember, 1926
Соңғы басылымдар
Қорқыныш. "Фрухе Проза" (Ерте проза). Эрланген: Реннер, 1977 жыл.
Ми ісігі. Тексттер мен материалдар. Уолтер Сернер және Дада. Эрланген: Реннер, 1977 жыл.
Вонг қызықты. Қылмыстық әңгіме. Аугсбург: Маро, 1991 жыл.
Hirngeschwür. Texte und Materialien. Walter Serner und Dada. Erlangen: Renner, 1977
Wong fun. Kriminalgeschichte. Augsburg: Maro, 1991
Жинақталған басылымдар
"Барлық туындылар". 18 том, 3 қосымша том. Бас редактор: Томас Милч. Эрланген, Мюнхен: Реннер, 1979—1992
1-том: Ескерткіштер, әйелдер және шамдар туралы. Алғашқы жазбалар (1981)
2-том: Ми ісігі. DADA (1982)
3-том: Жолбарыс. Ерекше махаббат оқиғасы (1980)
4-том: Изабелла атты асыл тай. Барлық қылмыстық әңгімелер I (1979)
5-том: Бұрыштағы сыбызғы. Барлық қылмыстық әңгімелер II (1979)
6-том: Посада немесе Риц қонақүйіндегі үлкен ұрлық. Үш актіден тұратын алаяқтық (1980)
7-том: Соңғы босаңсу. Алаяқтар және оларға айналғысы келетіндерге арналған нұсқаулық (1981)
8-том: Кетуші. Өмір мен туындыларға материалдар (1984)
9-том = Қосымша 1-том: Сыйлықтың ақауларына байланысты сый берушінің жауапкершілігі (1982)
10-том = Қосымша 2-том: Дөңгелектеген қарғыс. Вальтер Сернердің алаяқтық сөздігі (1983)
11-том = Қосымша 3-том: Жартылай мачтадағы Крахмандель. Өмір мен туындыларға қосымшалар (1992) (W. S., Dada, Christian Schad және т.б. туралы әртүрлі мәтіндер, құжаттар және суреттер, түсіндірмелермен) Он томдық жинақ. Бас редактор: Томас Милч. Мюнхен: Гольдман, 1988
1-том: Ескерткіштер, әйелдер және шамдар туралы. Алғашқы жазбалар (Реннер басылымының 1-қосымшасын қамтиды)
2-том: Ми ісігі. DADA
3-том: Көк маймылға. Отыз үш қылмыстық әңгіме
4-том: Он бірінші саусақ. Жиырма бес қылмыстық әңгіме
5-том: Жолбарыс. Ерекше махаббат оқиғасы
6-том: Бұрыштағы сыбызғы. Жиырма екі қылмыстық әңгіме
7-том: Посада немесе Риц қонақүйіндегі үлкен ұрлық. Үш актіден тұратын алаяқтық
8-том: Қауіпті көше. Он тоғыз қылмыстық әңгіме
9-том: Соңғы босаңсу. Алаяқтар және оларға айналғысы келетіндерге арналған нұсқаулық
10-том: Кетуші. Өмір мен туындыларға материалдар (Реннер басылымының 2-қосымшасын қамтиды)
Айқын сөйле. Барлық өлеңдер мен поэзия. Бас редактор: Клаус Г. Реннер. Мюнхен: Реннер, 1988
Вальтер Сернер оқулығы. Барлық 99 қылмыстық әңгіме бір томда. Мюнхен: Гольдман, 1992
Үш томдық повестьтік туындылар. Бас редактор: Томас Милч. Мюнхен: Goldmann/btb, 2000
1-том: Көк маймыл / Он бірінші саусақ
2-том: Жолбарыс
3-том: Бұрыштағы сыбызғы / Қауіпті көше
Bd. 1: Über Denkmäler, Weiber und Laternen. Frühe Schriften (1981)
Bd. 2: Das Hirngeschwür. DADA (1982)
Bd. 3: Die Tigerin. Eine absonderliche Liebesgeschichte (1980)
Bd. 4: Der isabelle Hengst. Sämtliche Kriminalgeschichten I (1979)
Bd. 5: Der Pfiff um die Ecke. Sämtliche Kriminalgeschichten II (1979)
Bd. 6: Posada oder der große Coup im Hotel Ritz. Ein Gaunerstück in drei Akten (1980)
Bd. 7: Letzte Lockerung. Ein Handbrevier für Hochstapler und solche die es werden wollen (1981)
Bd. 8: Der Abreiser. Materialien zu Leben und Werk (1984)
Bd. 9 = Supplementbd. 1: Die Haftung des Schenkers wegen Mängel im Rechte und wegen Mängel der verschenkten Sache (1982)
Bd. 10 = Supplementbd. 2: Das fette Fluchen. Ein Walter Serner Gaunerwörterbuch (1983)
Bd. 11 = Supplementbd. 3: Krachmandel auf Halbmast. Nachträge zu Leben und Werk (1992) (sehr versch. Texte, Dokumente und Abb. von und über W. S., Dada, Christian Schad u. a., mit Erl.) Gesammelte Werke in zehn Bänden. Hrsg. von Thomas Milch. München: Goldmann, 1988
Bd. 1: Über Denkmäler, Weiber und Laternen. Frühe Schriften (enthält den Supplementband 1 der Renner Ausgabe)
Bd. 2: Das Hirngeschwür. DADA
Bd. 3: Zum blauen Affen. Dreiunddreißig Kriminalgeschichten
Bd. 4: Der elfte Finger. Fünfundzwanzig Kriminalgeschichten
Bd. 5: Die Tigerin. Eine absonderliche Liebesgeschichte
Bd. 6: Der Pfiff um die Ecke. Zweiundzwanzig Kriminalgeschichten
Bd. 7: Posada oder der große Coup im Hotel Ritz. Ein Gaunerstück in drei Akten
Bd. 8: Die tückische Straße. Neunzehn Kriminalgeschichten
Bd. 9: Letzte Lockerung. Ein Handbrevier für Hochstapler und solche die es werden wollen
Bd. 10: Der Abreiser. Materialien zu Leben und Werk (enthält den Supplementband 2 der Renner Ausgabe)
Sprich deutlich. Sämtliche Gedichte und Dichtungen. Hrsg. : Klaus G. Renner. München: Renner, 1988
Das Walter Serner Lesebuch. Alle 99 Kriminalgeschichten in einem Band. München: Goldmann, 1992
Das erzählerische Werk in drei Bänden. Hrsg. : Thomas Milch. München: Goldmann/btb, 2000,
Bd. 1: Zum blauen Affen / Der elfte Finger
Bd. 2: Die Tigerin
Bd. 3: Der Pfiff um die Ecke / Die tückische Straße