Кіріспе

Денвер, Колорадо штаты, АҚШ-тағы мұражай

Денвер табиғат және ғылым мұражайы – Денвер қаласындағы табиғи тарих және ғылым мұражайы. Бұл Рокки таулары аймағындағы ғылымды танысуға арналған білім беру орталығы. Мұражайда түрлі көрмелер, бағдарламалар мен іс-шаралар арқылы келушілер Колорадоның, Жердің және ғаламның табиғи тарихымен танысады. Мұражай ғимаратында табиғи тарих және антропологиялық материалдармен қатар, архивтік және кітапханалық ресурстарды қоса алғанда, миллионнан астам экспонат сақталған. Мұражай – тәуелсіз, коммерциялық емес мекеме. Онда 450-ге жуық толық және жартылай штатты қызметкер, 1000-нан астам ерікті және 29 мүшеден тұратын қамқоршылар кеңесі жұмыс істейді. Мұражай Американдық мұражайлар альянсынан аккредитация алған. Мұражайдың ресми онлайн журналы «Catalyst» деп аталады.

Білім беру бағдарламалары

Музей алты негізгі бағыт бойынша жұмыс істейді. Көрмелер, Infinity Theater фильмдері, лекциялар, сабақтар және іс-шаралар келесі негізгі салалардың біріне немесе бірнешеуіне қатысты: антропология, геология, денсаулық сақтау ғылымдары, палеонтология, ғарыш ғылымдары және зоология. Жыл сайын 300 мыңнан астам оқушы мен мұғалім мектептік топтармен мұражайға келеді. Сонымен қатар, мұражай отбасыларға, мектептерге және айналағы аймақтарға арналған ғылыми-ағарту бағдарламаларын және қашықтықтан оқыту мүмкіндіктерін ұсынады. Мұражай мұғалімдер үшін үздіксіз кәсіби дамыту семинарларын да өткізеді.

Тарих

1868 жылы Эдвин Картер Колорадо штатының Брекенридж қаласындағы шағын үйге көшіп, Роки тауларының құстары мен сүтқоректілерін ғылыми тұрғыдан зерттеу арманының қуып жетеді. Шамамен жеке күшімен Картер сол кездегі Колорадо фаунасының ең толық жинағының бірін құрастырды. Картердің жинағы туралы ақпарат таралып, 1892 жылы Денвердің көрнекті азаматтары тобы оның жинағын барлық адам көру үшін астанаға көшіруге ниет білдірді. Картер жинақтың барлығын 10 000 долларға сатуға келісті. Құрылтайшылар сонымен қатар көбелектер мен молықтардың, әрі кристалдаған алтыннан тұратын жинақтарды да сатып алды. Осы үш жинақ Колорадо табиғи тарих мұражайының негізін құрады, ол 1900 жылдың 6 желтоқсанында ресми түрде құрылды. Жылдар бойы дайындық пен құрылыс жұмыстарынан кейін, Колорадо табиғи тарих мұражайы 1908 жылдың 1 шілдесінде жұртшылыққа есігін ашты. Мұражайдың алғашқы президенті Джон Ф. Кэмпион ашылу салтанатында: «Табиғи тарих мұражайы ешқашан толыққанды бітпейді» деді. Бірінші директор тағайындалып, жаңа экспонаттар жасау және қоғамдық бағдарламаларды ұйымдастыру үшін қызметкерлерді шақыруға кірісті. 1918 жылға қарай тағы бір жаңа бөлім ашылып, зерттеу жұмыстары қарқынды жүрді. 1927 жылы Колорадо мұражайының ұйымдастырған экспедициясы Нью-Мексико штатының Фолсом қаласынан жойылып кеткен бизон түріне қадалған екі тас жебе ұшын тапты. Бұл Фолсомдық жебе ұштары адамдардың Солтүстік Америкада бұрынғы есептерден жүздеген жыл бұрын, яғни 10 000 жылдан астам бұрын өмір сүргенін көрсетті. Денвер қаласы мұражайға қаржылай көмегін арттырып, 1948 жылы оның атауын Денвер табиғи тарих мұражайы деп өзгертті. 2000 жылы атау тағы да өзгертіліп, қазіргі Денвер табиғат және ғылым мұражайы болып бекітілді, бұл мекеменің қызмет аясының кеңейгенін көрсетеді. Мұражайдың қаржыландыруының бір бөлігі 1988 жылы жергілікті сайлаушылар құрған Ғылыми және мәдени объектілер ауданы (SCFD) арқылы жүзеге асырылады.

Зерттеу және жинақтар

Антропология жинағында 50 000-нан астам зат бар, ол Солтүстік Американың археологиялық және этнологиялық артефакттарынан құралған. Бөлім сондай-ақ Орталық және Оңтүстік Америка, Африка, Азия және Океаниядан алынған жинақтарды сақтайды. Қосымша қорларға 800 данадан тұратын Этнологиялық өнер жинағы, архивтік фотосуреттер мен құжаттар кіреді. Бөлім 1990 жылғы Американың жергілікті халықтарының қабірлерін қорғау және қайтару туралы заңға (NAGPRA) және антропологиялық заттарға қатысты барлық басқа ұлттық және халықаралық заңдарға толыққанды сәйкес келеді. Жер ғылымдары жинағы алты негізгі топтан тұрады: омыртқалы палеонтология, палеоботаника, омыртқасыз палеонтология, минералдар, метеориттер және микромонтаж. Денсаулық ғылымдары жинағында сирек және бірегей адам анатомиясының үлгілері, сондай-ақ медициналық маңызы бар шағын жиынтықтар бар. Ғарыш ғылымдары зертханасы мұражайдың ғылыми құралдар жинағына жауапты. Бұл жинақ мұражай қызметкерлері қолданған құралдардан немесе нақты құралдардың көрнекті мысалдарынан тұрады. Сонымен қатар, Ғарыш ғылымдары бөлімі зерттеулерде, қоғамдық бағдарламаларда және «Ғарыш саяхатында» пайдаланылатын кескіндер мен мультимедиалық материалдардың (презентациялар, бейне, визуализациялар) үлкен цифрлық жинағын ұстап тұрады. Зоология жинағында 900 000-нан астам үлгі немесе үлгілер тобы (үлгілердің жиынтығы) бар, оның ішінде 40 000-нан астам арахнидтер (сарышаяндар және олардың туыстары), 780 000-нан астам жәндік, әсіресе Coleoptera (қоңыздар) және Lepidoptera (көбелектер мен молықтар) отряды, бүкіл әлемнен келген қабықшаларды көрсететін 17 000 қабықша жинағы, шамамен 52 000 құс үлгісі, оның ішінде маңызды ұялар мен жұмыртқалар жинағы, 14 000-нан астам сүтқоректілер үлгісі, оның ішінде бірнеше қауіп төнген немесе жойылып бара жатқан түрлер және қазір жойылған деп есептелетін бірнеше түрлер бар. Ботаниканың шағын жинағында 130 отбасынан 2 500-ден астам үлгі бар. Үлгілер туралы мәліметтер Arctos және Symbiota арқылы SCAN, ORNIS, MANIS, VertNet, GBIF, GenBank және BISON сияқты деректер порталдарында жарияланады. Бейли кітапханасы мен мұрағаты антропология, жер ғылымдары, денсаулық ғылымдары, ғарыш ғылымдары, зоология, Роки тауларының батысы және мұражайтануға бағытталған. Онда 53 000-нан астам жарияланым, 2 500 сирек кітап және 9 000 томдық ғылыми журналдар бар.

Уақытша экспонаттарды таңдау

Мұражайда басқа музейлердің уақытша көрмелері ұсынылады. Уақытша көрмелер мұражайда шамамен алты айға орналасады. Мұражай бұрын ұйымдастырған көрмелердің арасында: «Майя: Жасырын әлемдер ашылды» – өнер, мәдениет, астрономия, дін, доп ойындары және соғыс, сондай-ақ Майя империясының құлау себептерін зерттейтін ірі көрме. «Киттер: Теңіздің алыптары» – Жаңа Зеландияда, кит аулау өнеркәсібі дамыған елде туған көрме. Көрмеге кит бас сүйектері мен қаңқалары, бейнежазбалар, мәдени мұралар және «зерттеу орталықтары» кіреді. «Жібек жолымен саяхат» – Қытайдың Тан әулетінің императорлық қаласы Сианьнан Стамбулға дейінгі ежелгі сауда жолының жәдігерлері.

Гейтс планетарийы

Гейтс планетариуы – 125 орындық планетариум. Онда бір бағытқа қаратылған, жартылай жатып отыруға арналған стадиондық орындықтар, Ambisonic технологиясын қолдайтын 16.4 айналмалы дыбыс жүйесі, 3D кеңістіктік дыбыс жүйесі және диаметрі 17,07 метр, 25 градусқа еңкейтілген тесіктелген металл күмбез орнатылған. Ағымдағы планетарий бұрынғы, күмбезді планетарийдің орнына салынды.

Шексіз театр

Музейдің екінші қабатындағы Infinity театры 1940 жылы Phipps аудиториясы ретінде салынған және 1980 жылға дейін лекциялар, концерттер мен фильмдер көрсету үшін пайдаланылған. 1983 жылы жаңартылып, Phipps IMAX театры ретінде қайта ашылған бұл театр 440 адамдық және қазір күнделікті үлкен форматтағы фильмдер көрсетеді. 2022 жылдың шілдесінде Phipps IMAX театры дыбыс, бейне және вестибюльді жаңарту үшін жабылды. Театр 2023 жылдың ақпан айынан бастап қайта ашылды және "Infinity Theater" деген жаңа атау алды. Қазір бұл театр кез келген визуалды құрылымды тамашалауға қолайлы, заманауи жабдықтармен жабдықталған.

Моргридж отбасылық зерттеу орталығы және Авинер жинақтары

2014 жылы мұражайға 70 миллион долларлық қосымша салынды, онда Моргридж отбасылық зерттеу орталығы мен Авенир жинақтары орталығы орналасқан. Моргридж отбасылық зерттеу орталығы үш қабаттан тұрады және келушілерді ғылым мен табиғат әлемі туралы білуге ынталандырады. Орталықта Exploration Studios, жаңа уақытша көрме галереясы, атриум, ерте жастағы балалар үшін толығымен жаңартылған Discovery Zone және сыртқы Боэтчер алаңындағы ерекше қоғамдық өнер туындылары бар. 2007 жылы 70 миллион долларға кеңейтілген Авенир жинақтары орталығы – климатты бақылайтын ғимарат, онда шамамен 1,5 миллион артефакт пен үлгі сақталады. Бұл нысан жер астындағы екі қабатты қамтиды және 1870 жылдардағы бизон, жолаушы көгершіндер, 1979 жылы Колорадода өлтірілген соңғы гризли аюы және халық әкелген жол апаттарынан қалған үлгілер сияқты экспонаттарды қамтиды. Бұл үлгілер туралы мәліметтер онлайн деректер базасына енгізіліп, BioPortal сияқты ашық деректер базаларымен байланыстырылады.

Мұражай құпиялары

Мұражайда келушілер іздеп таба алатын бірнеше жасырын сыр бар. Денвер мұражайының веб-сайтында мемлекеттік саябақтардан бастап "Мұражай қазыналарына" дейін төрт түрлі жүктеп алуға болатын іздеу ойындары ұсынылады. Мұражайдың диорама суретшілерінің бірі Кент Пендлтон өз жұмысында мұражайдың ішінде жасырылған сегіз эльфті бейнелеген. Қонақтарға басып шығарылатын іздеу ойындарының бірімен эльфтерді іздеу ұсынылады.