Кіріспе
Дискредиттелген естелік психотерапиясы туралы кітап "Мишель еске алады" – 1980 жылы канадалық психиатр Лоуренс Паздер және оның психиатриялық науқасы (және кейіннен әйелі) Мишель Смит бірлесіп жазған дискредиттелген кітап. Бестселлер болған "Мишель еске алады" Смитпен байланысты шайтандық ритуалдық зәбірлеу туралы сенсациялық, қорқынышты мәлімдемелер жасау үшін беделсіз естелік терапиясының тәжірибесіне сүйенді, бұл 1980 жылдары шайтандық паниканың күшеюіне әсер етті. Кітап өзінің мәлімдемелерін факт ретінде ұсынса да, сол кезде кеңінен таралды, бірақ ешқандай дәлел ұсынылмады. Кітапқа қатысты барлық тергеулер оның ешбір мәлімдемесін растамады, тергеушілер оның мазмұнын негізінен сол кезде танымал болған халықтық мәдениет пен ойдан шығарылған әдебиет элементтеріне негізделген деп сипаттады. 1973 жылы Паздер Смитті Британдық Колумбияның Виктория қаласындағы жеке психиатриялық практикасында емдеуді бастады. 1976 жылы, Паздер Смитті депрессиядан (босанумен байланысты) емдеген кезде, Смит оған айтуы керек маңызды нәрсе бар екенін сезінгенін, бірақ не екенін есіне түсіре алмағанын айтты. 1989 жылы, "Мишель еске алады" кітабы жарық көргеннен шамамен 10 жыл өткен соң, Опра Уинфри Смитті өзінің шоуында қонақ ретінде шақырды, сондай-ақ Лорел Роуз Уилсонды, "Сатанның жер асты" атты, сондай-ақ ойдан шығарылған шайтандық ритуалдық зәбірлеуден аман қалған адамның естеліктерін жазған кітап авторы, Лорен Стратфорд псевдонімімен жарияланған кітабының авторымен бірге көрсетті. Уинфри екі әйелдің де өмірін күмәндізделмейтін факт ретінде ұсынды және екі кітаптың ешбір мәлімдемесінің нақтылығына күмән келтірмеді.
Michelle Remembers is a discredited 1980 book co written by Canadian psychiatrist Lawrence Pazder and his psychiatric patient (and eventual wife) Michelle Smith. A best seller, Michelle Remembers relied on the discredited practice of recovered memory therapy to make sweeping, lurid claims about Satanic ritual abuse involving Smith, which contributed to the rise of the Satanic panic in the 1980s. While the book presents its claims as fact, and was extensively marketed on that basis at the time, no evidence was provided; all investigations into the book failed to corroborate any of its claims, with investigators describing its content as being primarily based on elements of popular culture and fiction that were popular at the time when it was written. In 1973, Pazder first started treating Smith at his private psychiatric practice in Victoria, British Columbia. In 1976, when Pazder was treating Smith for depression (related to her having had a miscarriage), Smith confided she felt that she had something important to tell him, but could not remember what it was. In 1989, almost 10 years after the publication of Michelle Remembers, Oprah Winfrey featured Smith as a guest on her show alongside Laurel Rose Willson, author of the equally fictitious Satanic ritual abuse survival memoir Satan's Underground, which was published using the pseudonym Lauren Stratford. Both women's experiences were presented by Winfrey as incontrovertible fact, and not once did she question the authenticity of any claim in either book.
Тергеу және арамдықты жою
Паздер аккредитацияланған психиатр және Канада Корольдік дәрігерлер мен хирургтар колледжінің мүшесі болды, кітапта оның бастапқы материалдары (терапиялық таспалар) зерттелгені айтылады. Алайда, «Мишель есінде» кітабындағы айыптаулардың дұрыстығы кітап жарық көргеннен кейін көп ұзамай күмәндік тудырды. Кітап жарық көргеннен кейін Паздер Смитті қорлағанның Шайтан шіркеуі екенін мойындаудан бас тартты, себебі Антон ЛаВей (шіркеуді «Мишель есінде» оқиғаларынан бірнеше жыл кейін құрған) оны жамандау үшін сотқа берумен қорқытты. Кухулейн Смиттің айыптауларының сенімсіздігін зерттеді. Басқа нәрселермен қатар, Кухулейн ұрпақтар бойы жасырын өмір сүрген күрделі культтің бес жасар баладан ақылмен озуының мүмкін еместігін атап өтті; Смиттің айқайлағанын және Росс Бей зираты үш жағынан тұрғын үйлермен қоршалған екенін ескере отырып, культ Росс Бей зиратында ешкім байқамай ырымдар өткізе алмайды; Викторияда жүздеген қатысушылармен 81 күндік үзіліссіз рәсім және үлкен дөңгелек бөлме ешкім байқамай өтуі мүмкін емес; және Смиттің қинаушыларының (анасынан басқа) ешқайсысы анықталған жоқ, әсіресе олардың кейбіреулері Қара миссада ортаңғы саусақтарының біреуін кесіп алған. Ол сондай-ақ 81 күндік рәсім кезінде Мишельдің мектепке қатысқаны расталғанын, ешқандай ерекше сабақтан қалу болмағанын және зорлық-зомбылықтың белгілері байқалмағанын атап өтті. Басқа авторлар сияқты, Николь Спанос Смиттің айтқан жадының расталмауына қоса, «күмәнділіктің себебі Мишельдің табиғаттан тыс күштермен кездесуі» болуы мүмкін екенін айтты. Спанос сондай-ақ Смиттің әкесі мен есімдері аталмаған екі бауыры Смиттің айыптауларын жоққа шығаратынын, сондай-ақ Паздердің Батыс Африкада, құпия, қан ішуге және каннибализмге байланысты үлкен алаңдаушылық болған кезде болған уақытын атап өтті. «Мишель есінде» айыптауларына қатысты дәлелдердің жетіспеуіне және сынға қарамастан, Смиттің зорлыққа ұшырағаны туралы мәлімдемелеріне сенетін және оның адамдарды зорлау және құрбан ету үшін жасалған дүниежүзілік, ұрпақтан-ұрпаққа берілген шайтандық сөз байласудың дәлелі деп санайтын адамдар бар. Олар Шайтан шіркеуінің мүшелеріне, басқа оккультистерге және оккультизммен байланысы жоқ сияқты адамдарға қарсы болды.
Қаладағы сиқыршылық
"Мишель еске алады" қосымшасында Пол Жунның "Қаладағы сиқыршылық" деген мақаласының қайта басылымы бар, себебі Смит Викторияда жасалған деген қара магия туралы кітабында осы мақалаға сілтеме жасаған. Лен Олсен есімді уағызшы, телешоу жүргізуші Дэвид Майнздің "100 Хантли-стрит" бағдарламасында, Марк Федорук, басқаша Арыстан Жылан Күн деп белгілі, шайтандық ритуалда өзі мен әйелі құрбандыққа берілуге жақын болғанын айтты. Күн оны қорлағаны үшін сотқа жүгінді, сотта Олсеннің есірткі қолдану және өкініш сезімі салдарынан сандырақтап сөйлегені анықталды; Күнге 10 000 доллар төленді және шағым қабылданбады. Сот процесінің нәтижесі кітапта жазылмаған, тек Олсеннің бастапқы жалған айыптауы ғана келтірілген.
Мұра
Греско мақаласы көп назар алмады және 1980-жылдардың басында Мишель еске түсіредідегі айыптаулар көптеген адамдар үшін әлі де шындық деп есептелді. Осының салдарынан Паздер шайтандық ритуалдық зорлық-зомбылық саласындағы сарапшы саналды. 1980-жылдары шайтандық ритуалдық зорлық-зомбылықтың күрт өрбуімен (мүмкін, Мишель еске түсіредінің жариялануының нәтижесінде), Паздердің біліктілігіне жүгінуге болатын. 1984 жылы Паздер шайтандық ритуалдық зорлық-зомбылық туралы айыптаулармен байланысты МакМартин балалар бағының сот процесінде консультант ретінде жұмыс істеді. Паздер 1985 жылғы 16 мамырдағы танымал «20/20» телесериалының эфирінде пайда болды, бұл паниканың одан әрі таралуына ықпал етті. Cult Crime Impact Network аясында Паздер 1980-жылдары полиция органдары үшін шайтандық ритуалдық зорлық-зомбылық семинарларын өткізді. 1987 жылға қарай Паздер уақытының үштен бірін шайтандық ритуалдық зорлық-зомбылыққа қатысты істерге кеңес беруге жұмсайтынын мәлімдеді. Сот прокурорлары осы кітапты шайтанға табынушылар деп айыпталғандарға қарсы іс дайындағанда нұсқаулық ретінде пайдаланды. Керн округіндегі балаларға қатысты зорлық-зомбылық істері басталғанға дейін бірнеше жергілікті әлеуметтік жұмыскерлер шайтандық ритуалдық зорлық-зомбылықты балаларға қатысты сексуалдық зорлық-зомбылықтың маңызды бөлігі деп атап, оқу материалы ретінде «Мишель еске түсіредіні» пайдаланған оқу семинарына қатысты. 2023 жылғы Skeptical Inquirer журналындағы «Мишель еске түсіреді» туралы мақала бұл оқиғаның Хэмпстед алаялығы, Pizzagate және QAnon-ға кеңінен сену сияқты ұзақ мерзімді теріс салдарлары бар екенін көрсетеді. Мақалада бұл «конспирологиялық теориялардың уақыт өте келе де жалғасып келе жатқанын» көрсетіп, «сатанистердің қауіпті бала зорлаушылар екендігіне күмәндік тудыратын сындық ойлау мен мұқият тергеулерге қарамастан, шын сенетіндер жаңа сенушілерді ескертуге және оларға әсер етуге тырысады» деген қорытынды жасалған.
Деректі фильм
2023 жылғы деректі фильм "Сайтан сені қалайды" режиссерлері Шон Хорлор мен Стив Дж. Адамс 1980 жылдары Солтүстік Америкадағы шайтандық культтар және ритуалдық зәбірлеу туралы моральдық үрейдің кітаптан бастау алып, канадалық тамырларын зерттейді.