Ибраһим әл-Хақилани: Марoнит философ және аудармашысы
Abraham Ecchellensis
Ибраһим әл-Хақилани (1605-1664) – ливандық философ, тіл білгіш, Библияны араб тіліне аударған. Латын тіліне араб еңбектерін аударды, «Хроникалық шығыс» ең бағалысы.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Ибрахим әл-Хакилани (18 ақпан 1605 – 15 шілде 1664; латыншада Абрахам Эккеленсис деп жазылған) – араб тіліне Киелі кітапты аударуға қатысқан маронит католик философы және лингвисі. Ол бірнеше араб еңбегін латын тіліне аударған, олардың ең маңыздысы Ибн әл-Рахибке жатқызылатын «Шығыс хроникасы» болды. Ливанның Хакил қаласында туған, оның тегі туған жерінің атына байланысты қойылған. Ибрахим Римдегі маронит колледжінде білім алған. Теология және философия ғылымдарының докторы болғаннан кейін, ол бір кезде туған жеріне оралды. Ибрахим диакен болып тағайындалды, кейіннен Пизада, содан кейін Римдегі Пропаганда колледжінде араб және сирия тілдерін оқытты. 1628 жылы ол сирия грамматикасын жариялады. 1640 жылы Гай Мишель Лежейге полиглот Киелі кітапты дайындауға көмектесу үшін Парижге шақырылған Ибрахим осы еңбекке Рут кітабының араб және латын нұсқаларын, сондай-ақ 3 Макавей кітабының араб нұсқасын қосты. 1646 жылы Ибрахим Франция колледжінде сирия және араб тілдерінің профессоры болып тағайындалды. Пропаганда конгрегациясының шақыруымен 1652 немесе 1653 жылы Ибрахим тағы Римге барды. Ол араб тіліндегі еңбектердің бірнеше латын аудармасын жариялады, олардың ішіндегі ең маңыздысы – Ибн әл-Рахибтің «Шығыс хроникасы» (1653), Александрия патриархтарының тарихы. Ибрахим Джон Селденмен епископтық басқарудың тарихи негіздері туралы пікір таластың қатысына түсіп, оны «Eutychius vindicatus, sive Responsio ad Seldeni Origines» (1661) атты еңбегін жариялауға итермеледі. Джованни Альфонсо Бореллимен бірге ол геометр Аполлоний Пергалықтың «Коникалар» атты еңбегінің 5-ші, 6-шы және 7-ші кітаптарын латын тіліне аударды (1661). Ибрахим сондай-ақ Ирак пен Ирандағы мандаевтардың 1-ші ғасырдағы гностик қозғалыстардан тараған ұрпақтары екенін анықтаған алғашқы адам болды.
Ibrahim al Haqilani (February 18, 1605July 15, 1664; Latinized as Abraham Ecchellensis) was a Maronite Catholic philosopher and linguist involved in the translation of the Bible into Arabic. He translated several Arabic works into Latin, the most important of which was the Chronicon orientale attributed to Ibn al Rahib. Born in Haqil, Lebanon, his last name derived from his place of birth. Ibrahim was educated at the Maronite College in Rome. After taking his doctorate in theology and philosophy, he returned for a time to his native land. Ibrahim was ordained as a deacon and later taught Arabic and Syriac, first in Pisa and then in Rome in the College of the Propaganda. In 1628, he published a Syriac grammar. Called to Paris in 1640 to assist Guy Michel Lejay in the preparation of his polyglot Bible, Ibrahim contributed to that work the Arabic and Latin versions of the Book of Ruth and the Arabic version of 3 Maccabees. In 1646, Ibrahim was appointed professor of Syriac and Arabic at the Collège de France. Being invited by the Congregation of the Propaganda to take part in the preparation of an Arabic version of the Bible, Ibrahim went again in 1652 or 1653 to Rome. He published several Latin translations of Arabic works, of which the most important was the Chronicon Orientale of Ibnar Rahib (1653), a history of the patriarchs of Alexandria. Ibrahim engaged in an interesting controversy with John Selden about the historical grounds of episcopal polity, spurring him to publish his Eutychius vindicatus, sive Responsio ad Seldeni Origines (1661). With Giovanni Alfonso Borelli he wrote a Latin translation of the 5th, 6th and 7th books of the Conics by the geometrician Apollonius of Perga (1661). Ibrahim was also the first person to identify the Mandaeans of Iraq and Iran as descended from the Gnostic movements going back to the 1st century.