Эдвард Бэкхаус Иствуик: Британиялық саяхатшы, дипломат және ғалым

Кіріспе

Эдвард Бэкхаус Иствик (Edward Backhouse Eastwick, 1814 - 16 шілде 1883, Веннор, Уайт аралы) – ағылшын шығыстанушысы, дипломат және консервативті партиядан парламент мүшесі. Ол Оңтүстік Азия елдері туралы бірнеше кітап жазды және оларды өңдеді. Олардың ішінде синдхи тілінің сөздігі және хиндустани тілінің грамматикасы бар.

Өмір жолы және шығармашылығы

Англо-үнді отбасында дүниеге келген ол Чартерхаус және Оксфордтағы Мертон колледжінде білім алған. Бір ағасы капитан Уильям Джозеф Иствик болған. 1836 жылы Бомбейлік жаяу әскерге қосылды, бірақ тілдерге қабілеттілігінің арқасында көп ұзамай саяси қызметке тағайындалды. 1843 жылы ол парсы тіліндегі «Кессахи Санжан», яғни «Парсылардың Үндістанға келгенінің тарихы» еңбегін аударды. Сонымен қатар, «Зороастрдың өмірі» атты еңбегін, синди тіліндегі сөздіктерді және Бомбей Азиялық қоғамының басылымдарындағы түрлі мақалаларды жазды. Денсаулығының нашарлауына байланысты Еуропаға қайта оралуға мәжбүр болған ол Франкфуртқа барып, неміс тілін үйреніп, Шиллердің «Нидерланд революциясы» және Бопптың «Салыстырмалы грамматика» еңбектерін аударды. 1845 жылы Хейлибери колледжінде хиндустани тілінен профессор болып тағайындалды. Екі жылдан кейін хиндустани грамматикасын жариялады, ал кейінгі жылдары Саадидің «Гулистан» еңбегінің жаңа басылымын, проза мен өлеңдегі аудармасымен, сондай-ақ Чатур Чуж Мисрдің «Прем Сагар» еңбегінің хинди тіліндегі аудармасының сөздігімен және Бидпайдың «Баг о Бахар» мен «Анвар и Сухайли» еңбектерінің аудармаларын шығарды. 1851 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 1857–1858 жылдары «Латфулланың өмірбаяны. Мұсылман джентльмен» атты еңбегін өңдеді. Сондай-ақ ол Жазбалар қоғамы үшін Дахани тіліндегі «Жаратылыс кітабын» баспаға шығарды. 1860 жылдың 4 мамырынан 1863 жылға дейін Персияда британдық елшілігінің хатшысы болып жұмыс істеді, ал оралғаннан кейін «Дипломаттың Персиядағы үш жылдық өмірі туралы күнделік» атты еңбегін жариялады. 1866 жылы Үндістан мемлекеттік хатшысы Лорд Кранборнның (кейін Солсбери графы) жеке хатшысы болды, ал 1867 жылы, 1864 жылы болғандай, Венесуэлаға үкіметтік миссияға барды. Ол сол кезде 1861 жылдың маусымында Лондон қарулы еріктілер бригадасындағы майор қызметінен кетіп, қайтып келген соң Чарльз Диккенстің өтініші бойынша «Жыл бойы» журналы үшін «Оңтүстік Америка республикасындағы өмірдің очерктері» атты мақалалар жазды. 1868 жылдан 1874 жылға дейін Пенрин және Фалмут округінен Парламент депутаты болды. 1875 жылы Оксфорд университетінен «ерекше қызметтерінің аз ғана мойындалуы ретінде» франшизамен MA дәрежесін алды. Әр түрлі уақытта ол Мюррейдің бірнеше үнділік нұсқаулықтарын жазды. Оның соңғы еңбегі – «Кайсарнамах и Хинд» («Императрицаның жырлары») екі томдық (1878–1882). Иствик 1883 жылдың 16 шілдесінде Уайт аралындағы Венторда қайтыс болды. Оның артында әйелі Розина Джейн, Джеймс Хантердің қызы, Хаптон Хаусынан, және кем дегенде екі баласы – Роберт Уильям Эгертон Иствик және Беатрис Херон Максвелл қалды. Ол 1847 жылы үйленген болатын.

Born a member of an Anglo Indian family, he was educated at Charterhouse and at Merton College, Oxford. A brother was Captain William Joseph Eastwick. He joined the Bombay infantry in 1836, but, owing to his talent for languages, was soon given a political post. In 1843 he translated the Persian Kessahi Sanjan, or History of the Arrival of the Parsees in India; and he wrote a Life of Zoroaster, a Sindhi vocabulary, and various papers in the transactions of the Bombay Asiatic Society. Compelled by ill health to return to Europe, he went to Frankfurt, where he learned German and translated Schiller's Revolt of the Netherlands and Bopp's Comparative Grammar. In 1845 he was appointed professor of Hindustani at Haileybury College. Two years later he published a Hindustani grammar, and in subsequent years a new edition of Saadi's Gulistán, with a translation in prose and verse, also an edition with vocabulary of the Hindi translation of Chatur Chuj Misr's Prem Sagar, and translations of the Bagh o Bahar, and of the Anwar i Suhaili of Bidpai. In 1851 he was elected a Fellow of the Royal Society. In 1857–1858 he edited The Autobiography of Latfullah, A Mohamedan Gentleman. He also edited for the Bible Society the Book of Genesis in the Dakhani language. From 4 May 1860 to 1863 he was in Persia as secretary to the British Legation, publishing on his return The Journal of a Diplomate's Three Years' Residence in Persia. In 1866 he became private secretary to the secretary of state for India, Lord Cranborne (afterwards marquess of Salisbury), and in 1867 went, as in 1864, on a government mission to Venezuela. He had meanwhile resigned his commission as a major in the London Rifle Volunteer Brigade in June 1861. On his return Eastwick wrote, at the request of Charles Dickens, for All the Year Round, "Sketches of Life in a South American Republic". From 1868 to 1874 he was Member of Parliament (MP) for Penryn and Falmouth. In 1875, he received the degree of MA with the franchise from the University of Oxford, "as a slight recognition of distinguished services". At various times he wrote several of Murray's Indian handbooks. His last work was the Kaisarnamah i Hind ("The Lay of the Empress"), in two volumes (1878–1882). Eastwick died at Ventnor, Isle of Wight, on 16 July 1883, and was survived by his wife, Rosina Jane, daughter of James Hunter of Hapton House, Argyll, whom he had married in 1847 and by whom he had at least two children, Robert William Egerton Eastwick and Beatrice Heron Maxwell.