Кіріспе

Британдық палестиналық музыкант (1963 жылы туған)

Рием Келани (1963 жылы туған) – британдық палестиналық музыкант, Англияның Манчестер қаласында дүниеге келген. Алғашқыда әкесінің граммофонында ойнаған джаз музыкасының ықпалымен, 1970-ші жылдары анасының Галилеядағы үйінде өткен отбасылық тойдағы музыка оның палестиналық музыкаға деген қызығушылығын оятып жіберді.

Өмірбаян

Келани Англияның Манчестер қаласында, Батыс жағалаудағы Дженнинге жақын Ябадтан шыққан дәрігер және эндокринолог Юсеф Зайд Келанидің (1925 – ) және Ғалилеядағы Назареттен келген үй шаруасымен айналысқан Юсра Шариф Зубидің (1931–2004) қызы ретінде дүниеге келді. Ол Кувейтте өсіп, білім алды, Кувейт университетін биология мамандығы бойынша бітірді. Келани – Кнессетке сайланған алғашқы палестиналық-израильдік әйел Ханин Зоабитің ана жағынан туысы, Наблустағы «Ан Наджах» университетінің белгілі дәрігері және негізін қалаушыларының бірі Шаукат Келанидің туысы, сондай-ақ Филиппиннің шейх-исламы Ваджих әл-Кейланидің шөбересі.

Музыка

Келани төрт жасында ән айта бастады, және ол мұны өміріндегі ең терең сезімдердің бірі деп еске алады. Ол 1990 жылы кәсіби әнші болғанға дейін әуесқой және жартылай кәсіби әнші ретінде ән айтуын жалғастырды. Бала кезінде фортепиано сабақтарын алған ол батыс классикалық музыкасына қанықты, оның әкесі осы музыканы жақсы көретін. Әкесінің Фред Астердің қара-ақ фильмдеріне деген ерте қызығушылығы Келаниді Джордж Гершвин мен Ирвинг Берлиннің музыкасымен таныстырды, олардың джаз элементтерін оның өзінің музыкасында және дәстүрлі араб аспаптарымен бірге джаз ырғақ секциясы негізінде құрылған тобының таңдауында естіп көруге болады. Келани Назареттен тыс, Нейн ауылында өткен отбасылық тойда жасөспірім шағында палестиналық және араб музыкасына қызығушылық танытқан сәт туралы көп рет айтты. Ол Кувейтті "өз музыкалық мұрасының маңызды бөлігі болып қала беретін ел" деп сипаттады. 1988 жылы Кувейтте Келани британдық қайырымдылық ұйымы Medical Aid for Palestinians (MAP) үшін "I Got Rhythm" атты ірі қайырымдастық концертін ұйымдастырып, жүргізді, осы ұйымда доктор Паулин Каттинг O. B. E. және доктор Анг Суи Чай Бейруттегі Бурж әл Барайне лагерінде жұмыс істеді. 2003 жылы Келани Гай Баркер және оның тобымен бірге BBC World Service-тың World Cafe бағдарламасында өнер көрсетті. Бағдарлама аясында Келани Джордж Гершвиннің "The Half of It, Dearie' Blues" әнін дәстүрлі палестиналық әндермен біріктіріп орындады. Келанидің 2006 жылы шыққан жеке альбомы "Sprinting Gazelle – Palestinian Songs from the Motherland and the Diaspora" көп жылдық зерттеулер мен дайындықтардың нәтижесі болды. 2007 жылдың қаңтарында Келани Сирияда гастрольдік сапармен болды, Дамасктағы Опера театрында екі рет және Алепподағы Мәдениет басқармасында бір рет өнер көрсетті. Британдық Кеңес ұйымдастырған турнеге Реем өзінің 3 британдық және 3 сириялық музыкантынан тұратын арнайы құрамды жинады: Әмір Қара Жұлы (скрипка), Базель Ражуб (саксофон) және Саймон Мрич (перкуссия). Содан кейін 2007 жылы Келани Манчестер халықаралық фестивалінің тапсырысы бойынша босқындардан құралған "Beating Wing" оркестрімен фестивальде орындауға арналған 30 минуттық шығарма жазды. Нәтижесінде пайда болған "Жат жұмақ" атты туындыда көші-қон, азап, айырылыс, қайта қосылу және мерекелеу сияқты жалпыға ортақ тақырыптар зерттелді. Онда Реем мен оркестр мүшелерінің өлеңдері мен прозасы, сондай-ақ Роберт Бернстің ("Құлдың зарлауы") және Салма Хадра Джаюсидің ("Тамырсыз") өлеңдері қолданылды. 2008 жылдың мамырында Келани гаэль әншісі Катриона Уаттпен бірге дәстүрлі гаэль және палестиналық әндердің бірегей аранжировкасын жасап, орындады, бұл A’ Gharaids бағдарламалар сериясы үшін жасалды, ол гаэль музыкасының жай-күйін қарастырды. A’ Gharaids бағдарламасы BBC Alba, гаэль телеарнасы үшін түсірілді және оны Мэри Энн Кеннеди ұсынды. Бұл серия кейіннен 2009 жылғы MG ALBA дәстүрлі музыка сыйлығының Медиа сыйлығына ұсынылды. 2008 жылдың қазанында Келани португалдық фадо әншісі Лианамен бірге Musicport фестивалінде (Уитби) "Палестинадан Португалияға" атты арнайы жобаны іске қосты. Жобаны Калуст Гүлбенкян қоры және Visiting Arts қаржыландырды. Бұл палестиналық және португалдық поэзияны, Махмуд Дарвиш пен Хосе Сарамагоның өлеңдерін, араб және португал дауыстарын біріктіруді қамтыды. Бұл қойылым кейіннен 2009 жылдың желтоқсанында W11 шатырында қайтадан орындалды. Келанидің жұмысы Түркияда кең танылды. Ол алғаш рет 2005 жылдың маусымында Стамбул муниципалитетінің "Жақын Шығыстың әйелдері" конференциясы аясында Cemal Resit Rey концерт залында Түркияда өнер көрсетті. Мұнан кейін 2008 жылдың қарашасында Стамбулдағы Вавилон клубында Британдық Кеңестің Перра мұражайында өткен шығыстық суретшіліктің "Шығыстың тартымдылығы" көрмесіне арналған концерті өтті. Осы концертте Келани мен оның триосына Selim Sesler, түрік циган кларинетшісі қосылды және олар Келанидің палестиналық және египеттік репертуарынан бірқатар әндерді орындады. Сол күні тыңдаушылардың арасында түрік меценаты және "Анадолу Культурасының" негізін қалаушы Осман Кавала болды. Ол Келанидің палестина мәдениетін ұсынуы мен Kardes Turkuler арасындағы табиғи серіктестікті көрді, ол BGST ұйымдық жиынтығының музыкалық бөлігінің бірі. Сондықтан Келани 2009 жылдың маусымында Стамбулдағы "Түркселл" Күручешме аренасында Kardes Turkulerмен бірге арнайы қонақ ретінде өнер көрсетті. 2009 жылдың қазанында Келани өзінің англо-сириялық тобымен Түркияның оңтүстік-шығысындағы Нусайбин қаласында өткен әйелдер фестивалінде өнер көрсетті. Келанидің Kardes Turkulerмен байланысы 2014 жылдың сәуірінде Стамбулдағы TIM Maslak-та өткен бірлескен концертте жалғасты, ол түрік медиасының қызығушылығын тудырды. Өзінің музыканттарымен бірге өнер көрсетулерінен бөлек, Келани The Anti Capitalist Roadshow мүшесі болып табылады. Бұл Фрэнки Армстронг, Рой Бейли (халық әншісі), Робб Джонсон, Сандра Керр, Грейс Петри, Леон Россельсон, Джанет Рассел, Пегги Сигер, Джим Вудленд және социалист-сиқыршы Иан Савиллден құралған әншілер мен ән жазушылардың ұжымы. "Sprinting Gazelle" альбомы шыққаннан кейін Келани египет композиторы Сәйід Дарвишқа арналған жаңа жобасын бастады. Палестиналық босқындар туралы зерттеулер журналындағы мақаласында Келани осы шешімді түсіндірді. Жобаға Дарвиштің әндерінен таңдамалы әндерді жинақтап, орындап, жазу және композитор мен оның әндері туралы араб және ағылшын тілдерінде екі кітапша жазу кіреді. 2014 жылдың мамырында Келани Берген филармониялық оркестрімен бірге Берген ұлттық операсының ағылшын композиторы Орландо Гаудың "Stemmer" атты ірі туындысында солист ретінде өнер көрсетті.

Дискография

Келани 2006 жылдың ақпанында өзінің тұңғыш жеке альбомын – «Sprinting Gazelle – Palestinian Songs from the Motherland and the Diaspora» шығарды. 2010 жылы Amos Trust ұйымының 25 жылдығын мерекелеу үшін әлемнің түкпір-түкпірінен келген суретшілер тобы «Under the Influence – The Garth Hewitt Songbook Volume 1» атты ән жинағын жазды. Осыған орай, Рим Гарттың «Oh Palestine» әнін орындады. 2012 жылы Келани «Celebrating Subversion – The Anti Capitalist Roadshow» жинақ альбомына екі ән үлестірді. Бір әнінде ол Леон Росселсонмен дуэтте орындады, оның «Зәйтүн ағашының әні». Келанидің екінші әні – күшті тунистік әнұран, «Babour Zammar». «Көшпелілер әнұраны» деп те аталатын бұл тунистік ән 1970 жылдары Франциядағы студенттер төңкерісінен шабыдаланып жазылған. Күнделікті поэзия шебері – 'Амм Эль Моулди Залила, Тунис теміржол компаниясында сыпырушы болып жұмыс істеген. Бұл әнді жазған және алғаш орындаған Хеди Гелла – көрнекті саяси әнші. Ән «Эмигранттар мен малдың арасындағы жалғыз айырмашылық – паспорт!» деген тұжырыммен аяқталады. Альбомды Реймонд Дийн ирландтық «Irish Left Review» журналында, ал Робин Денселл «Guardian» газетінде қарастырды. Келанидің келесі жобасы – «Live at the Tabernacle» альбомы болды. 2016 жылы шығарылған және Ноттинг-Хиллдегі «The Tabernacle» концерт залында тікелей жазылған бұл альбомға Палестина мен кең Араб әлемінен әндер енген. Бұл Келанинің «тек әнші ғана емес, орындаушы және қарым-қатынас шебері» екенін көрсетеді.

Радио

Келани BBC Radio Four радиосында тұрақты хабар таратады. 1995 жылы Келани BBC World Service радиосының «Палестиналық әйелдің өмірінен бір күн» бағдарламасын бірге жүргізді. Бағдарламаны Сара Брэдшоу дайындады. 1997 жылы Келани Палестиналықтарды күштеп шығарудың 50 жылдығын белгілеу үшін Radio Four арнасы үшін «Сенің жерің – менің жерім» деректік сериясында дәстүрлі палестиналық әндер орындады, бұл Израиль мемлекеті құрылған кезде болды. Серияны Тим Ллевелин жүргізді және Ванесса Харрисон дайындады. Сондай-ақ Radio Four арнасы үшін Келани «Distant Chords» (2001–2003) бағдарламасын жазып, жүргізді, онда Ұлыбританиядағы көшпенділер қауымдастығының музыкасы таныстырылды. Деректік фильмдерге мыналар кірді:

«Құстардың әнін тоқтатуға бола ма?» – Ауған қауымдастығы туралы. «Солтүстік қаладағы Йемен эхосы» – Йемен қауымдастығы туралы. «Мұндағы аралдар, сол жердегі аралдар» – Микронезия қауымдастығы туралы. 2007 жылы Келани BBC Radio Four арнасында Саломеяның «Жеті жалауша биін» зерттеді. 2012 жылы Келани 2011 жылы Мысырдағы көтеріліс кезіндегі музыкалық тәжірибесі туралы «Тахрирге әндер» бағдарламасын жазып, BBC Radio Four арнасында ұсынды. Ол өзінің тәжірибелерін бағдарлама блогында толығырақ баяндайды. 2012 жылдың желтоқсан айында Келани сұхбаттасып, әндерімен BBC World Service арнасының «Араб әлеміндегі жұбату әндері» бағдарламасына қатысты. 2013 жылдың қаңтар айында Келанидің музыкасы палестиналық жазушы Селма Дабагтың жазған «The Brick» драмасында BBC Radio Four арнасында қолданылды.

Кино және теледидар

1992 жылы BBC 2 телеарнасының "Everyman" сериясы үшін Келани 1982 жылы Бейруттегі Сабра мен Шатила қырғыны туралы "See No Evil" атты түпнұсқа музыка жазды. Фильмді Стивен Уокер өндірді. Келани сонымен қатар синхронды аударма және субтитрлер жасады. 1998 жылы Келани Channel Four телеарнасының "Израиль 50" маусымының бөлігі болған "The Unholy Land" атты фильмдер сериясының атқарушы продюсері болып жұмыс істеді. Ол сондай-ақ Говард Дэвидсон жазған тақырыптық музыкада араб тілінде вокал орындады. Сериалдың режиссері Колин Люк болды. Келани 2013 жылы шыққан "Les Chebabs de Yarmouk" фильмінің атау музыкасын жазды және орындады. Француздық режиссер Аксель Сальватори Синц түсірген бұл фильмде Дамаск сыртындағы Ярмук босқындар лагеріндегі жас жігіттер мен қыздардың өмірі көрсетіледі. Атау трекі үшін Гласгоу қаласында тұратын палестиналық ақын, Ярмуқтың ұлы Ияд Хаятлех өлең жазды, ал Келани осы өлеңге әуен жазды.