Кастельдельфино шайқасы: 1744 жылғы француз-сард жұбылысы
Battle of Casteldelfino
1744 ж. Франция мен Савойя Корольдігі арасындағы Кастельдельфино шайқасы. Француз әскерінің Пьемонтқа басып кіру әрекеті, тактикалық қиындықтар мен қарсылықтар.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Кастельдельфиноның екінші шайқасы – 1744 жылғы шілдеде Франция мен Сардиния Корольдігі арасындағы Австрия мұрагерлік соғысы барысында болған әскери қақтығыс.
The Second Battle of Casteldelfino was a military engagement in July 1744 during the War of the Austrian Succession between France and the Kingdom of Sardinia.
Алдын ала әрекеттер
Пьемонтқа жасалған алғашқы француз шабуылдары Вараита аңғарында үш күндік шайқастан кейін жеңіліске ұшырады (7–10 қазан 1743), бұл шайқас Кастельдельфино ауылының жанында болды. 1744 жылдың шілдесінде принц Конти бастаған француз әскері батыс Альп таулары арқылы Пьемонтқа енуге тырысты. Француз армиясының алдыңғы колонналары Стура және Майра аңғарларының басын басып алды, ал қалған үш колонна – 7-ші, 8-ші және 9-шы – Вараита аңғарының басына орналасты. 7-ші колонна генерал-лейтенант Дон Луи Гандинганың басқаруындағы алты батальоннан тұрды. Олар Гиллестреден шығып, Сан-Пол және Морин арқылы өтіп, Аньелло мұзының басына жетіп, Шотедофин (Кастельдельфино) аңғарына қауіп төндірді. Содан кейін олар Майра аңғарындағы 6-шы колоннаға көмек көрсету үшін Аксеглиоға басты. Маркиз де Кампосанто, генерал-лейтенант, 8-ші колоннаны құрайтын бес батальонмен Вараита және Майра аңғарларына жақын, Брайансон қаласының жанындағы Понсерньер лагерінен алға жылды. Баилли де Гиври, 9-шы колоннаның бас генерал-лейтенанты, он батальоннан тұратын күштермен Монгенев өткелін басып алып, Сардиния королі Карл Эммануэль III-ті жаңылыстыру үшін Чезана аңғарына түсті. Гиври алдап, Беллино аңғарындағы Гардеттаны басып алды, сондай-ақ Шатодуфин аңғарына үстемдік ететін Кол-ду-Бондормирдің жоғарғы бөлігін иеленді. Бригад генерал Франсуа де Шеверт бірнеше полк пен Пуату бригадасының төрт гранадерлік ротасынан құралған 1500 сарбазға басшылық етті. Бұл тоғыз колоннаның барлығы жаңбырдан соққан жолдармен сапар шеккеннен кейін Конти белгілеген позицияларға жетті. Принц Конти мен Испанияның «Инфанты» атанған Филипп өз колонналарының алдында Col de l'Argentera-ға түсіп, Баррикада тасынан бұрын Стара аңғарындағы Берсецио ауылын басып алды. Савойялық генерал-лейтенант Паллавичини, тыңшыларынан үш жау корпусының қоршау маневрімен жақындап келе жатқанын естіп, жоғары және төменгі Лобираны, сондай-ақ Монтагнетта лагерін тастап кетті, бұл кез келген әскер үшін қиын бағындырылатын позициялар еді. Жеңіске жеткеннен кейін ханзада Конти өзінің сол жағындағы колонналардың жағдайына алаңдады. Маршал де Виллемур оң жақтағы жеңіс туралы хабар беру үшін офицерді жіберді, бірақ елші суға батып қайтыс болды. Сол кезде Балли де Гиври мен Маркиз Паллавичиниге басқа елшілер де жіберілді, бірақ олар Вараита аңғарындағы нәтижесіз шайқасты тоқтатуға уақытында жете алмады. Генерал-лейтенант де Гандика 7-ші колоннаның басшысы ретінде Майра аңғарындағы Аксеглио ауылын басып алып, содан кейін 8-ші және 9-шы колонналарға көмек көрсету үшін Вараита аңғарына басты. Маркиз де Кампосанто, 8-ші колоннаның басшысы, бес батальонмен Траверсера тауына жетті. Ол Монт-Пейроль тауының етегіне дейін жорық жасап, сол жерден Бикокка платосындағы бекінілген лагерьге шабуыл жасады. Оның мақсаты жалпы шабуыл емес еді. Ол жаудың Пьер-Лонгтың негізгі бекіністерінде болуын болдырмау үшін қысқа ғана шу көтергісі келді. Балли де Гиври алдап, 9-шы колоннамен Брайанконнан Монгеневтің екінші жағына келді. Содан кейін ол кері оралып, Кол-Д’Аньеллоға басты. Ол генерал-лейтенант граф де Дануа мен он батальонға басшылық етті, олардың ішінде подполковник Моренн басқаратын Поиту полкіне қарасты үш батальон болды. Оның құрамында 1500 сарбаздық жасақ пен төрт рота гранадерлерден тұратын Шеверт басқаратын алғы шеп те бар еді. Шеверт 16 шілдеде Чайолдың аванпостына шабуыл жасады, бірақ Гардетта маңындағы жаумен атысқаннан кейін шегінді. 16 және 17 түнде француз әскері Чайолда, ал савойялық әскерлер Гардеттада орналасты. Осы уақытта француз әскеріне тыңшы жаудың орналасқан жерлері туралы хабарлады.
An initial French offensive into Piedmont had been beaten off after three days of fighting in the Varaita valley, near the village of Casteldelfino (7–10 October 1743). In July 1744, a French army under Prince Contì tried to enter Piedmont from the western Alps. The first columns of the French army took the head of the Stura and Maira valleys, while three other columns, the 7th, 8th and 9th, were positioned at the head of the Varaita valley. The 7th column was composed of six battalions under Lieutenant general Don Louis Gandinga. It left Guillestre and came through San Paul and Maurin, taking the head of Col d'Agnello to threaten the valley of Châteaudauphin (Casteldelfino). It then withdrew to gain Acceglio in the Maira valley in support of the 6th column under Lieutenant General Compte de Lautrec, who had orders to gain Preit village to threaten the Maira. Marquis de Camposanto, a lieutenant general with five battalions that composed the 8th column, advanced from the camp of Pontcernieres near Briançon, just short of the Varaita and Maira valleys. Baillì de Givri, a lieutenant general at the head of ten battalions that formed the 9th column, captured the Montgeneve gap and descended into the valley of Cesana to deceive the Sardinian king Charles Emmanuel III. Givri made a feint and took Gardetta at the valley of Bellino and also seized the top of Col du Bondormir that dominates the valley of Chateaudauphin. Brigadier general François de Chevert commanded 1,500 men from several regiments and four companies of grenadiers from Poitou's brigade. All these nine columns were at the positions assigned by Contì after traveling on roads heavily soaked by rain. Prince Conti and Philip of Spain, known as the 'Infant of Spain', going down to the Col de l'Argentera at the head of their column, took Bersezio in the Stura valley before the rock of the Barricade. The Savoyard Lieutenant General Pallavicini, informed by his spies that three enemy corps were approaching with an envelopment maneuver, abandoned the high and the low Lobiera and the camp of the Montagnetta, strong positions for any army to take. After his success, Prince Conti was worried about the situations of the columns that were fighting on his left. Marechal de camp de Villemur sent an officer to give news of the victory on the right, but the messenger drowned. Other couriers were sent at the same time to Ballì de Givrì and Marquis Pallavicini, but they were not able to arrive in time to stop the futile fight in the Varaita Valley. Lieutenant general de Gandica, at the head of the 7th column, took Acceglio in the Maira Valley, then went into the Varaita valley to support the 8th and the 9th columns. Marquis de Camposanto, chief of the 8th column, reached the mountain of Traversiera with five battalions. To arrive there he marched to the foot of Mont Peirol, where he advanced against the entrenched camp at the Bicocca plateau. His purpose was not a general assault. He only wished to create some noise and to avoid the enemy's presence at the main entrenchments of Pierre Longue. Ballì de Grivri made a feint and came with the 9th column from Briancon to the other side of the Montgeneve. He then came back and went to Col d'Agnello. He commanded Compte de Danois, a lieutenant general, and ten battalions, of whom three were from Poitou's regiment under Lieutenant colonel Morenne. He also had a vanguard under Chevert, who commanded a detachment of 1,500 men and four companies of grenadiers. Chevert attacked the outpost of Chayol on July 16, but withdrew after exchanging fire with enemy forces near Gardetta. During the night of the 16th and 17th, the French camped at Chayol while Savoyard troops did the same at Gardetta. At around this time, the French were informed about enemy positions by a spy.
Шайқас
Шеверт жаудың саны тең екенін білген соң, шабуылға шешім қабылдады. Француз гранадерлері Бондёрмирге енуге күресіп, осы процесте бірнеше мықты қорғалған ғимараттарға шабуыл жасады. Осы кезде Даноа Пуату бригадасымен келді. Шеверт жауды қоршауға алу үшін қанаттан маневр жасауға бұйрық берді, бірақ сардиниялықтар 300 драгунның қорғауымен жақсы тәртіпте шегінді. Француз әскері Гардеттадағы ғимараттарды қиратып, Сель-ди-Беллиноға түсті. Содан кейін олар Бондормирге бет алды, бірақ жорықтарды басып алуда қиындықтар туды. Осы жерден олар Пьерролонгке көтеріліп, параллель бағыттардан келген басқа топтарға қосылды. Шеверт дереу, толыққанды шабуылды қалады, ал француз әскери кеңесі осы шабуылды ертең бастауға келісті. Пьемонттықтар Пьерролонгтың үстінде жауды көргенде, Бондормирден келетін байланыс жолдарын жойып, қорғанысқа дайындалды. Жау таудың басына жету үшін солтүстік беткейдегі Пьерролонг шатқалы арқылы зигзаг тәрізді жол жасап жатты. Шеверт шабуылға 1500 адам дайындау керек болды және олар Па-дю-Ша, терең шатқалды, сырғақты жерді басып алуы керек еді. Бұл саңылаудың соңында 400 пьемонттық гранадер және артиллериялық батарея орналасқан. Шеверт әрекетке келгенде, тауды қалың тұман жауып, ол окоптарды көре алмады. Ол оны естіген, бірақ орнын анықтай алмаған гранадерлерден толық оқ жаудырды. Шеверт жылдам түсуге, штыктарды бекітуге және жаумен атыс алмасудан аулақ болуға бұйрық берді. Француздар шабуылға көтерілді, ал жау үлкен шатасумен Баракконе бекінісіне қарай шегінді. Пьемонттықтар шатырларын тастап, Бикокка гарнизонына Пьерролонг француздардың қолында екенін хабарлау үшін үш үлкен ағаш үйіндісін өртеді. Француз колоннасы Пьерролонгтен ауыр артиллериялық оққа түскеніне қарамастан, үлкен шығынсыз түсті. Ол Батаглиола төбесіндегі екінші бекініске шабуыл жасап, сардиниялықтарды қашуға мәжбүр етті. Француздар Батаглиолада алға жылжуды тоқтатты және екі сағатқа жуық уақыт бойы Мессаға қатысу және демалу үшін осы позицияны ұстады. Кейін олар Кавалло тауының қорғанысына қарсы шабуыл жасады. Сардиниялық қолбасшылар Вергер және бригадалық Шевалье Кастагноле болды. Шайқасқа дейін Шеверт өзінің көмекшісін Вержерге, Прованс полкінің майорына, берілуді ұсыну үшін жіберді, әйтпесе гарнизонның барлығын өлімге кесуге дайын екенін жеткізді. Вержер берілу туралы ұсыныстан бас тартты. Шеверт дереу шабуылға көшуге бұйрық берді, бірақ де Гивриге хабарлап, одан көмек сұрады. Шеверт де Гивриге алдымен бұйрықсыз ештеңе жасамауға бұйырды. Жағдайдың нашарлығы Шевертті жағдайды құтқару үшін үлкен шабуыл қажеттігіне көндірді. Шеверт әскері батареяға шабуылдайтын, ал Пуату бригадасы оның оң жағынан алға жылжитын. Орталықта Прованс полкі орналасқан. Полковник Салис таудың оңтүстігіндегі төрт сардиниялық батальонның болуын болдырмау үшін Беллино шатқалынан жоғары жатқан платоны басып алуы керек еді. Колонна шайқаста тиімді болу үшін қапсыз алға жылжиды, бірақ мұндай таулы жерде жақсы тәртіпте жылжу мүмкін болмады; кейбір сарбаздар басқаларына қосылып, үш корпус бір үлкен колоннада шабуыл жасады. Бұл күні ауа райы нашар болды және үлкен, қалың тұман редутты жауып тастады; француздар жау позициясына 50 метрге дейін байқалмай жетті. Атыс-шабуыл шайқастың басталуын белгіледі. Француздар ашық жерде болғандықтан, ауыр соққыға ұшырады. Олар сардиниялық позициялардан он қадам қашықтықта төрт сағаттан астам уақыт бойы соғысып, ақырында шегінуге мәжбүр болды. Де Гиври шайқасты жалғастыруды қалап, жаңа батальондарды жіберді. Шабуыл осындай батылдықпен қайта жаңғырылды, француздар тағы да палисадаларға жетті, бірақ олар үлкен шығынмен кері қуылды. Екінші шабуыл кезінде жамбасына ауыр жарақат алған де Гиври өз әскерлеріне шегінуге бұйрық берді. Бұйрық шайқастың ортасында келгендіктен, Пуату полкінің сарбаздары шайқасты жалғастыруды қалады және туды сұрады. Бұл қауіпті сәт болды, оқтар барлық жерде ұшып жатты. Даноа көптеген жоғары лауазымды офицерлер өлтірілген немесе ауыр жарақат алғандықтан, шегінуге бұйрық берді, бірақ сарбаздар мойынсұнбады. Олар бұл қауіпті шегіну болатынын білгендіктен, оның орнына палисаданы бұзуды шешті. Олар полковник Салис сол сәтте өз позициясын тастап, редутқа арт жағынан шабуыл жасағанына қуанды. Бұл әрекет шайқасты шешті: сардиниялықтар Салис шабуылын тоқтатуға қозғалғанда, француздардың жаңа шабуылы олардың алдындағылардың бәрін жеңіп, сардиниялықтарды капитуляцияға мәжбүр етті. Шайқас 1744 жылғы 19 шілде күнінің түнге дейін бір сағат бұрын аяқталды. Сардиния армиясы 1350 адамын жоғалтты. Француз әскері де ауыр шығынға ұшырады.
With Chevert knowing that the enemy had equivalent numbers, he decided to attack. French grenadiers struggled to make inroads into Bondormir and had to assault several staunchly defended buildings in the process. At this time, Danois arrived with Poitou's brigade. Chevert ordered an outflanking maneuver to trap the enemy, but the Sardinians retreated in good order under the cover of 300 dragoons. The French army descended to Celle di Bellino after destroying the buildings at Gardetta. They then headed to Bondormir and still had difficulties taking the trenches. From here they climbed over Pierrelongue and joined other detached groups arriving from parallel paths. Chevert now wanted an immediate full scale attack and a French war council agreed to launch this assault the next day. As soon as the Piedmontese could see the enemy on top of Pierrelongue, they destroyed the communications running from Bondormir and prepared defenses. The enemy was preparing a better zig zag path through Pierrelongue’s ravine on the north face to reach the top of the mountain. Chevert had to prepare the attack with 1,500 men and they had to take the Pas du Chat, a deep ravine with slippery terrain. At the end of this gap, there were 400 Piedmontese grenadiers and a battery of cannons. When Chevert moved, the mountain was covered by thick fog, and he was not able to see the trenches. He received a whole volley from some grenadiers who could hear him but they could not recognize his position. Chevert ordered a faster descent, to fix bayonets, and to avoid any exchange of fire with the enemy. The French charged and the enemy withdrew towards the redoubt of the Baraccone in great confusion. The Piedmontese abandoned their tents and burned three great stacks of wood to inform Bicocca's garrison that Pierrelongue was in French hands. The French column descended from Pierrelongue without great loss, despite heavy artillery shelling. It attacked the second redoubt on the Battagliola peak, forcing the Sardinians to flee. The French stopped their advance at Battagliola and held this position for about two hours to attend Mass and to take some rest. They later advanced against the heavily defended Mount Cavallo redoubt. The Sardinian commanders were Verger and Brigadier Chevalier Castagnole. Before the battle Chevert sent his aide de camp to Verger, a major of the Regiment de Provence, to intimate the surrender or run the risk of having the entire garrison executed. Verger declined the call for surrender. Chevert ordered an immediate attack, but he wanted to inform de Givrì so the latter would come to his aid. Chevert told de Givri to do nothing without first being given orders. Poor supply conditions convinced Chevert that a massive attack was required to rescue the situation. Chevert's troops were to attack the battery while Poitou's brigade would advance on his right. In the center there was the regiment of Provence. Colonel Salis had to take a plateau over the Bellino ravine to avoid the presence of four Sardinian battalions south of the mountain. The column advanced without sacks to be more efficient in combat, but it could not advance in good order on such mountainous terrain; some soldiers went over to the others and the three corps attacked in only one great column. The weather was very dark on that day and a great, thick fog covered the redoubt; the French arrived within 50 meters of enemy positions undetected. A fierce exchange of fire opened the fight. The French were on open ground and took a heavy pounding. They had been fighting for more than four hours at a range of only ten paces from the Sardinian positions and eventually had to withdraw. De Givrì wanted to continue the fight and sent in a fresh line of battalions. The attack was renewed with such courage and bravery that the French again reached the palisades, but they were ejected with great loss. De Givrì, badly wounded in the thigh during this second assault, ordered his men to withdraw. Since the order arrived in the middle of the action, soldiers of Poitou's regiment wanted to continue the fight and asked for the flag. This was a dangerous moment, with bullets flying everywhere. Danois ordered a withdrawal because many higher ranking officers were either killed or badly wounded, but the soldiers did not obey. They knew it would be a precarious withdrawal and decided to take down the palisade instead. They were fortunate that Colonel Salis left his position at that moment and attacked the redoubt from the rear. This action decided the battle: when the Sardinians moved to stop Salis' attack, a renewed charge by the French carried all before them and compelled the Sardinians to surrender. The battle finished one hour before the night of July 19, 1744. The Sardinian army lost 1,350 men. French losses were also significant.
Салдары
Шарль Эммануэль III жеңіліс туралы хабар алғаннан кейін Сан-Карло және Бертола-ан-Шато бекіністерінен барлық артиллерияны шығарып алды. Ол Шато-Дофинге Маунт-Кавал қырғынынан аман қалған 200 адамды қарсы алуға барды. Содан кейін Шарль Шато-Дофинді тастап, Сампейрге бет бұрды, онда Бикоккада болған генерал Гибермен кездесті. Ол сондай-ақ Кумиана салт аттыларына Майра алқабынан эвакуация жасауға бұйрық берді. Маркиз де Фрабосаға Стура алқабынан шығып, негізгі әскер күтіп тұрған Кастильоль-Салюс қорғаныс шебіне жетуді тапсырды. Пьерролунгтағы қаза болғандар шайқас даласында жерленді, ал жаралылар Шато-Дофинге жеткізілді. Француз жаралылары Кавалло тауының қираған орындарында табылған. Қазір қолбасшы болған Дануи әскерлеріне Беллино мен Шато-Дофинде үш күнге тонауға рұқсат берді. 20-шы күннің таңғы сағаттарында француз әскері осы екі ауылға келді және үйлер мен шіркеулерді тонады. Беллинода олар екі адамды өлтірді, ал Шато-Дофинде сардиндық әскердің тастап кеткен мүліктерін алды. Понтехианале ауылы Дануидің жомарттығының арқасында сақталды, бірақ ол 50 адамды беруге міндетті болды, олар сегіз күн бойы жаралы француз әскерлерін майданнан шығаруға жұмылдырылды. Гиври Лионға апарылып, бірнеше күннен кейін жараларынан көз жұмды.
Charles Emmanuel III removed all artillery from the forts of San Carlo and Bertola an Chateau when he heard of the defeat. He went to Chateau Dauphin to receive the 200 survivors of the Mount Caval massacre. Charles then left Chateau Dauphin and went to Sampeyre, where he met general Guibert, who was at Bicocca. He also gave orders to the knights of Cumiana to evacuate the Maira valley. Marquis de Frabosa was told to leave the Stura Valley and to reach the defensive line of Castigliole Saluces, where the main army was waiting. The dead of Pierrelongue were buried on the battleground and the wounded were transferred to Chateau Dauphin. The French wounded were recovered in the ruins of the redoubt of Mount Cavallo. Danois, who was now the commander, permitted his soldiers three days of looting at Bellino and Chateau Dauphin. In the early hours of the 20th, French soldiers arrived at these two villages and pillaged houses and churches. In Bellino they killed two men and in Chateau Dauphin they took the abandoned supplies of the Sardinian forces. The village of Pontechianale was saved thanks to the generosity of Danois, but it had to give 50 men who were used for eight days to transport wounded French soldiers away from the front. Givri was taken to Lyon and died a few days later from his wounds.
Қорытынды
Испания армиясымен бірге кешігіп келген граф де Гаж өзінің әріптестеріне, Инфанте Филиппен бірге қызмет ететіндерге былай деп жазды: "Осы соғыста француз батырлығын қайта көрсету мүмкіндігіміз болуы мүмкін, бірақ мен Кастельдельфинода көрген ерлікке ешбір армия тең келе алмайды." Франция королі XV Людовикке баяндамасында ханзада Конти оқиғаны "көтерілген ең жарқын және жанды шайқас" деп сипаттады. Ол былай деп қосты: "Сол жердегі жауынгерлер адамдық шектен асып түсетін батырлық көрсетті. Біздің бригадаларымыз даңққа кенелді." Кастельдельфино шайқасы қызу жүріп жатқанда, франко-испан армиясының көп бөлігі Стура аңғарында сардиниялықтарға қарсы жорықтап, Стура ди Демонте бойындағы жау бекіністерін шеберлікпен айналып өтті. Одақтастар Пьемонттың оңтүстік жазығына жетті. Бұл шайқас кейде "Пьеррелонге шайқасы" деп аталады, оны алдыңғы "Кастельдельфино шайқасынан" (1743 жылдың қазаны) ажырату үшін.
The Comte de Gages, arriving with the Spanish Army too late to join in the engagement, wrote to his colleagues serving with the Infante Philip: "We may again find occasion to match French valour in this war, but no army will ever surpass the gallantry I saw at Casteldelfino." Prince Conti, in a report to Louis XV of France, described it as "the most brilliant and lively action that ever came to pass." He added: "The men there showed valour beyond all humanity. Our brigades have doused themselves in glory." While the action at Casteldelfino raged, the bulk of the Franco Spanish army moved against the Sardinians in the Stura valley and skillfully swept past the enemy fortifications along the Stura di Demonte. The allies had reached the plains of southern Piedmont. This battle is sometimes now remembered as the "Battle of Pierrelongue", to distinguish it from the previous "Battle of Casteldelfino" (October 1743).