Кіріспе

Индонезия философы, жазушысы, саясаткері және ұлттық батыр Тан Малака (2 маусым 1897 – 21 ақпан 1949) – индонезиялық мұғалім, марксист, философ, "Күрес одағының" (Persatuan Perjuangan) және "Мурба" партиясының негізін қалаушы, тәуелсіз партизан және барлаушы, Индонезияның күресушісі және ұлттық батыр. Tempo журналы оны "Индонезия Республикасының әкесі" (Индонезия: Bapak Republik Indonesia) деп атады.

Отбасы және балалық шағы

Таң Малаканың толық аты Ибрагим Гелар Датук Сутан Малака болды. Оның нақты аты Ибрагим еді, бірақ ол бала кезінен бастап, ересек шағында да Таң Малака деп танылды – бұл оның анасының аристократиялық тегінен мұраға алған құрметті және жартылай аристократиялық есім. Ол қазіргі Батыс Суматрадағы Нагари Пандам Гаданг, Сулики, Лима Плуху Кота ауданында дүниеге келді, ол кезде бұл аймақ Голландия Шығыс Индиясының билігінде болған. Оның туған күні нақты белгісіз, көздерде әртүрлі мәліметтер бар, бірақ шамамен 1894-1897 жылдар аралығында туған болуы мүмкін. Оның әкесі ХМ. Расад Каниаго – шаруашылық жұмыскері, ал анасы Ранкайо Сина Симабур – ауылдағы беделді тұлғаның қызы. Бала кезінде Таң Малака Суликиде ата-анасымен бірге тұрып, діни білім алды және пенчак силат жекпе-жегімен шұғылданды. 1908 жылы Таң Малака Форт-де-Кок қаласындағы Kweekschool мемлекеттік мұғалімдер мектебіне түсті. Kweekschool-да Таң Малака голланд тілін үйреніп, шебер футболшы болды. Оның мұғалімі Г.Х. Хоренсманың айтуынша, Малака кейде тәртіпсіз болғанымен, өте жақсы оқушы еді. 1913 жылы бітіріп, ауылына оралды. Оның оралуына орай, оған «датұқ» деген жоғары дәреже беріліп, қалыңдық ұсынылды. Бірақ ол тек дәрежеге келісті. Ол шетелде білім алу үшін ауылдан қаржы жинап, сол жылы Роттердамға кемемен аттанды.

Нидерландыдағы уақыт

Нидерландқа келгеннен кейін, Тан Малака бастапқыда мәдени шокқа ұшырады. Сол жерде ол Солтүстік Еуропа климатын дұрыс бағаламады. Соның салдарынан, 1914 жылдың басында ол плевритке шалдықты және 1915 жылға дейін толыққанды жазыла алмады. Еуропада болған кезінде ол революциялар тарихымен, сондай-ақ революцияның қоғамды өзгерту құралы екендігінің теориясымен қызығушылық танытты. Осы тақырыптағы алғашқы шабытын Г. Хоренсма берген «Француз революциясы» кітабынан алды. Бұл кітап неміс тарихшысы, жазушысы, журналисі және социал-демократ саясаткері Вильгельм Блос жазған француз революциясы мен 1789 жылдан 1804 жылға дейінгі Франциядағы тарихи оқиғалар туралы голланд тіліне аудармасы болды. 1917 жылғы қазан революциясынан кейін Тан Малака коммунизмге, социализмге және реформалық социализмге көбірек қызығушылық таныта бастады. Карл Маркс, Фридрих Энгельс және Владимир Лениннің еңбектерін оқуға кірісті. Ол сондай-ақ өзінің алғашқы саяси үлгілерінің бірі болған Фридрих Ницшенің шығармаларын оқыды. Осы кезеңде Тан Малака голланд мәдениетіне деген ықыласын жоғалтты. Оның орнына, Германия мен АҚШ мәдениеті оған көбірек әсер етті. Ол тіпті неміс армиясына жазылуға тырысты, бірақ сол кезде армия шетелдіктерді қабылдамағандықтан қабылданбады. Нидерландта ол Индонезия Коммунистік партиясының (ПКИ) алдағы құрылушысы, Индиялық әлеуметтік-демократиялық бірлестіктің (ISDV) негізін қалаушылардың бірі Хенк Снеевлиетпен танысты. Бұл уақытта Тан Малака «Әлеуметтік-демократиялық мұғалімдер қауымдастығы» (Sociaal Democratische Onderwijzers Vereeniging) туралы да білді. 1919 жылдың қараша айында Тан Малака бітіріп, hulpacte дипломын алды.

Оқыту және журналистика

Мектепті бітірген соң ол Нидерландыдан өз ауылына оралды. Доктор К. В. Янссеннің Шығыс Суматрадағы, Санебх, Танджунг Морава, Дели шай плантацияларының балаларына сабақ беру туралы ұсынысын қабылдады. 1919 жылдың желтоқсан айында ол сол жерге барды, бірақ сабақ беруді 1920 жылдың қаңтарында ғана бастады. Ол "Дэли Спор" деп аталатын кулилерге бағытталған үгіт-насихат жүргізіп, жергілікті халықтың жағдайының нашарлауын біле бастады. Оқытумен қатар, ол ISDV ұйымымен байланыс орнатты және баспасөзге бірнеше мақала жазды. Журналист ретінде ол капиталистер мен жұмысшылардың арасындағы зор байлық айырмашылығы туралы алғашқы еңбектерінің бірі – "Кеңселер елі" деген мақаласын жазды, ол 1920 жылғы наурыз айында шыққан Het Vrije Woord журналында жарияланды. Тан Малака "Суматра Пост" газетінде кулилердің күйзелісі туралы да жазды. Тан Малака Батавияға (қазіргі Джакарта) бұрынғы мұғалімі Г. Х. Хоренсманың мұғалімдік қызмет ұсынуына келісім берді, бірақ ол ұсыныстан бас тартты. Ол жеке мектеп ашуды жоспарлаған, ал бұрынғы мұғалімі оның ниетін қолдады. 1921 жылы Тан Малака солшыл топтың мүшесі ретінде Фольксраадқа сайланды, бірақ 1921 жылдың 23 ақпанында депутаттық өкілеттігінен бас тартты. Содан кейін ол Батавияны қалдырып, 1921 жылдың наурыз айының басында Йогьякартаға келді және Буди Утомоның бұрынғы жетекшісі Сутопоның үйінде тұрды. Сол жерде ол гимназия ашу жөніндегі ұсыныс дайындады. Йогьякартада ол "Сарекат Ислам" ұйымының 5-ші съезіне қатысып, Х. О. С. Тьокроаминото, Агус Салим, Дарсоно және Семаун сияқты бірқатар белгілі ислам қайраткерлерімен кездесті. Съезде "Сарекат Ислам" және Коммунистік партияның (ПКИ) бірдей мүшелік туралы мәселе талқыланды. Агус Салим және Абдул Муис оны тыйым салса, Семаун мен Дарсоно екеуі де ПКИ мүшелері болды.

PKI-ге қатысу

Нәтижесінде Сарекат Ислам екіге бөлініп, Тьокроаминото басқарған Сарекат Ислам Путих (Ақ Сарекат Ислам) және Семаун басқарған, Семарангта орналасқан Сарекат Ислам Мерах (Қызыл Сарекат Ислам) құрылды. Съезден кейін Семаун Тан Малаканы ПКИ-ге қосылу үшін Семарангқа шақырды. Ол ұсынысты қабылдап, Семарангқа барды. Семаранға келген соң ауырып қалды. Бір айдан кейін денсаулығына оралып, Сарекат Исламның Семаранг бөлімі мүшелерімен кездесуге қатысты. Кездесуде үкіметтік мектептерге балама болатын мектептердің қажеттігі айтылды. Бұл жаңа мектеп ашуға алып келді, ол Sekolah Sarekat Islam ("Сарекат Ислам мектебі") деп аталды, бірақ көбінесе Sekolah Tan Malaka ("Тан Малака мектебі") деген атпен танылды. Мектептер Бандунг пен Тернатеге тарады, оқуға қабылдау 1921 жылдың 21 маусымында басталды. Осы мектептер Тан Малаканың ПКИ ішіндегі беделін арттырып, оның жылдам өркендеуіне ықпал етті. Мектептерге арналған оқулық ретінде Тан Малака SI Semarang dan Onderwijs атты нұсқаулық жазды, ол мектептерді басқаруға арналған еді. 1921 жылдың маусым айында Тан Малака Serikat Pegawai Pertjitakan ("Баспа жұмыскерлерінің бірлестігі") төрағасы болып сайланды, сондай-ақ Serikat Pegawai Pelikan Hindia (SPPH; "Индия мұнайшыларының бірлестігі") төрағасының орынбасары және қазынашысы қызметтерін атқарды. Мамыр мен тамыз аралығында оның алғашқы кітабы – "Кеңес пе, Парламент пе?" ("Sovjet atau Parlemen?") жарық көрді, ол ПКИ журналында, Soeara Ra'jat ("Халық дауысы") газетінде бөлім-бөліммен жарияланды. Оның басқа да мақалалары мен еңбектері тағы бір журналда және ПКИ газеті Sinar Hindia ("Хиндия жұлдызы") газетінде жарияланды. Маусым айында ол Revolutionaire Vakcentrale ("Революциялық кәсіподақтар федерациясы") көшбасшыларының бірі болды, ал тамыз айында SPPH журналының, Soeara Tambang ("Кенішінің дауысы") редакторы болып сайланды. 1921 жылдың 24-25 желтоқсанында Семарангта өткен съезден кейін қазан айында Голландиялық Шығыс Индияны тастап кеткен Семаунды Тан Малака ПКИ төрағасы ретінде алмастырды. Олардың басшылық стильдерінің айырмашылығы байқалды, Семаун сақтықпен келетін болса, Тан Малака радикалды көзқараста болды. Оның басшылығымен ПКИ Сарекат Исламмен жақсы қарым-қатынас сақтап келді.

Еуропадағы жер аударылу

1922 жылғы 13 ақпанда Бандунгтағы мектепті аралап жүргенде, ол Нидерланд билігінің қамауына алынды, олар Коммунистік партияның болуынан қорқыныш сезінді. Алғашқыда ол Купангқа жер аударылды, бірақ Нидерландқа жер аударылуын қалағандықтан, Нидерланд билігі оны сол жаққа жіберді. Дегенмен, Нидерландқа келген күні әлі де даулы. Нидерландта ол Нидерланд Коммунистік партиясына (CPN) қосылып, 1922 жылғы сайлауда партияның Өкілдер палатасына үшінші кандидаттығына тағайындалды. Ол Нидерландта билік тілеген алғашқы голланд отарлаушысы болды (өйткені ол Голланд Шығыс Индиясынан шыққан). Ол сайлауда жеңіске үміттенбеді, себебі пропорционалды сайлау жүйесінде үшінші орын оның сайлану мүмкіндігін өте төмендетіп тастады. Оның мақсаты – Нидерландтың Индонезиядағы әрекеттері туралы айтуға платформа алу және Индонезияның тәуелсіздігін қолдау үшін CPN-ді көндіру болды. Ол жеңіске жетпесе де, күтпеген үлкен қолдауға ие болды. Дауыс санау аяқталмас бұрын ол Нидерландты қысып, Германияға кетті. Берлинде ол Коминтерннің Батыс Еуропа бюросымен байланысы бар индонезиялық коммунист Дарсономен кездесті, сондай-ақ М.Н. Роймен де кездесуі мүмкін. Содан кейін Тан Малака Мәскеуге бет бұрып, 1922 жылғы қазан айында Коминтерннің Атқару комитетінің жұмысына қатысу үшін келді. Коминтерннің Мәскеудегі төртінші дүниежүзілік конгресінде Тан Малака коммунизм мен Панисламизмнің ынтымақтаса алатынын ұсынды, бірақ оның ұсынысын көптеген адамдар қабылдамады. 1923 жылғы қаңтарда ол және Семаун «Қызыл кәсіби одақтар халықаралық» («Die Rote Gewerkschafts Internationale») газетінің тілшілері болып тағайындалды. 1923 жылдың бірінші жартысында ол Индонезия және Нидерланд еңбек қозғалысының журналдарына да жазды. Ол сондай-ақ 1923 жылғы маусымда ЕХКИ пленумында баяндама жасаған Коминтерннің Шығыс бюросының өкілі болды. Содан кейін Тан Малака 1923 жылғы желтоқсанда Кантонға (қазіргі Гуанчжоу) барып, Тынық мұхиты аймағындағы көлік жұмысшыларының ұйымы үшін ағылшын тіліндегі «The Dawn» журналын редакциялады. 1924 жылғы тамызда Малака Голланд Шығыс Индиясы үкіметінен ауруына байланысты үйіне оралуға рұқсат беруін сұрады. Үкімет оған рұқсат берді, бірақ бірқатар қиын шарттар қойды; ол үйіне оралмады. 1924 жылғы желтоқсанда ПКИ Нидерланд үкіметінің қысымымен құлдырауға бет бұрды. Оған жауап ретінде Тан Малака 1925 жылғы сәуірде Кантонда жарық көрген «Индонезия Республикасына қарай» («Naar de Republiek Indonesia») атты еңбегін жазды. Ол әлемдегі жағдайды түсіндірді, экономикалық дағдарысқа ұшыраған Нидерландтан бастап, Голланд Шығыс Индиясының ұлттық қозғалыстар мен ПКИ арқылы революция жасау мүмкіндігіне дейін, сондай-ақ АҚШ пен Жапонияның Тынық мұхитында қайсысы күштірек екенін «қылышпен шешетінін» болжады.

Азиядағы жер аударылу

1925 жылдың шілдесінде Тан Малака Филиппиннің Манила қаласына көшті, себебі бұл орта Индонезияға көбірек ұқсас болды. Малака 20 шілдеде Манилаға келді. Ол Франсиско Варона бас редакторлық еткен «El Debate» («Тәжірибе») ұлттық газетінің тілшісі болды. Оның «Naar de Republiek Indonesia» (1925 жылдың желтоқсаны) және «Semangat Moeda» («Жас рух»; 1926) сияқты еңбектерінің екінші басылымын шығаруға Варона қолдау көрсеткен болуы мүмкін. Сондай-ақ ол Манила қаласында филиппиндік қайраткерлер Мариано де лос Сантос, Хосе Абад Сантос және Крисанто Евангелистамен кездесті. Индонезияда ПКИ 1925 жылдың желтоқсан айында өткен жиналыстан кейін алты ай ішінде көтеріліс жасау туралы шешім қабылдады. Үкімет бұл туралы хабардар болып, бірнеше партия жетекшілерін елден қуды. 1926 жылдың ақпан айында Алимин Манилаға келіп, Тан Малакадан рұқсат сұрады. Тан Малака бұл стратегияны қабылдамай, партияның жағдайы әлі де нашар екенін, тағы бір революция жасауға күші жетпейтінін мәлімдеді. Ол өзінің автобиографиясында Филиппинде болғандықтан Индонезиядағы оқиғалар туралы ақпарат ала алмағанына және ПКИ жетекшілігіне ықпал ете алмағанына қынжылғанын жазды. Оңтүстік-Шығыс Азиядағы Коминтерн өкілі ретінде Тан Малака ПКИ жоспарын қабылдамауға құқылы екенін айтты, бірақ бұл мәлімдемені кейбір бұрынғы ПКИ мүшелері жоққа шығарды. Тан Малака Алиминге Сингапурға барып, өз пікірін жеткізуді және жетекшілердің арасында кенеттен кездесу ұйымдастыруды тапсырды. Нәтиже болмағандықтан, ол өзі Алиминмен кездесу үшін Сингапурға барды және Алимин мен Муссоның көтеріліс жасау үшін көмек іздеу үшін Мәскеуге кеткенін білді. Сингапурда Тан Малака ПКИ-нің тағы бір жетекшісі Субакатпен кездесті, ол оның көзқарасын бөлісті. Олар Муссо мен Алиминнің жоспарын құрылысқа салуға бел буды. Осы кезеңде ол индонезиялық революция және ұлттық қозғалыстар туралы өз пікірлерін білдірген «Massa Actie» («Жаппай әрекет») атты еңбегін жазды. Бұл кітапта ол Оңтүстік-Шығыс Азия елдері мен Солтүстік Австралия арасындағы әлеуметтік федерация құруды ұсынды. Кітаптың мақсаты ПКИ бағытын өзгертуге және партия кадрларының қолдауын алуға бағытталған.

Тұтқындауға тырысу

1926 жылдың желтоқсанында Тан Малака Бангкокқа барып, ПКИ жеңілісін зерттеді. Ол Джамалудин Тамин мен Субакатпен бірге 1927 жылдың маусым айының басында Индонезия Республикасы партиясын (“Индонезия Республикасы партиясы”) құрды, Коминтерннен алшақтады және жаңа партия манифесінде ПКИ-ды сынады. Партияның ел ішінде шағын мүшелері болғанымен, ол ірі ұйымға айналмады; алайда, ПКИ жер астына кеткеннен кейін, 1920 жылдардың соңында Индонезияның дербестігін дереу жариялауды талап ететін жалғыз ұйым болды. Партия кадрларының арасында болашақ вице-президент Адам Малик, болашақ Халықтық Кеңес спикері Шаерул Салех және ақын, саясаткер Мұхаммед Ямин болды. Содан кейін 1927 жылдың тамызында Филиппинге қайтып оралды. 12 тамызда Филиппин аумағына заңсыз кіргені үшін тұтқындалды. Доктор Сан-Хосе Абад сотта оған көмектесті, бірақ ол Қытайдың Амой (Сямень) қаласына жер аударылатынын қабылдады. Кулангсу (Гулангю) халықаралық бейтарап аймағының полициясы Тан Малаканың Амойға баруы туралы хабардар болып, голландиялық Шығыс Индияға экстрадициялау үшін тұтқындау ниетімен портта күтті, себебі голландиялықтар оны ұстап, Бовен Диголь концлагеріне жібергісі келді. Бірақ ол қашып құтыла алды, себебі оған көмектескен капитан мен экипаж оны қорғап, қауіпсіздігін кеме инспекторына тапсырды. Кеме инспекторы Тан Малаканы қонақ үйге алып барып, жаңа таныстарымен бірге Сиончин ауылына жол тартты. Содан кейін 1929 жылдың соңында Тан Малака Шанхайға сапарлады. Позздің жазуынша, Малака 1931 жылдың тамызында Алиминмен кездесіп, онымен Коминтерн үшін қайта жұмыс істеу туралы келісім жасасқан болуы мүмкін. 1932 жылдың қыркүйегінде жапон әскерлерінің шабуылынан кейін Малака Шанхайға көшіп, қытай филиппиндігі болып, жалған атпен Үндістанға баруды шешті. 1932 жылдың қазан айының басында Гонконгте болғанда, Сингапурдан келген британдық шенеуніктер оны тұтқындап, бірнеше айға қамауға алды. Ол британдық заң бойынша өз ісін қорғауға және мүмкін Ұлыбританияда пана табуға үміттенді, бірақ бірнеше ай тергелгеннен және түрменің «еуропалық» және «қытайлық» бөлімдері арасында ауысқаннан кейін, ол айыптаусыз Гонконгтан сүргінге жіберілді. Содан кейін ол қайтадан Амойға жер аударылды. Содан кейін Тан Малака тағы да қашып, Қытайдың оңтүстігіндегі Иве ауылына барып, ауруына дәстүрлі қытай медицинасымен емделді. 1936 жылдың басында денсаулығы жақсарғаннан кейін ол Амойға оралып, шет тілдер мектебін құрды. Абидин Кусно бұл Шанхай тұрудың 1940 жылдардың соңындағы Индонезия революциясы кезінде Тан Малаканың кейінгі әрекеттерін қалыптастырудағы маңызды кезең болғанын айтады; портовый қала номиналды түрде қытайлық егемендікте болды, бірақ алдымен қалада сауда жеңілдіктері бар еуропалық елдер, содан кейін 1932 жылдың қыркүйегіндегі жаулаудан кейін Жапония билік етті. Кусноның пікірінше, осы екі державаның билігінде қытайлардың басынан өткен қысым оның 1940 жылдары жапондықтармен ынтымақтасуға немесе голландиялықтармен келіссөздер жүргізуге қарсы тұруына ықпал етті, осы кезде көптеген танымал индонезиялық ұлтшылдар келісімшілдікке бейімдік танытты. 1937 жылдың тамызында ол жалған қытай атымен Сингапурға барып, мұғалім болды. Голландия Жапонияға берілгеннен кейін, ол Пэнанг арқылы Индонезияға оралды. Содан кейін ол 1942 жылдың ортасында Джакартаға келіп, «Мадилог» еңбегін жазды. Жұмыс табу қажеттігін сезінген соң, ол Әлеуметтік қамсыздандыру агенттігіне өтініш білдіріп, көп ұзамай Батыс Яваның оңтүстік жағалауындағы Баяхадағы көмір шахтасына жіберілді.

Ұлттық революция

Индонезия тәуелсіздігі жарияланғаннан кейін ол өз халқымен және жас ұрпақпен кездесуге кірісті. 20 жыл бойы лақап атымен жүргеннен кейін, ол өз шын есімін қайта қолдана бастады. Содан кейін ол Яваға сапар шегіп, қараша айында британдық Үнді армиясына қарсы күресіп жатқан Сурабая қаласының халқын көрді. Ол кейбір аймақтардағы халық пен Джакартадағы басшылар арасындағы күрестің өзгешелігін байқады. Ол басшылардың голландтармен келіссөздер жүргізуде әлсіз екенін ойлады. Осы олқылықты жою үшін ол шамамен 140 кіші топтан тұратын "Персатуан Пержуанган" ("Күрес фронты" немесе "Бірлескен әрекет") коалициясын құрды, оған ПКИ кірмеді. Бірнеше айлық талқылардан кейін, коалиция 1946 жылдың қаңтар айының ортасында Суракартада өткен құрылтайда ресми түрде құрылды. Коалиция "Минимумдық бағдарламаны" қабылдады, онда толық тәуелсіздік ғана қабылданатыны, үкімет халықтың қалауын орындауы керек және шетелдік плантациялар мен өнеркәсіптер мемлекеттік меншікке берілуі тиіс екені жарияланды. "Персатуан Пержуанган" халық арасында, сондай-ақ республикалық армияда, әсіресе генерал-майор Судирманның қолдауына ие болды. 1946 жылдың ақпан айында голландтармен келіссөздерді жақтаған премьер-министр Сутан Шахрир уақытша отставкаға жіберілді, ал Сукарно оның қолдауын алу үшін Тан Малакамен кеңесті. Алайда, Тан Малака өзінің коалициясындағы саяси дағдарысты нақты саяси билікке айналдыра алмады және көп ұзамай тұтқындалды, ал Шахрир Сукарно кабинетіне қайта оралды.

Партизандық және өлім

Бостандыққа шыққаннан кейін ол келесі айларды Йогьякартада өткізді және «Партай Мурба» (Пролетариат партиясы) деп аталатын жаңа саяси партия құруға тырысты, бірақ бұрынғы қолдауын қайтадан жинауға қол жеткізе алмады. 1948 жылдың желтоқсанында голландтар ұлттық үкіметті басып алғанда, ол Йогьякартадан қашып, Шығыс Яваның ауылдық аймақтарына бет бұрды, онда республикаға қарсы партизандық күштер оны қорғайды деп үміттенді. Ол күріш далаларымен қоршалған Блимбинг ауылында штабын құрды және 38-ші батальон командирі майор Сабарудинмен байланыс жасады. Оның пікірінше, майор Сабарудиннің жасағы ғана голландтарға қарсы нағыз күрес жүргізіп жатқан. Алайда, Сабарудин басқа барлық қарулы топтармен қарым-қатынаста болды. 17 ақпанда Шығыс Явадағы Ұлттық Армия (ТНИ) басшылары Сабарудин мен оның серіктерін әскери заң бойынша тұтқындап, соттауға шешім қабылдады. 19-ы күні олар Блимбингте Тан Малаканы ұстады. 20 ақпанда голландтардың Корпс Специале Труппен (KST) Шығыс Ява қаласы Нганджуктен «Тигр операциясы» деп аталатын шабуылды бастады. Олар жылдам және қатыгездікпен ілгеріледі. Поэзе ТНИ әскерлерінің тауларға қалай қашқандарын және жараланған Тан Малаканың ТНИ бекетіне қалай кіргенін және 1949 жылдың 21 ақпанында дереу қалай өлімге кесілгенін егжей-тегжейлі сипаттайды. Малака Кедири облысы, Селопунгунгдегі Вилис тауының етегінде, Падже ауылында тұтқындалып, қамауға алынғаннан кейін атып өлтірілді. Поэзеге сәйкес, атуға Бравиджая дивизиясының Сикатан батальонының екінші лейтенанты Сукотжо бұйрық берген. Бұл оқиға туралы ешқандай хабарлама жоқ болды және Малака орманға жерленді.

Марксизм және дін

Тан Малака марксизм мен ислам үйлесімді екенін және Индонезияда революция осы екеуіне де негізделуі керек деп қатты айтты. Сондықтан ол ПКИ-нің Сарекат Ислам (СИ)пен әрі қарайғы одақтастығын ынталы қолдады және ол жер аударылып кеткен кезде ПКИ-нің СИ-ден бөлініп кетуіне қынжылды. Халықаралық жазықта Тан Малака исламды Солтүстік Африка, Таяу Шығыс және Оңтүстік Азияның кең аумақтарындағы жұмысшы табын империализм мен капитализмге қарсы біріктіруге қабілетті күш деп қарады. Бұл позиция оны көптеген еуропалық коммунистерге және Коминтерн жетекшілеріне қарсы қойды, олар діни сенімді пролетариат революциясына кедергі келтіретін және үстем таптың құралы деп есептеді. Ұлттық революция кезінде ол кейін троцкишіл болып, ПКИ-нің ықпалына қарсы күресу үшін Мурба партиясын құрды.

Саясат

Малака Ницше, Руссо және Маркс-Энгельс еңбектерін тиісінше тезис, антитезис және синтез деп атады; ал Гегель-Гинденбург-Стиннес, Дантон-Робеспьер-Марат және большевиктердің ойларын тиісінше генезис, жоққа шығару және жоққа шығарудың жоққа шығарылуы деп атады.

Білім

Гарри А. Поззе айтуынша, Малака отаршылдық үкімет білім беру жүйесін өз халқын ұстап тұруға қабілетті білімді жергілікті халықты дайындау үшін пайдаланды деп есептеген. Малака Сарекат Ислам мектебін үкіметтік мектептерге қарсы жарыса алу үшін құрды. С.С. Саифуддин Малаканың төрт түрлі оқыту әдісі болғанын жазды: әңгімелесу, есте сақтауға көмектесетін тәсіл (мнемоника), сын тұрғысынан талқылау және социодрама. Әңгімелесу әдісінде Малака оқыту барысында екі жақты байланыс жасады. Делиде сабақ берген кезінде ол студенттерді өздерінің мұғалімдерін немесе голландты сынауға ынталандырды, себебі олар жиі қателесетін. СИ мектебінде ол жоғары баға алған оқушыларға төмен баға алған оқушыларға сабақ беруді сеніп тапсырды. Есте сақтауға көмектесетін тәсіл әл-Газалиден шабыт алды; студенттер білімді жаттаумен қатар, оны түсініп, күнделікті өмірінде қолдануға үйретілді. С.С. Саифуддиннің сөзіне қарағанда, бұл «банк» стиліндегі оқытуға кері және контекстік оқыту мен оқуға ұқсас. Сын тұрғысынан талқылауда Малака студенттерге мәселені ауызша ғана емес, сонымен қатар тікелей көрсетуге тырысты, бұл әдіс Пауло Фрейренің мәселе қою әдісіне ұқсас. Төртінші әдісі – социодрама арқылы Малака студенттерге әлеуметтік мәселелерді түсіндіріп, оларды рөлдік ойын арқылы шешуге, сондай-ақ сабақтан кейін оқушыларды көңіл көтеруге ұмтылды.

Мұра

Индонезиялық тарихшылар Малаканы "коммунист, ұлтшыл, ұлттық коммунист, троцкист, идеалист, мұсылман басшысы және Minangkabau шовинисі" деп сипаттайды. Тан Малаканың ең белгілі жазба жұмысы – оның "Дари Пенджара ке Пенджара" атты автобиографиясы. Ол үш томдық еңбекті 1947 және 1948 жылдары республикалық Сукарно үкіметінің тұтқынында қолмен жазды. Бұл жұмыс Тан Малаканың саяси сенімдері мен философиясын сипаттайтын теориялық тараулар мен оның өмірінің әртүрлі кезеңдерін талқылайтын дәстүрлі автобиографиялық тараулардың арасында кезектеседі. Үшінші томның ерекше бос повество құрылымы бар, онда марксистік тарихнамаға түсініктемелер, Индонезияның тәуелсіздігі үшін Нидерландымен жүргізіліп жатқан күрес бойынша оның ұстанымдары және күреске қатысты маңызды құжаттардың бөлімдері жарияланған. "Дари Пенджара ке Пенджара" – колониялық Индонезияда жарық көрген өте сирек автобиографиялық кітаптардың бірі. 1991 жылы аударылған "Түрмеден түрмеге" атты кітап ағылшын тілінде сөйлейтін еңбек қозғалысының назарын өзіне тартты.