Кіріспе
Американдық социолог Эдвард Алсворт Росс (12 желтоқсан 1866 – 22 шілде 1951) – прогрессивті американдық социолог, евгеникалық, экономист және ерте криминологияның маңызды тұлғасы.
Edward Alsworth Ross (December 12, 1866 – July 22, 1951) was a progressive American sociologist, eugenicist, economist, and major figure of early criminology.
Ерте өмір
Ол Вирдэн қаласында, Иллинойс штатында дүниеге келген. Әкесі фермер болған. Ол Коу колледжінде оқып, 1887 жылы бітірді. Екі жыл Форт-Додж коммерциялық институтында бизнес мектебінде оқытушы болып жұмыс істегеннен кейін, аспирантурада оқу үшін Германияға, Берлин университетіне кетті. Ол АҚШ-қа оралды және 1891 жылы Рихард Т. Элидің жетекшілігімен Джонс Хопкинс университетінде саяси экономикадан докторлық диссертациясын қорғады. Росс 1891-1892 жылдары Индиана университетінде профессор, 1892 жылы Америка экономикалық қауымдастығының хатшысы, 1892-1893 жылдары Корнелл университетінде профессор, ал 1893-1900 жылдары Стэнфорд университетінде профессор болып жұмыс істеді. Содан кейін ол 1900-1904 жылдары Небраска университетінде және 1905-1937 жылдары Висконсин-Мэдисон университетінде профессор қызметін атқарды. Экономика саласында ол салық салу, қарызды басқару, құндылық теориясы, белгісіздік және орналасу теориясын зерттеуге үлес қосты. Росс евгеника бойынша саяси көзқарастары үшін Стэнфорд университетінен жұмыстан босатылды. Ол қытай және жапон иммигранттарының еңбегіне қарсы болды (экономикалық және нәсілдік тұрғыдан: ол "нәсілдік өзін-өзі жою" доктринасының ерте жақтаушысы болды және басқа нәсілдердің кіруін шектеу туралы тілегін ашық сөйлеулерде өткір және тікелей тілмен білдірді) және жапон иммиграциясына қарсы болды. Оның жұмыстан босатылуына және ақыры отставкаға кетуіне себеп болған сөйлеуінде ол: "Егер жағдай нашарласа, жапондықтарды жағалауға жеткізетін әрбір кемеге қаруын бұрып, олардың құлауына рұқсат беруіміз, оларға қонуға рұқсат беруден гөрі жақсы болар еді" деді. Бұған жауап ретінде Джейн Стэнфорд оның отставкаға кетуін талап етті. Росс өзінің отставка туралы мәлімдемесінде досы Дэвид Старр Джордан одан сөйлеу жасауын сұрағанын жазды. Джордан Росс жұмыстан босатылмауына қол жеткізуге тырысты, бірақ Росс көп ұзамай отставкаға кетті. Бұл позиция университет негізін қалаушы Стэнфорд отбасының мүдделеріне қайшы келді, олар батыстағы теміржол құрылысында байлық жинаған, ал бұл кули жұмысшыларын жұмысқа алған маңызды жұмыс берушілер еді. Росс сонымен қатар сабақтарында теміржол индустриясы туралы сынды пікірлер білдірді: "Теміржол келісімі – теміржол ұрлығы". Бұл Лиланд Стэнфордтың жесірі, университет қамқорлар кеңесінің мүшесі Джейн Стэнфордқа тым көп болды. Оның жұмыстан босатылуына наразылық білдіргеннен кейін Стэнфорд университетінің көптеген профессорлары отставкаға кетті, бұл "сөз бостандығы және университеттерді жеке мүдделердің бақылауына қатысты ұлттық пікірталасқа" себеп болды.
Ross was a professor at Indiana University (1891–1892), secretary of the American Economic Association (1892), professor at Cornell University (1892–1893), and professor at Stanford University (1893–1900). He was then a professor at University of Nebraska (1900–1904) and University of Wisconsin Madison (1905–1937). In the field of economics, he made contributions to the study of taxation, debt management, value theory, uncertainty, and location theory. Ross was fired from Stanford because of his political views on eugenics. He objected to Chinese and Japanese immigrant labor (on both economic and racial grounds: he was an early supporter of the "race suicide" doctrine and expressed his wish to restrict entry of other races in strong and crude language in public speeches) and Japanese immigration altogether. In the speech that was the catalyst for his potential firing and ultimate resignation, he was quoted as declaring, "And should the worst come to the worst it would be better for us if we were to turn our guns upon every vessel bringing Japanese to our shores rather than to permit them to land." In response, Jane Stanford called for his resignation. In Ross' public statement as to his resignation, he wrote that his friend David Starr Jordan had asked him to make the speech. Jordan managed to keep Ross from being fired, but Ross resigned shortly after. The position was at odds with the university's founding family, the Stanfords, who had made their fortune in Western rail construction, a major employer of coolie laborers. Ross had also made critical remarks about the railroad industry in his classes: "A railroad deal is a railroad steal." This was too much for Jane Stanford, Leland Stanford's widow, who was on the board of trustees of the university. Numerous professors at Stanford resigned after protests of his dismissal, sparking "a national debate concerning the freedom of expression and control of universities by private interests."
Небраска, Висконсин және кейінгі өмір
Росс Небраска университетіне барып, 1905 жылға дейін сабақ берді. 1906 жылы Висконсин университетіне (Мэдисон) ауысты, онда ол социология профессоры болды, ал ақырында кафедра меңгерушісі қызметін атқарды. 1937 жылы зейнетке шықты. 1913 жылы Висконсин штаты алғашқы стерилизация заңын қабылдады. Сол кезде Висконсин штатында тұратын Росс стерилизацияны сақтықпен қолдады және бұл шараға қолдауын білдірді. Ол қолдауын адамды дарға асудың одан да зор зияндылығымен салыстырып, бастапқыда "тек ең ауыр жағдайларда, құжаттары мен жазбалары толыққанды дәлелдер құрағанда" қолдануды жақтады. Висконсин штатында еріксіз стерилизация 1978 жылдың шілдесіне дейін заңмен рұқсат етілді. Росс 1917 жылы Большевик революциясынан кейін Ресейге сапар шекті. Ол революцияны қолдады, оның қанды бастауын мойындады. Кейіннен ол АҚШ-тың КСРО-ны мойындауын ынталандырды. Содан кейін ол Дьюи комиссиясында жұмыс істеді, ол Леон Троцкийді Мәскеу процестерінде Совет үкіметі тағылған айыптардан ақтатты. 1900 жылдардан 1920 жылдарға дейін Росс спирттік ішімдіктерге тыйым салу қозғалысын, сондай-ақ евгеника мен иммиграцияны шектеуді қолдады. Алайда 1930 жылға қарай ол бұл көзқарастарынан бас тартты. 1930 жылдары ол президент Франклин Рузвельттің «Жаңа саясат» бағдарламасын қолдады. 1940 жылы ол Америка Азаматтық Бостандықтар Одағының ұлттық комитетінің төрағасы болды және 1950 жылға дейін қызмет етті. Ол 1951 жылы қайтыс болды.
Шығармалары
Адал доллар. Чикаго: К. Х. Керр және компаниясы, 1896 жыл. Әлеуметтік бақылау: Тәртіп негіздерін зерттеу, The Macmillan Company, 1901 [Соңғы басылым 2009 жылы Transaction Publishers; Матиас Гростың жаңа кіріспесімен]. Социология негіздері, The Macmillan Company, 1905. Күнә мен қоғам: Соңғы күндердің әділетсіздіктерін талдау (президент Рузвельттің хатымен), Houghton, Mifflin & Company, 1907. Әлеуметтік психология: Сызба және дереккөздер жинағы, The Macmillan Company, 1908. Соңғы күнгі күнәкарлар мен қасиеттілер, B. W. Huebsch, 1910. Өзгеріп келе жатқан қытайлар: Қытайдағы шығыс және батыс мәдениеттерінің қақтығысы, The Century Co., 1911. Өзгеріп келе жатқан Америка: Қазіргі қоғамды зерттеу, The Century Co., 1912. Ескі әлем жаңа әлемде: Өткен және қазіргі иммиграцияның американдықтар үшін маңызы, The Century Co., 1914. Панаманың оңтүстігінде, The Century Co., 1915. Ресейдегі төңкеріс, The Century Co., 1918. Америка деген не?, The Century Co., 1919. Социология қағидалары, The Century Co., 1920. Ресейлік большевистік революция, The Century Co., 1921. Әлеуметтік үрдіс, The Century Co., 1922. Социологияның негіздері, The Century Co., 1923. Ресей Совет Республикасы, The Century Co., 1923. Мексикадағы әлеуметтік революция, The Century Co., 1923. Бір буын ішінде американдық отбасылардың мөлшеріндегі өзгерістер, Висконсин университетінің зерттеулері, 1924 [Р. Э. Бэйбермен бірге]. Әлеуметтік бейбітшілікке жолдар, Солтүстік Каролина университетінің баспасы, 1924. Азаматтық социология: Жас американдықтар үшін әлеуметтік және азаматтық проблемалар бойынша оқулық, World Book Company, 1926 [Алғашқы басылымы 1925 ж.]. Португалиялық Африкадағы жергілікті жұмыс күшінің жұмыспен қамтылуы туралы есеп, Abbott Press, 1925. Орын жетіспейді ме?, The Century Co., 1927. Әлемдік дрейф, The Century Co., 1928. Социологиядағы сынақтар мен қиындықтар, The Century Co., 1931. Жетпіс жылдық өмірім: Автобиография, D. Appleton Century Company, 1936. Қазіргі әлемдегі бостандық, In: Letras (Lima), 2 том, 5 нөмір, 1936 жыл. Doi: https://doi.org/10.30920/letras.2.5.3. Жаңа дәуір социологиясы, D. Appleton Century Company, 1940.
New Age Sociology, D. Appleton Century Company, 1940.
Таңдалған мақалалар
"Қаржылық қорлар", Америкалық экономикалық қауымдастықтың басылымдары, 7-том, № 4/5, шілде/қыркүйек, 1892 ж. "Кешіктірілген төлемдер стандарты", Америкалық саяси және әлеуметтік ғылым академиясының жылнамасы, 3-том, қараша, 1892 ж. "Салық салудың жаңа каноны", "Политологиялық тоқсандық журнал", 7-том, № 4, желтоқсан, 1892 ж. "Селигманның "Салық салудың ауысуы және салдары"", Америкалық саяси және әлеуметтік ғылым академиясының жылнамасы, 3-том, қаңтар, 1893 ж. "Кешіктірілген төлемдердің жалпы пайдалы стандарттары", Америкалық саяси және әлеуметтік ғылым академиясының жылнамасы, 4-том, қараша, 1893 ж. "Қоғамның көрінбейтін негіздері", "Политологиялық тоқсандық журнал", 8-том, № 4, желтоқсан, 1893 ж. "Индустриялардың орналасуы", "Экономикалық тоқсандық журнал", 10-том, № 3, сәуір, 1896 ж. "Өндірістегі белгісіздік факторы", Америкалық саяси және әлеуметтік ғылым академиясының жылнамасы, 8-том, қыркүйек, 1896 ж. "Экономиканың социологиялық шекарасы", "Экономикалық тоқсандық журнал", 13-том, № 4, шілде, 1899 ж. "Этикалық элементтердің генезисі", "Американдық социология журналы", 5-том, № 6, мамыр, 1900 ж. "Жасыраудың себептері", Америкалық саяси академиясының жылнамасы, 18-том, шілде, 1901 ж. "Социологиядағы соңғы тенденциялар", II бөлім, III бөлім, "Экономикалық тоқсандық журнал", 16-том, № 4, тамыз, 1902 ж.; 17-том, № 1, қараша, 1902 ж.; 17-том, № 3, мамыр, 1903 ж. "Социологиядағы даулы мәселелер", II бөлім, III бөлім, IV бөлім, V бөлім, VI бөлім, VII бөлім, VIII бөлім, "Американдық социология журналы", 8-том, № 6, мамыр, 1903 ж.; 9-том, № 1, шілде, 1903 ж.; 9-том, № 2, қыркүйек, 1903 ж.; 9-том, № 3, қараша, 1903 ж.; 9-том, № 4, қаңтар, 1904 ж.; 9-том, № 6, мамыр, 1904 ж.; 10-том, № 1, шілде, 1904 ж.; 10-том, № 2, қыркүйек, 1904 ж. "Әлеуметтік психологияның қазіргі проблемалары", "Американдық социология журналы", 10-том, № 4, қаңтар, 1905 ж. "Батыс өркениеті және туу көрсеткіші", Америкалық экономикалық қауымдастықтың басылымдары, 3-ші серия, 8-том, № 1, 19-шы жылдық мәжілістің құжаттары мен хаттамалары, 26–28 желтоқсан, 1906 ж., ақпан, 1907 ж. "Әлеуметтік психологияның табиғаты мен ауқымы", "Американдық социология журналы", 13-том, № 5, наурыз, 1908 ж. "Рационалды еліктеу", "Американдық социология журналы", 13-том, № 6, мамыр, 1908 ж. "Ажырасудың өсуінің маңызы", "The Century Magazine", 56-том, мамыр/қазан, 1909 ж. "Христиандық Қытайда", "The Century Magazine", наурыз, 1911 ж. "Ішкі Қытайдағы социологиялық байқаулар", "Американдық социология журналы", 16-том, № 6, мамыр, 1911 ж. "Қытайдың индустриалдық болашағы", "The Century Magazine", 82-том, мамыр/қазан, 1911 ж. "Қытайда өмір сүру үшін күрес", "The Century Magazine", 82-том, мамыр/қазан, 1911 ж. "Орталық Батыс", "The Century Magazine", ақпан/сәуір, 1912 ж. "Америкалық және иммигранттық қан", "The Century Magazine", желтоқсан, 1913 ж. "Иммигрант саясатында", "The Century Magazine", қаңтар, 1914 ж. "Америкалық халықтың шығу тегі", "The Century Magazine", наурыз, 1914 ж. "Келттік толқын", "The Century Magazine", сәуір, 1914 ж. "Жардамның шарттарымен жасалған қайырымдылық", "The Atlantic", 1 қыркүйек, 1914 ж. "Ауылдық жерлердің құлдырауына себеп болатын халықтың азаюы", Америкалық социологиялық қоғамның құжаттары мен хаттамалары, 1916 ж. "Білім берудегі ұлттық рух", Америкалық социологиялық қоғамның еңбектері мен хаттамалары, 1916 ж. "Еліктеу", "Американдық социология журналы", 21-том, № 4, қаңтар, 1916 ж. "Күту принципі", "Американдық социология журналы", 21-том, № 5, наурыз, 1916 ж. "Күш-жігерді ұйымдастыру", "Американдық социология журналы", 22-том, № 1, шілде, 1916 ж. "Еркінді ұйымдастыру", "Американдық социология журналы", 22-том, № 2, қыркүйек, 1916 ж. "Мамандықтардың қалыптасуы", "Халықаралық этика журналы", 27-том, № 1, қазан, 1916 ж. "Ойды ұйымдастыру", "Американдық социология журналы", 22-том, № 3, қараша, 1916 ж. "Тәртіп және каста", II бөлім, III бөлім, IV бөлім, "Американдық социология журналы", 22-том, № 4, қаңтар, 1917 ж.; 22-том, № 5, наурыз, 1917 ж.; 22-том, № 6, мамыр, 1917 ж.; 23-том, № 1, шілде, 1917 ж. "Қоғамдағы бөтендік", "Американдық социология журналы", 23-том, № 3, қараша, 1917 ж. "Әлеуметтік құлдырау", "Американдық социология журналы", 23-том, № 5, наурыз, 1918 ж. "Ресей революциясының тамыры", "The Century Magazine", 95-том, қараша, 1917/сәуір, 1918 ж. "Ресейдегі топырақ аштығы", "The Century Magazine", 95-том, қараша, 1917/сәуір, 1918 ж. "Тепе-теңдік принципі", "Американдық социология журналы", 23-том, № 6, мамыр, 1918 ж. "Әлеуметтік құрылымдардың аурулары", "Американдық социология журналы", 24-том, № 2, қыркүйек, 1918 ж. "Ресейдегі еңбек және капитал", "The Century Magazine", 96-том, мамыр/қазан, 1918 ж. "Ресей әйелдері және олардың көзқарасы", "The Century Magazine", 96-том, мамыр/қазан, 1918 ж. "Мервтегі кілем нарығы", "The Century Magazine", 96-том, мамыр/қазан, 1918 ж. "Жаман жалақының заңдық мәселесі", "The American Economic Review", 9-том, № 1, наурыз, 1919 ж. "Қауымдастық", "Американдық социология журналы", 24-том, № 5, наурыз, 1919 ж. "Институционалдық бәсекелестік", "Американдық социология журналы", 25-том, № 2, қыркүйек, 1919 ж. "Жинақтау және жекелендіру", "Халықаралық этика журналы", 30-том, № 1, қазан, 1919 ж. "Жекелендіру", "Американдық социология журналы", 25-том, № 4, қаңтар, 1920 ж. "Қатаю", "Американдық социология журналы", 25-том, № 5, наурыз, 1920 ж. "Коммерциялық өсім немесе азаю?", "Халықаралық этика журналы", 30-том, № 3, сәуір, 1920 ж. "Көшіп жүретін халықтың қаупі", "The Century Magazine", мамыр, 1921 ж. "Туған орындағы өзін-өзі өлтіру", "The Century Magazine", ақпан, 1924 ж. "Үндістанның Біріккен Штаттары", "The Century Magazine", желтоқсан, 1925 ж. "Шығыстың адамды басып тастауы", "The Century Magazine", шілде, 1927 ж. "Азраилдің орағын күңкілдету", "The Century Magazine", тамыз, 1927 ж. "Аяғында тұрған қарт әйел", "The Century Magazine", қыркүйек, 1927 ж. "Халық қысымы және соғыс", "Scribner's Magazine", қыркүйек, 1927 ж.
Түрлі-түрлі
Швайниц Бруннер, Эдмунд де (1923). Қала және ауылдағы ерекше шіркеулер, Эдвард Алсворт Росс алғы сөзімен, Джордж Х. Доран компаниясы.