Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Әзербайжан композиторы (1922–1984)
Azerbaijani composer (1922–1984)
Фикрет Машади Жәміл оғлы Әміров (22 қараша 1922, Гянджа – 20 ақпан 1984, Баку) – көрнекті совет және әзербайжан композиторы.
Fikret Mashadi Jamil oghlu Amirov (; November 22, 1922, Ganja – February 20, 1984, Baku) was a prominent Soviet and Azerbaijani composer.
Ерте өмір және білім
Шуша қаласының түлігі Фикрет Әміров 1922 жылдың 22 қарашасында Гянджа қаласында Мәшәді Жәміл Әміров пен Дурдане ханымның отбасында дүниеге келді. Фикрат отбасының екінші баласы еді. Осылайша, бала кезінен бастап Фикрет әнші (Тарзан [az]) әкесінің шығармаларын, әсіресе оның музыкасын тыңдады. Композитор ретінде қалыптасуына сол кездегі суретшілердің ықпалы зор болды. Фикрет Әміров естеліктерінде: «Әзірбайжан тары мені композитор етті» деп жазады. Ол былай деп қосады: «Әзірбайжан музыкалық аспаптарының көзі – тар. Тар – гармониясы, тембрі, диапазон және күшімен ғана емес, оркестрдің орнын басатын құрал». 1928 жылы әкесі қайтыс болғаннан кейін 6 жасар Фикратқа үй шаруасына жауапкершілік жүктелді. Қиындықтарға қарамастан, ол әкесінің музыкалық жолын жалғастыруға тырысты. Ол үлкен әпкесі Яхшимен бірге оқыды. Әпкесі орындаған әндерге Фикрет тармен сүйемелдеді. Осылайша, олар мектепте үлкен жетістіктерге қол жеткізді. Балалық және жасөспірім шағында Фикрет фортепианоға арналған шығармалар жаза бастады. Гянджа музыкалық колледжін бітіргеннен кейін Әміров Әзірбайжан мемлекеттік консерваториясына, қазір Баку музыка академиясы деп аталатын оқу орнына түсті, онда ол Борис Зейдман мен Ұзыр Хажибековтың шәкірті болды. 1941 жылы нацистік Германия КСРО-ға шабуыл жасағанда, 19 жасар Әміров Кеңес әскеріне шақырылды. Воронеж маңында жарақат алып, ауруханаға түсіп, әскери қызметтен босатылып, Бакуге оралып, Әзірбайжан мемлекеттік консерваториясында оқуын жалғастырды. Әміровтің музыкасына әзірбайжан халық әуендерінің күшті ықпалы тиді. Ол симфониялық муғам деп аталатын жаңа жанрды жасады. Әміровтің симфониялық муғамдары классикалық халық шығармаларына негізделген және әлемдегі көптеген танымал симфониялық оркестрлер орындады, мысалы, Леопольд Стокковский жетекшілігіндегі Хьюстон симфониялық оркестрі. Әміров өнімді композитор болды. Оның ең танымал шығармалары: «Шур» (1946), «Курд Овшари» (1949), «Әзірбайжан каприччиосы» (1961), «Гүлстан Баяти Шираз» (1968), «Насими туралы аңыз» (1977), «Ұлы Ұлт соғысының батырларына арналған естелік» (1944), «Скрипка, фортепиано және оркестр үшін қос концерт» (1948) және т.б. Оның балеттері: «Низами» (1947) және 1979 жылы премьерасы өткен «Мың бір түн». Әміров 1953 жылы «Севиль» операсын жазды. Ол сонымен қатар фортепианоға арналған «Баллада», «Ашуық әні», «Ноктюрн», «Хумореска», «Лирикалық би», «Вальс», «Жұбату» және «Токката» сияқты көптеген шығармалар жазды. Ол сондай-ақ көптеген фильмдерге музыка жазды. АҚШ-тың мұз үстінде сырғанаудан әлем чемпионы Мишель Кван 1996 жылы «Тадж-Махал» бағдарламасында Фикрет Әміровтың «Гүлстан Баяти Шираз» симфониялық шығармасын пайдаланды.
Originally from Shusha, Fikret Amirov was born on November 22, 1922, in the family of Mashadi Jamil Amirov and Mrs. Durdane, in the city of Ganja. Fikrat was the second child of the family. Thus, since childhood, Fikret listened to his singer (Tarzən [az]) father's works, especially his music. His formation as a composer was influenced by the artists of that time lived. Fikret Amirov notes in his memoirs that "Azerbaijani tar made me a composer." He adds "The eye of the Azerbaijani musical instruments is tar. Tar is not only an instrument for its harmony, timbre, diapason, strength, as though it replaces the orchestra". After his father died in 1928, 6 year old Fikrat had to take responsibility for the household. Despite the difficulties, he tried to continue his fathers musical path. He was training with his elder sister Yaxshi. The songs performed by his sister were accompanied by Fikret on tar. Thus, they became successful in their school. During his childhood and early adolescence, Fikret began composing pieces for the piano. Upon his graduation from the Ganja Music College, Amirov entered the Azerbaijan State Conservatoire, now known as the Baku Music Academy, where he was a student of Boris Zeidman and Uzeyir Hajibeyov. In 1941, when Nazi Germany attacked the USSR, Amirov, 19 at the time, was drafted to the Soviet army. He was wounded near Voronezh, hospitalized and demobilized from the military service, returning to Baku to continue his studies at the Azerbaijan State Conservatoire. Amirov's music was strongly influenced by Azeri folk melodies. He created a new genre called symphonic mugam. Amirov's symphonic mugams were based on classical folk pieces and were performed by many renowned symphony orchestras throughout the world, such as the Houston Symphony Orchestra conducted by Leopold Stokowski. Amirov was a prolific composer. His most famous pieces include symphonic works such as "Shur" (1946), Kurd Ovshari (1949), "Azerbaijan Capriccio" (1961), "Gulustan Bayati Shiraz" (1968), "The Legend of Nasimi" (1977), "To the Memory of the Heroes of the Great National War" (1944), "Double Concerto for Violin, Piano and Orchestra" (1948) etc. His ballets include "Nizami" (1947) and Arabian Nights, which premiered in 1979. Amirov wrote the opera "Sevil" in 1953. He also wrote a number of pieces for the piano including "Ballad," "Ashug's Song," "Nocturne," "Humoreska," "Lyrical Dance," "Waltz," "Lullaby" and "Toccata." He also wrote numerous film scores. Michelle Kwan, World Champion Ice Skater from the U. S. used Fikret Amirov's symphonic piece "Gulustan Bayati Shiraz" in her skating program "Taj Mahal" in 1996.
Өмір және мансап
Фикрет Әміров 1922 жылғы 22 қарашада Гянджа қаласында Мешәді Жәміл Әміров пен Дюрдана ханымның отбасында дүниеге келді. Ол отбасының екінші баласы болды. Фикрет Әміров алғашқыда тар ойнай бастады және әпкесі Яхши Ханымға қосымша тар тартып үйлестірді. Көп ұзамай, Фикрет пен оның әпкесі өнерлерімен мектепте үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, Гянджада өткен "Балалардың шығармашылық олимпиадасына" қатысты. Ол осы шарада әпкесіне тармен сүйемелдеді. Гянджаға талантты орындаушыларды іздеуге келген Ұзеир Хажибейлі олардың талантына толы көз жеткізді. Фикрет пен оның әпкесі Гянджада, содан кейін Бакуде өткен сайыста бірінші орынды жеңіп алды. Одан кейін олар Бакуге көшіп, Фикрет Әзірбайжан мемлекеттік консерваториясына (қазіргі Баку музыка академиясы) түсті. Әміров қазіргі заманғы тақырыптағы алғашқы әзірбайжандық лирикалық-психологиялық операны жазды. Сонымен қатар, ол Әзірбайжандағы алғашқы аспаптық концерттің және ертегі балетінің авторы. Музыкантқа әлемдік деңгейде танымал болған ең маңызды туындылары – шығыс ертегілеріне негізделген "Севиль" операсы және "Мың бір түн" балеті. Ол 3 айға Тбилисиде байланыс курстарына оқуға түсті. Курсты бітіргеннен кейін 1942 жылғы 3 маусымда Воронеж майданына жіберілді.
Fikret Amirov was born on November 22, 1922, in the family of Mashadi Jamil Amirov and Dyurdana khanim, Ganja city. He was the second child of the family. Fikret Amirov first started to play tar and accompany his sister, Yakhshi Khanim. Soon, with their performances, Fikret and his sister became successful in their school and attended the “Children's Creative Olympics” took place in Ganja. During the event, he played tar to accompany his sister. Uzeyir Hajibeyli, who came to Ganja to choose talented performers gets acquainted with the talent. Fikret and his sister held the first place in the contest that took place in Ganja, and then in Baku. Shortly after, they move to Baku and Fikret entered Azerbaijan State Conservatoire (currently, Baku Music Academy). Amirov created the first Azerbaijani lyrical psychological opera on a contemporary theme. Moreover, he is the author of the first instrumental concert and a fairytale ballet in Azerbaijan. The most outstanding works that made the musician well known around the world are opera ‘Sevil’ as well as ballet ‘One Thousand and One Night’ created on the basis of oriental tales. He was enrolled in Tbilisi for 3 months to study at the communications courses. After finishing the course, he was sent to the Voronezh front on June 3, 1942.
Еске алу
2017 жылдың 13 қаңтарында Лос-Анджелестегі Әзірбайжан Бас консулдығында әйгілі композитор Фикрет Әміровқа (1922–1984) арналған шара өтті. Шараға әлемдік деңгейдегі Cedars Sinai медициналық орталығының «Жүректі сақтау» қорының өкілдері қатысты. Шара барысында композитордың «1001 түн» балеті көрсетілді. 2014 жылдың 25 қарашасында Бакудегі Гейдар Әлиев орталығында Фикрет Әміровтің естелігіне арналған тағы бір шара өтті. Іс-шара аясында композитордың жеке архивіне негізделген «Фикрет Әміров» атты кітап таныстырылды. Шара бағдарламасына Ғара Гараев атындағы Әзірбайжан мемлекеттік камералық оркестрінің Фикрет Әміровтің шығармаларын орындауы кірді. Оркестрді көркемдік жетекші, бас дирижер, Әзірбайжанның халық әртісі Теймур Ғойчаев басқарды. Бакудегі Құрмет аллеясында 2014 жылдың 22 қарашасында шара өтті. Шара көрнекті әзербайжан композиторы, әлемдік музыкадағы симфониялық муғам жанрының негізін қалаушы Фикрет Әміровтің туғанына 93 жыл толуына арналды.
On January 13, 2017 Azerbaijan's Consulate General in Los Angeles hosted an event dedicated to famous Azerbaijani composer Fikret Amirov (1922–84). Members of the “Save a Heart” Foundation of the world renowned Cedars Sinai Medical Center of Los Angeles attended in the event. The composer's work “1001 Nights” ballet was screened during the event. On November 25, 2014 another event took place at Baku Heydar Aliyev Center in Baku to mark Fikret Amirov's memory. During the event the book named ‘Fikret Amirov’ was introduced which was written based on the private archive of the composer. The program of event was consisted of works of Fikret Amirov performed by the Azerbaijan State Chamber Orchestra named after Gara Garayev. The orchestra will be conducted by the artistic director, chief conductor, People's Artiste of Azerbaijan, Teymur Goychayev. In Baku at the Alley of Honor an event took place on November 22, 2014. The event was dedicated to the 93rd anniversary of the birth of the outstanding Azerbaijani composer, founder of the genre of symphonic mugham in world music Fikret Amirov.