Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1984 жылғы Харольд Пинтердің бір актілік пьесасы
1984 Harold Pinter one act play
"Жолға біреу" – Харольд Пинтердің ашық саяси бір актілік пьесасы. Ол 1984 жылдың 13 наурызында Лондонның Хаммерсмит қаласындағы "Лирик студиясында" тұңғыш рет көрсетілді және 1984 жылы "Methuen" баспасында жарық көрді.
One for the Road is an overtly political one act play by Harold Pinter, which premiered at Lyric Studio, Hammersmith, in London, on 13 March 1984, and was first published by Methuen in 1984.
Өмірбаян
One for the Road, Пинтердің "тоталитарлық үкіметтердің адам құқықтарын бұзу туралы мәлімдемесі" саналатын, Антония Фрейзердің мәлімдемесінше, 1983 жылғы 19 мамырда Жакобо Тимерманның "Аты жоқ тұтқын, нөмірі жоқ камера" атты Аргентинаның әскери диктатурасы кезіндегі азаптаулар туралы кітабын оқығаннан кейін шабыттанды. Кейін, 1984 жылғы қаңтарда, ол туған күні тойында екі түрік қызымен азаптау тақырыбындағы пікір келіспеушіліктен кейін оны жазуға кірісті. Осы пьеса жарық көрген жылдан кейін Пинтер Артур Миллермен бірге "Түркиялық жазушыларға қатысты азаптау және қуғын-сүргін туралы айыптауларды зерттеу" үшін Түркияға сапар шекті; ол 1985 жылғы ақпанда Николас Эрнмен өткізген "Пьеса және оның саясаты" атты сұхбатында, 1985 жылы қайта қаралып, жаңадан басылған "Eyre Methuen" қалың мұқабалы кітабында және 1986 жылы "Grove Evergreen" кітапшасында, сондай-ақ пьесаның премьерасында Иван Кинкл түсірген суреттерімен бірге жарияланған сұхбатында, Түркия сияқты елдерде саяси тұтқындарға қатысты азаптаулардың "жүйелі" екенін айтты. АҚШ сияқты Батыс елдері үкіметтерінің мұндай адам құқықтарын бұзуға төзімділік танытуы және тіпті қолдауы себепті, Пинтер (кейінірек құпия операциялар туралы мәлімдемелер оның болжамын растады) "Жолға бірде" пьесасында мұндай бұзушылықтар осы демократияларда немесе олардың нұсқауымен қалай орын алуы мүмкін екенін көрсетті. Пьесадағы нақты физикалық зорлық-зомбылық сахнадан тыс орын алады; Пинтер Гилаға қатысты қайталама зорлау, Виктордың дене мүшелерін қию және олардың ұлы Никиді өлтіру сияқты сахнадан тыс оқиғаларға тікелей және тікелей емес сілтемелер арқылы осындай қорқыныш пен зорлық-зомбылықты жанама түрде бейнелейді. Дегенмен, сахнадан тыс орын алатын зорлық-зомбылықтың салдары сахнада сөзбен де, сөзсіз де көрсетіледі. Сұхбатта Пинтер өзі "әдетте агитпропты ұнатпаймын және оны жақтырмаймын, бірақ қазір соның өзін жасап отырмын" дейді. Ол "пьеса Нью-Йоркте үш бөліктен тұратын қойылымның екінші бөлігі ретінде қойылғанда [Other Places, Алан Шнайдердің режиссерлігімен, Манхэттен Театр Клубында (1984)], кейбір ағылшын тіліндегі әдеттегі сөздердің (мысалы, атақты "Жолға бірде" сөзі, оны Николас тағы бір сусын ішу туралы айтқанда) қолданылуы оқиғаның Ұлыбританияда, Америкада немесе басқа ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде "цивилизацияланған" адамдар арасында орын алуы мүмкін екенін білдіреді" деп атап өтеді.
One for the Road, considered Pinter's "statement about the human rights abuses of totalitarian governments", was inspired, according to Antonia Fraser, by reading on May 19, 1983, Jacobo Timerman's Prisoner Without a Name, Cell Without a Number, a book about torture on Argentina's military dictatorship; later, in January 1984, he got to write it after an argument with two Turkish girls at a family birthday party on the subject of torture. The year following the publication, Pinter would visit Turkey with Arthur Miller "to investigate allegations of the torture and persecution of Turkish writers"; as he explains further in his interview with Nicholas Hern, "A Play and Its Politics", conducted in February 1985 and published in 1985 in the revised and reset Eyre Methuen hardback and in 1986 in the Grove Evergreen paperback and illustrated with production photographs taken at the premiere by Ivan Kyncl, torture of political prisoners in countries like Turkey "is systematic". Due to the tolerance and even support of such human rights abuses by the governments of Western countries like the United States, Pinter emphasizes (prophetically it turned out given later revelations about extraordinary rendition) in One for the Road how such abuses might happen in or at the direction of these democracies too. In this play the actual physical violence takes place off stage; Pinter indirectly dramatizes such terror and violence through verbal and non verbal allusions to off stage acts of repeated rape of Gila, physical mutilation of Victor, and the ultimate murder of their son, Nicky. The effects of the violence that takes place off stage are, however, portrayed verbally and non verbally on stage. Though in the interview, Pinter says that he himself "always find[s] agitprop insulting and objectionable [ ] now, of course I'm doing the same thing". He observes that "when the play was done in New York, as the second part of a triple bill [Other Places, directed by Alan Schneider, at the Manhattan Theatre Club (1984)], The use of some common English colloquial expressions (e. g., the titular "One for the Road" repeated by Nicolas regarding having another drink) implies that the action could take place in Great Britain or America, or another English speaking country among "civilised" people.
Қысқаша мазмұны
Виктор мен оның әйелі Гила, қоршағандарының әрекеттерінен зорлық көргені анық байқалады, себебі олардың "киімдері" "ұсатылған" және денелерінде "көгалдар" бар, ал жеті жасар ұлдары Ники Николас есімді офицердің өкілі болып табылатын тоталитарлық немесе демократиялық режимнің үйдің бөлек бөлмелерінде тұтқынға алынған. Жергілікті билікке ие болғанымен, ол биліктің соңғы шешім шығарушысы емес, себебі ол өз әрекеттерін бекіту үшін сыртқы күштерге жүгінеді: "Осы елді басқаратын адамды білесіз бе?"; "Құдай менің арқымнан сөйлейді". Бірақ пьеса Николастың өзіне сенімсіздігін және агрессивті қимылдар мен сөздер арқылы осы кемшілігін жасыруға тырысатынын көрсетеді, Виктор мен Гилаға ерекше бір қимылмен – "үлкен саусағын" және "кішкентай саусағын [ ] бір уақытта" олардың көз алдында маңайлап, соққылайтын қорқыту арқылы қауіп төндіреді; Виктормен "әдепті" адамдардай сөйлесуге тырысқанда, "мұнда барлығы маған құрмет етеді" деп бекер мақтанады және айыз келе жатқан Гиламен сексуалдық қатынасқа түсу туралы қияметке беріледі, тіпті ол оған "ұнай бастағанын" бұзық ойлайды. Пинтер 2001 жылы Робин Лефèvre режиссерлік еткен рөлін орындағанда Николастың өзіне сенімсіздігін көрсету үшін қосымша сахналық қимылдар жасады. Майкл Биллингтон Нью-Амбасадорлар театрындағы қойылым туралы жазған рецензиясында: "Ұзақ, үнсіз прелюдияда Николас алдағы рәсімге психологиялық тұрғыдан дайындалып жатқанын көреміз" деп сипаттады. Николас Гиламен бетпе-бет келгенде, ол оған сахнадан тыс жерде жасалған және болатын сексуалдық зорлық туралы айтады: "Менің әскерлерім сені зорлап жатыр ма? [ ] Қанша рет? Саған қанша рет зорлық жасалды? Ұзақ үнсіздік. Қанша рет?" [ ] "Саған қанша рет зорлық жасалды?" Николас Виктор мен Гиланың жеті жасар ұлы Никимен оның өскенде "солдат болғысы келе ме" деген сұрақпен әңгімелескенімен, тіпті кішкентай баланы да қорқытады: "Сен солдаттарды ұнатасың. Жақсы. Бірақ сен менің әскерлеріме түкірдің және оларды тептің. Сен оларға шабуыл жасадың". Виктор мен Гиланың нақты "қылмыстары" (егер болса) аталып көрсетілмейді. Николас Гиланы күйеуімен қайда танысқаны туралы сұраққа жауап бергенде, оны "бөлмеде", "әкесінің бөлмесінде" танысқанын айтқаны үшін айыптайды; Николас бұл айтуын "өлген әкесінің естелігін қорлау, ар-намысын төмендету" деп жорықтайды – "тамаша адам [ ] ар-ұяты бар адам" екенін, оны "өз әкемдей жақсы көргенін" мәлімдейді. Николас Виктормен соңғы сөйлесуінде өткен шақ қолдануы әскерлер Никиді өлтіргенін және оның ата-анасын да осындай қорқынышты күтетінін білдіреді: "Сенің ұлың. Мен оның жайлы уайымдамаймын. Ол ешнәрсе емес" (курсив қосылды), бұл Пинтердің соңғы сахналық нұсқауына әкеледі, Виктор "тікелей және қадала қарап тұрады" Николасқа, содан кейін "Сыбырлау" және "Қараңғылық".
Victor and his wife Gila, who have obviously been tortured, as their "clothes" are "torn" and they are "bruised", and their seven year old son, Nicky, are imprisoned in separate rooms of a house by a totalitarian or democratic regime represented by an officer named Nicolas. Though in control locally—"I can do absolutely anything I like" —he is not the final arbiter of power, since he refers to outside sources to validate his actions: "Do you know the man who runs this country? "; "God speaks through me." But the play reveals that Nicolas is insecure and that he overcompensates by aggressive gestures and words, threatening both Victor and Gila with a peculiar gesture, waving and jabbing his "big finger" and his "little finger [ ] both at the same time" before their eyes; while he tries to converse with Victor as if they were both "civilised" men, he stresses gratuitously that "Everyone respects me here" and invents depraved fantasies of having sex with a menstruating Gila, even ruminating perversely that she has "fallen in love" with him. Pinter highlighted Nicolas' insecurities in his own performance of the role as directed by Robin Lefèvre in 2001, adding stage business at the start; as Michael Billington describes in his review of a performance at the New Ambassadors Theatre, "In a long, silent prelude we see Nicolas psyching himself up for the ensuing ritual." When Nicolas confronts Gila, he refers to sexual torture of her that has taken and will continue to take place off stage: "Have they [my soldiers] been raping you? [ ] How many times? How many times have you been raped? Pause. How many times?" [ ] "How many times have you been raped?" Though Nicolas chats in an ostensibly innocuous manner with Victor's and Gila's seven year old son Nicky about whether the child "Would like to be a soldier" when he grows up, he bullies even the little boy: "You like soldiers. Good. But you spat at my soldiers and you kicked them. You attacked them." Victor's and Gila's specific "offences" (if there are any) go unnamed. Nicolas accuses Gila of mentioning her father when she responds to a question about where she met her husband by saying that she met him in "a room", in her "father's room"; Nicolas exaggerates this mere mention as if she were "to defame, to debase, the memory of [her dead] father"—"a wonderful man [ ] a man of honour" whom he claims to have "loved [ ] as if he were my own father". In his final exchange with Victor, Nicolas' use of the past tense signifies that the soldiers have killed Nicky and portends his parents' similarly terrifying fate at their hands: "Your son. I wouldn't worry about him. He was a little prick" (italics added), leading to Pinter's final stage directions, as Victor "straightens and stares at" Nicolas, followed by "Silence" and "Blackout."
Белгілі шығармалары
Grove Press басылымындағы пьесаның тізімінде 1985 жылы баспаға дайындалған кезде пьеса сахналанған сегіз шетелдік ел және болашақта қойылымдары жоспарланған тағы 10 елдің тізімі келтірілген. Пинтердің ресми сайтында кейінгі қойылымдардың күнтізбесі жарияланған, ал "One for the Road" бетіндегі кейбір шетелдік қойылымдарға сілтемелер бар.
The Grove Press edition of the play lists eight foreign countries where the play had been staged by the time it went to press in 1985, with a list of 10 additional countries in which future productions were being planned. Pinter's official website features a calendar of later productions, and the page devoted to One for the Road provides some hyperlinked foreign productions.
Пайдаланылған әдебиеттер
Пинтер, Гарольд. Жолға бір адам[: Пьеса]. Лондон: Мэтьюэн, 1984. (10). (13). (Қатты мұқаба.) –––. Жолға бір адам: Иван Кинклдің түсірген өндіріс фотосуреттерімен және пьеса мен оның саясаты туралы сұхбатпен. Түзетілген және қайта басылған басылым. Лондон: Мэтьюэн, 1985. (10). (13). (10). (13). ["Суреттерімен және кіріспесі алғаш рет 1985 жылы жарық көрген" (4-бет). "Пьеса және оның саясаты: Гарольд Пинтер мен Николас Херн арасындағы әңгіме" (5–23-беттер) кіреді.] –––. Жолға бір адам: Иван Кинклдің түсірген өндіріс фотосуреттерімен және пьеса мен оның саясаты туралы сұхбатпен. Нью-Йорк: Гров Пресс, 1986. (10). (13). (10). (13). (Evergreen paperback басылымы) ["Пьеса және оның саясаты: Гарольд Пинтер мен Николас Херн арасындағы әңгіме", 7–23-беттер, 1985 жылғы ақпан; Гарольд Пинтердің "Постскриптумы" кіреді, 24-бет, 1995 жылғы мамыр.]
Pinter, Harold. One for the Road[: A Play]. London: Methuen, 1984. (10). (13). (Hardcover.) –––. One for the Road: With Production Photos by Ivan Kyncl and an Interview on the Play and Its Politics. Rev. and reset ed. London: Methuen, 1985. (10). (13). (10). (13). ["With illustrations and introduction first published in 1985" (p. 4). Includes "A Play and Its Politics: A Conversation between Harold Pinter and Nicholas Hern" (pp. 5–23).] –––. One for the Road: With Production Photos by Ivan Kyncl and an Interview on the Play and Its Politics. New York: Grove Press, 1986. (10). (13). (10). (13). (Evergreen paperback ed.) ["A Play and Its Politics: A Conversation between Harold Pinter and Nicholas Hern", pp. 7–23, is dated February 1985; Includes "Postscript" by Harold Pinter, p. 24, dated May 1995.]