Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сомерсет Хамстоны – Англияның Сомерсет графтығындағы Хам-Хиллден алынған, бал түсті құрылыс тасы. Бұл орта және ірі ұсақталған, жақсы байланысқан әктас, оның ерекшелігі – айқын қабатты құрылымындағы саз қоспалары және нашар байланысқан материал. Бұл материал әртүрлі ауа райының әсерінен әр түрлі тозып, ашық қалған тас блоктарына ерекше жоталы (тегіс емес) көрініс береді. Хамстоун геологиялық жағынан Тоарциан немесе Жоғарғы Лиас кезеңіне жататын юралық әктас.
Building stone from Somerset
Hamstone is a honey coloured building stone from Ham Hill, Somerset, England. It is a well cemented medium to coarse grained limestone characterised by marked bedding planes of clay inclusions and less well cemented material which weather differentially to give exposed blocks a characteristic furrowed appearance. In origin, Hamstone is a Jurassic limestone from the Toarcian, or Upper Lias, stage.
Тарих
ХІХ ғасырда Хэм төбесінде 24 шағын карьер жұмыс істеді, онда шамамен 200 адам жұмыс істеді. Кейінгі Виктория дәуірінде өнеркәсіптік карьерлер күрт кеңейді, 200-ден астам шағын, отбасылық карьерлер мен тас қалау кәсіпорындары жұмыс істеді.
In the 19th century there were 24 small quarries operating on Ham Hill employing some 200 men. In later Victorian times industrial quarrying expanded significantly, with upwards of 200 small family run quarries and masonry businesses operating on site.
Қазіргі заманғы карьерлеу
Бүгінде Хам-Хиллдің екі аймағында ғана хам-тас өндіріледі. Ham & Doulting Stone компаниясы басқаратын Солтүстік карьері, жер бетіне жақын қабаттан тас өндіріп, қазірге дейін жұмыс істеп келе жатқан хам-тас карьерінің ең көнесі болып табылады. Харви Стоун басқаратын Нортон немесе Оңтүстік карьері, жер бетінен 20-30 метр тереңдікте тас өндіреді. Бұл карьер 1930 жылдары тоқтатылған кен орындарын қайта ашу арқылы құрылды. Хэмстон үйі, карьерлер жабылу алдындағы соңғы маңызды хам-тас көлемімен салынған. Екі карьердің де иесі Корнуолл Герцогтығы. Оңтүстік Сомерсет аудандық кеңесінің аймақтық сақтау инспекторы жүргізген зерттеуде Оңтүстік карьер тасының сарғыш түсті, Солтүстік карьер тасынан гөрі жұмсақ және аз төзімді екені анықталды. Солтүстік карьер тасы негізінен жергілікті тас қалаушылармен тарихи ғимараттардың сыртқы элементтерін жөндеу үшін, мысалы, терезелердің бөліктері мен тас қаптамаларын салуға, сондай-ақ ескерткіш аймақтардағы жаңа құрылыстарға қолданылады.
Today hamstone is quarried in only two areas of Ham Hill. The North quarry, run by Ham & Doulting Stone, extracts stone from just beneath the surface and is the longest running hamstone quarry in existence. The Norton or South quarry, run by Harvey Stone, extracts its stone from some 20–30 metres below the surface. This quarry was formed by the re opening of workings that were abandoned in the 1930s. Hamstone House was built with the last significant supply of hamstone from the quarries before their closure. Both quarries are owned by the Duchy of Cornwall. A study by South Somerset District Council’s Area Conservation Officer noted that the stone of the South quarry is yellower in colour, less hard and less durable than the greyer North quarry hamstone. North quarry stone is primarily used by local stonemasons for the repair of external features in historic buildings, such as mullion windows and ashlars stonework as well as for new developments in conservation areas.
Стилі мен қолданылуы
Саймон Дженкинс "Англиядағы ең әдемі құрылыс материалы" деп сипаттаған хомстон, есік аркалары және Чедзой шіркеуіндегі (Сомерсет) шіркеу мұнараларындағы қоңырау тесіктері сияқты әсемдік элементтерін жасауға жететіндей жұмсақ. Оның тартымды түсінің арқасында, 1000 жылдан бері шеберлер мен сәулетшілер Сомерсет аймағындағы ғимараттарды безендіру үшін оны таңдап келеді. Хомстон округ бойындағы ортағасырлық шіркеу мұнараларында жиі кездеседі, ал Оңтүстік Петертон қаласының көп бөлігі осы материалдан салынған. Құрылысқа қолданылудан басқа, хомстон жергілікті кішкентай пештерде әк өндіру үшін де жағылды, ол негізінен тыңайтқыш ретінде қолданылды. Бір бөлігі құрылысшылардың цементі мен әктас жабынының жасалуына жұмсалды, бірақ тастың темір құрамына байланысты сапасы нашар болды. Қазірге дейін кем дегенде екі әк пеші сақталған: біреуі тасталып қалған Виткомб ортағасырлық ауылына жақын, екіншісі Нортон карьеріне жақын орналасқан.
Described by Simon Jenkins as "the loveliest building material in England", hamstone is soft enough to be cut to make decorative features such as doorway arches and bell openings in church towers such as at the Church of St Mary at Chedzoy, Somerset. The attractive colour also contributes to its being chosen by masons and architects for more than 1000 years for adorning the buildings in the countryside of surrounding Somerset. Hamstone is featured in the medieval church towers throughout the county, and the town of South Petherton is built largely of the material. Besides being used for building, hamstone was also burnt locally in small kilns for the manufacture of lime, predominantly for use as fertiliser. Some was used for the manufacture of builders' mortar and limewash render, but the results were of poor quality due to the iron content of the stone. At least two lime kilns still exist: one close to the abandoned medieval hamlet of Witcombe, with another close to Norton Quarry.