Кіріспе

Мьянмадағы көл

Индавги көлі ( ) – Оңтүстік-Шығыс Азиядағы ең ірі ішкі көлдердің бірі. Ол Мьянманың Качин штатындағы Мохнини қалашығында орналасқан. Көлдің ұзындығы шығыстан батысқа қарай, ал ені солтүстіктен оңтүстікке қарай шақырымды құрайды. Көлдің айналасында 20-дан астам ауыл бар. Көл маңындағы негізгі этникалық топтар – Шан және Качин халқы, олар негізінен ауыл шаруашылығымен айналысады. Көл теңіз деңгейінен 166 метр биіктікте орналасқан және Индавги көлі қорығының ең маңызды ерекшелігі болып табылады. Оның ұзындығы 23 шақырым (14 миль), ені 11 шақырым (7 миль) және ауданы шақырымды құрайды. Көлдің айналасында 11 ауылдық округ және 36 ауыл бар, оның 13-і көл жағасында орналасқан. Бұл Мьянманың маңызды құс аймақтарының бірі, мұнда құрып кету қаупі төнген 10 түрді кездестіруге болады. Осы түрлердің ішінде қаңтар айында аққу, шығыс қаз және қызғылт батпақ қаз ерекше көзге түседі. Көлді моторлы қайықпен аралау арқылы ылғалды жерлерде өсетін көптеген түрлерді тамашалауға болады. Көл және оның маңындағы ылғалды жерлер қысқы маусымда маңызды қоректік ортаны қамтамасыз етеді. Индавги аймағы су құстары мен суға тәуелді құстар ғана емес, бүркіттер сияқты сүзілме құстар үшін де маңызды, себебі Индавги аймағы Мьянмадағы бүркіттердің біріншілік популяциясына ие. Екі өте қауіпті құс түрі – аққұйрықты бүркіт (Gyps bengalensis) және жұқа мұрынды бүркіт (Gyps tenuirostris) жыл бойында осы аймақта мекендейді және көбейеді. Көлдің солтүстік бөлігіндегі кең жайылымдар құрып кету қаупі төнген шошқа еліктерінің мекені болып табылады. Шошқа елігі 2011 жылы Мьянманың солтүстігіндегі Индавги аймағында өткізілген биоәртүрлілік зерттеулері кезінде табылды. Жергілікті халықпен жүргізілген жедел бағалау нәтижесінде бұл түрдің аң аулау және егіс үшін жерді пайдалану сияқты қауіптерге тап келіп отырғаны анықталды. 2012 жылдың басында орнатылған фототұзақтар бұл түрдің Индавги аймағында бар екенін растады.

Геология

Индауги көлі – Сагаинг жарылысымен байланысты созылу жарылымдарының әсерінен пайда болған, төмен қарай жылжумен қалыптасқан құлап қалған ойпаң. Жарылым бойымен қозғалыс Калифорниядағы Солтон ойысы сияқты бөлінетін алапты құрды. Ауызша хабарлар бұл аймақтың бұрын құнарлы аңғар болғанын, бірақ жер сілкінісінен кейін кенеттен суға батып, ауылды және оның тұрғындарын жойғанын көрсетеді. Көлдің құлдыраудың нәтижесі ме, әлде жер көшкінінен пайда болды ма, әлі белгісіз.

Қорғау іс-әрекеті

Индауги көліне алғашқы қорғау шаралары отарлық кезеңде су бассейнін сақтау үшін 62 000 гектар қорық орманды құру арқылы жүргізілді. Бұрын көл жергілікті қауымдастықтардың салыстырмалы түрде аз әсерінен табиғи түрде сақталған. Алайда, 1990 жылдары көптеген ішкі көшіп келушілер аймаққа қоныстанды, бұл көл алабындағы табиғи ортаның азаюына әкелді. Соңғы жылдары көл және оның су бассейні орман ұлттық және жаһандық деңгейде маңызды қорғау аймағы ретінде танылды. Сондықтан ол Индауги жабайы табиғат қорығы (1999), АСЕАН мұрасы паркі (2004), Азия-Австралиялық көш жолы серіктестік орны (2014), Рамсар орны (2016) және ЮНЕСКО биосфералық қорығы (2017) болып белгіленді, сондай-ақ Негізгі биологиялық әртүрлілік аймақтары (KBA) және Маңызды құстар мен биологиялық әртүрлілік аймағы (IBA) мәртебесін алды. Индауги көлі үшін жасалған толыққанды қорғау стратегиясы практикалық, біріктірілген шешімдерге негізделген және жергілікті қатысудың маңыздылығын мойындайды. Әртүрлі стратегияда тоғыз негізгі тақырып (тұрақты балық шаруашылығы, қауымдық орман шаруашылығы, зерттеу және мониторинг, қауымдық негіздегі экотүризм, экологиялық білім беру, қауымдық негіздегі қалдықтарды басқару, санитария, тұрақты егіншілік, күнкөріс дамуы) қарастырылады, олармен Мьянма орман департаменті INGO; Fauna & Flora International (FFI), жергілікті ҮЕҰ; Friends of Wildlife және Indawgyi Табиғи шаруашылық қауымдастығы, Indawgyi Сақтау және даму қауымдастығы, Inn Chit Thu Экотүризмді дамыту тобы, Shan мәдени қауымдастығы және Parami Қалдықтарды басқару тобы сияқты бірнеше Азаматтық қоғамдық ұйымдар (CSO) жетекшілік етеді.