Кіріспе
Жоғары білім беруді басқару нысаны
Америка Құрама Штаттарында жоғары білім беру мекемелерін – жекеменшік университеттерді, мемлекеттік университеттерді және колледждерді басқару жиі кеңестер арқылы жүзеге асырылады. АҚШ-тың әр штатында мұндай кеңестер мемлекеттік университеттер жүйесіне, жеке колледждер мен университеттерге немесе екеуіне де басшылық ете алады. Жалпы алғанда, олар директорлар кеңесінің функцияларын атқарады және ресми атауы, мөлшері, өкілеттіктері және құрамы бойынша әртүрлі болады. Кейбір штаттарда кеңес мүшелерін губернатор тағайындайды. Заң тұрғысынан көптеген жоғары оқу орындары корпорациялар болып табылады және дербес заңды тұлға мәртебесіне ие. Корпорация өзінің эндаументіне (қор жинағына) және өзге де мүліктеріне заңды түрде иелік етеді. Корпорацияның атауы оның басқарушы кеңесінің мүшелерінің лауазымдарынан құралуы мүмкін (мысалы, Принстон университетінің қамқорлары – Нью-Джерсидегі коммерциялық емес корпорация). Осы кеңес мүшелері (қамқорлар, регенттер және т.б.) корпорацияның сенімді адамы болып табылады. Кейбір жағдайларда мекеменің дербес заңды тұлғасы болмауы мүмкін, онда қамқорлар студенттер, оқытушылар немесе демеушілер сияқты тараптармен өз атынан мәмілелер жасайды. Дегенмен, қамқорлар көбінесе ортақ және тұрақты атауды пайдаланады, бұл кеңес жеке қамқорлар алмасып отырған кезде де үздіксіз жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Кейбір жекеменшік жоғары оқу орындарында басқару функциясын атқармайтын кеңестер де тағайындалуы мүмкін. Мұндай кеңес мүшелерінің міндеттеріне көбінесе, бірақ олармен шектелмейді, ірі сыйлықтарды іздеу және қайырымдылық қорларын жинау кіреді.
Мүшелік
Университеттердің басқару кеңестерінің мөлшері АҚШ-та әртүрлі болады. Кіші кеңестерде шамамен он мүше болса, үлкендерінде 50-ден астам мүше болуы мүмкін. 2016 жылы мемлекеттік университеттердің орташа басқару кеңесінде 12 мүше, ал жеке университеттерде 29 мүше болды. Төрт штат (Колорадо, Мичиган, Небраска және Невада) кейбір университеттердің кеңестеріне мүшелерді жалпы халықтың дауысымен сайлайды. Оңтүстік Каролина университеті, Мичиган мемлекеттік университеті, Индиана университеті, Нотр-Дам университеті және Коннектикут университеті де қамқоршылар кеңесімен басқарылады.
Регенттер
39 штаттың мемлекеттік университеттер жүйесін басқаруға регенттер кеңесі бар. Калифорния университетінің регенттері Калифорния университеті жүйесін басқарады, бірақ бір ерекшелік бар: UC-дің Гастингс құқық колледжін құруға арналған бастапқы қаражат, оның регенттермен басқарылмауы керектігін көрсетеді. Алайда, Гастингс дипломдары Гастингс факультетінің ұсынысымен UC регенттерінің атынан беріледі және UC президентімен қол қойылады. Нью-Йорк штаты университетінің регенттер кеңесі барлық мемлекеттік білім беруді қадағалайды, соның ішінде Нью-Йорк штаты университетін (SUNY), оған қосылған қоғамдық колледждерді және K–12 мемлекеттік мектеп жүйесін (Нью-Йорк штатының білім беру департаменті басқарады) – Регенттер емтихандары арқылы. Жоғары сыныпты бітірген түлектер SUNY университеттеріндегі шығындарды өтеу үшін Регенттер стипендиясын алуға құқылы. Джорджия университеті жүйесі, Гавайи университеті, Мичиган университеті, Миннесота университеті, Техас университеті, Техас Технологиялық университеті, Висконсин университеті жүйесі, Техас A&M, Мэриленд университеті жүйесі, Колорадо университеті, Нью-Мексико университеті, Хьюстон университеті жүйесі, Солтүстік Техас университеті, Сент-Олаф колледжі, Вашингтон университеті және Вашингтон штаты университетінің басқармалары регенттер кеңесі деп аталады.
Басқарушылар
Солтүстік Каролина Университетінің және Колорадо мемлекеттік университеті жүйесінің басқару органдары "губернаторлар кеңесі" деп аталады. Род-Айленд штатындағы мемлекеттік білім беру мекемелері де губернаторлар кеңесімен басқарылады. Миссури штатында UM жүйесіне кірмейтін, мысалы, Миссури мемлекеттік университеті және Орталық Миссури университеті сияқты бес мемлекеттік университет бар, олардың үстінен губернаторлар кеңесі қадағалайды. Батыс Вирджиния штатындағы ең ірі екі университет (Батыс Вирджиния университеті және Маршалл университеті) де губернаторлар кеңесін ұстайды.
Кураторлар
Миссури университеті мен Линкольн университетінің кураторлар кеңесі қолданатын «кураторлар» термині сирек кездеседі.
Бақылаушылар
Гарвардтың Бақылаушылар кеңесі (ресми түрде – Құрметті және рухани Бақылаушылар кеңесі) – Гарвард университетінің екі басқару органының бірі, екіншісі – Гарвард колледжінің президенті және мүшелері (сондай-ақ Гарвард корпорациясы деп те аталады).
Қатысушылар
Нотр-Дам университетінің мүшелері – университеттің негізгі биліктері мен өкілеттіктерін сақтайтын және басқа басқару органы – қамқорлар кеңесінің мүшелерін тағайындайтын, өзін-өзі жаңартатын ұйым.
Қонақтар
Келесі мекемелерде "қонақтар кеңесі" деп аталатын кеңестер бар. Оларға АҚШ Әскери академиясы, АҚШ Әуе күштері академиясы, АҚШ Әскери-теңіз академиясы, Ситадель, Оңтүстік Каролина әскери колледжі және Вирджиния штатындағы кейбір университеттер жатады: Вирджиния университеті, Мэри Вашингтон университеті, Джордж Мейсон университеті, Вирджиния мемлекеттік университеті, Вирджиния ортақ университеті, Лонгвуд университеті, Вашингтон және Ли университеті, Уильям және Мэри колледжі, Олд-Доминион университеті, Кристофер Ньюпорт университеті, Джеймс Мэдисон университеті және Вирджиния Тех.
Алабама
Алабама университетінің қамқоршылар кеңесі Алабама университеті жүйесіне кіретін үш университетті басқарады. Оберн университетін Оберн университетінің қамқоршылар кеңесі басқарады.
Аляска
Регенттер кеңесі 11 мүшеден тұрады және Аляска университеті жүйесіндегі білім беру мекемелерін басқарады.
Флорида
Флориданың Губернаторлар Кеңесі – Флорида штатының мемлекеттік университет жүйесіндегі барлық мекемелер үшін ережелерді белгілейтін 17 мүшеден тұратын басқару органы. Бұл жүйе Флорида штатының барлық мемлекеттік университеттерін қамтиды. Әрбір мекеменің өз Қамқоршылар Кеңесі бар, ол "университеттің мемлекеттік корпоративтік органы" болып табылады. Ол мекеменің саясатын қалыптастырады және мекеменің заңды иесі және басқарушы органы ретінде қызмет етеді. Қамқоршылар Кеңесі Флорида штатының заңдары мен Флорида Губернаторлар Кеңесінің ережелері шеңберінде жоғары сапалы білім беру бағдарламаларын қамтамасыз етуге жауапты. Қамқоршылар Кеңесі мекеменің ресурстарын сенімді сақтайды және оларды тиімді әрі нәтижелі пайдалану үшін жауапкершілікке ие.
Грузия
Грузия университеті жүйесінің регенттер кеңесі – Грузия штатындағы жиырма алты университет пен колледжді (Грузия университеті мен Грузия технология институтын қоса алғанда), сондай-ақ мемлекеттік мұрағаттар мен мемлекеттік кітапхана жүйесіне басшылық ететін орган.
Гуам
Гуам университетінің регенттер кеңесі – университетті басқаруға уәкілетті орган.
Луизиана
Луизиана штатындағы төрт мемлекеттік университет жүйесінің әрқайсысының басқару органы қадағалаушылар кеңесі деп аталады.
Миссури
Миссури университеті жүйесінің басқарушы кеңесі және осы жүйедегі әрбір жеке кампус Кураторлар кеңесі деп аталады. Осы терминді Миссури штатының тағы бір мемлекеттік білім беру мекемесі – Линкольн университеті де қолданады. Дегенмен, штаттың басқа мемлекеттік білім беру мекемелері басқаша терминдерді пайдаланады. Бес мекеме Басқарушылар кеңесін (жоғарыда айтылғандай), ал үш мекеме регенттер кеңесін қолданады.
Солтүстік Каролина
Солтүстік Каролинадағы мекемелер өздерінің басқару кеңестеріне әртүрлі атаулар береді. Солтүстік Каролина университеті – штаттың барлық 16 төрт жылдық мемлекеттік жоғары оқу орындары мен тұрғын мектеп-гимназиясын қамтиды және оған басқарушы кеңес бақылайды. Жүйедегі жеке кампустардың кейбіреулері, мысалы, Шығыс Каролина университеті, Солтүстік Каролина мемлекеттік университеті және Чапел-Хиллдегі Солтүстік Каролина университеті, қонақтар кеңесіне ие.
Орегон
Орегон штатының мемлекеттік университеттері – Орегон университеті, Орегон мемлекеттік университеті, Портленд мемлекеттік университеті, Орегон технология институты, Батыс Орегон университеті, Шығыс Орегон университеті және Оңтүстік Орегон университеті – барлығының басқаруын сеншілер кеңесі жүзеге асырады. Орегон денсаулық және ғылым университетін директорлар кеңесі басқарады.
Оңтүстік Дакота
Оңтүстік Дакота штатындағы алты мемлекеттік жоғары оқу орнының басқару құқығы конституциялық түрде Оңтүстік Дакота Регенттер кеңесіне берілген. Регенттер кеңесі сондай-ақ Оңтүстік Дакота саңыраулар мектебі мен Оңтүстік Дакота соқырлар және нашар көретіндер мектебіне де басшылық етеді. Оглала Лакота колледжі, Синте Глеска университеті және Сисетон Вахпетон колледжі атты үш тайпалық колледж әрқайсысы дербес басқармалармен басқарылады. Барлық мемлекеттік техникалық колледждер Оңтүстік Дакота Білім департаменті құрамындағы Оңтүстік Дакота Техникалық білім беру кеңесімен басқарылады.
Вирджиния
Вирджиния штатындағы мемлекеттік жоғары білім беру мекемелерін басқаратын кеңестер "қонақтар кеңесі" деп аталады. Бұл Уильям және Мэри колледжі, Вирджиния университеті, Вирджиния Тех, Джеймс Мэдисон университеті, Радфорд университеті, Мэри Вашингтон университеті, Лонгвуд университеті, Вирджиния әскери институты, Вирджиния Комонвелл университеті және Джордж Мейсон университетін қамтиды. Жеке мекемелерде қолданылатын терминология әртүрлі болуы мүмкін. Регент университеті бұрын "қонақтар кеңесін" пайдаланса, қазір "қамқоршылар кеңесін" қолданады.
Виргин аралдары
Виргин аралдары университеті Сенімділер кеңесімен басқарылады.