Кіріспе
Өкпе құрттарынан туындайтын мал аурулары. Паразиттік бронхит, сонымен қатар хоос, қаша немесе құртты бронхит деп те аталады, қой, сиыр, ешкі және шошқаларда өкпе құрттары деп белгілі паразиттердің әртүрлі түрлерінің болуынан туындайтын ауру. Бұл ауру жөтел, тыныс алудың қиындығы, анорексия және іш қатумен сипатталады. Паразиттік бронхитті тудыратын өкпе құрттарына Dictyocaulus, Metastrongylus және Protostrongylus туыстарына жататын нематодалар кіреді. Хоос көбінесе балалар ауруы болып табылады және көбінесе бір жасқа дейінгі жануарларды шалдықтырады. Ауруды фекалияны тексеру арқылы анықтауға болады. Жұмыр құрттар (ларвалар) тыныс алу жүйесіне қарай жылжығанда жетіледі, ал өкпеге жеткенде толыққанды ересек құрттарға айналады.
Parasitic bronchitis, also known as hoose, husk, or verminous bronchitis, is a disease of sheep, cattle, goats, and swine caused by the presence of various species of parasite, commonly known as lungworms, in the bronchial tubes or in the lungs. It is marked by cough, dyspnea, anorexia and constipation. Lungworms which cause parasitic bronchitis include nematodes of the genera Dictyocaulus, Metastrongylus, and Protostrongylus. Hoose is essentially an infantile disease, almost always afflicting animals under one year of age. It can be diagnosed through fecal examination In the infected animal's fecal matter the larvae later become infective. As the larvae travel towards the respiratory system, they mature, and by the time they reach the lungs, they are full adults.
Симптомдары
Негізгі белгілері - тыныс алуда қиындық пен жөтел. Дем алу жиілігі артады және жануар жиі жөтеледі. Естілетін қалыпты емес тыныс дыбыстары болуы мүмкін. Диагностиканың бір жолы - фекальдық зерттеу. Үлгіде жұмыртқа немесе дернәсілдің іздері тексеріледі. Бұл әдіс фекальдық сынамадан гөрі нәзік. Қан немесе сүт сынамаларын алу да паразиттің болуын анықтауға көмектеседі. ЭЛИСА сынақтары арқылы паразитке қарсы антиденелер анықталады.
Емдеу
Паразитті емдеу үшін антигельминттердің барлық түрлері дамушы личинкаларды және ересек *D. viviparus*-ты өлтіруге тиімді. Жануарда симптомдар пайда болған кезде дереу емдеу керек. Егер жағдай нашарламас бұрын емделмесе, жануар дәріге жауап бермей қалуы мүмкін, немесе паразиттердің саны тым көп болса, оларды өлтіру нәтижесінде өлі личинкалар тыныс жолдарын бітеп тастауы мүмкін. Ауыр жағдайларда кейбір жануарларға қосымша антибиотик қажет болуы мүмкін.
Алдын алу
Аурудың алдын алудың ең тиімді әдісі – вакцинация. Вакцинацияға сәулеленген жұқпалы личинкалардың шағын дозасы кіреді. Бұл препарат 4 апта аралығында екі рет ауызға беріледі. Ірі қара мал сияқты барлық жануарларды емдеу маңызды. Тиімді болғанына қарамастан, өкпе құрттарының аз мөлшері пайда болуы мүмкін. Алдын алудың басқа шараларына: ылғалды жайылымдардан аулақ болу, жайылымдарды алмастырып пайдалану, мал бағының жабық жүйесін сақтау және сыртқы факторлардың зиянды әсерін болдырмау кіреді.