Кіріспе

Қолданыстағы акционерлердің үлесінің төмендеуі

Акциялардың сусыздануы, сондай-ақ капиталдың сусыздануы деп те аталады, компания жаңа акция шығарған кезде қолданыстағы акционерлердің компаниядағы үлесінің төмендеуі болып табылады. Жаңа акциялардың шығуы жалпы акциялар санын арттырады, бұл қолданыстағы акционерлердің үлесін сусыздандырады. Акциялар санының өсуіне бастапқы нарықтағы ұсыныстар (бастапқы IPO қоса алғанда), қызметкерлердің акция опцияларын пайдалануы, немесе айырбасталатын облигацияларды, басым акцияларды немесе уорранттарды акцияларға шығару немесе айырбастау себеп болуы мүмкін. Бұл сусыздану акцияның негізгі көрсеткіштерін өзгерте алады, мысалы, үлестік пайыз, дауыс беру құқығы, акция бағасы және жеке акциялардың құны.

Табыстың төмендеуі

Пайданың азаюы – инвестициядағы бір акцияға шаққандағы табыстың азаюын көрсетеді, бұл акциялардың жалпы санының артуына байланысты болады. Табыс сусынуын есептеу әдісі бақылау сусынуын есептеумен ұқсас. Акциялардың таза өсімі (1-5 қадамдар) есептік кезеңнің басында анықталады және мақұлданылған акциялардың бастапқы санына қосылады. Кезеңдегі таза табыс осы артқан акциялар санына бөлінеді. Айналым ставкалары кезең соңында емес, кезең басындағы нарықтық құндылықтар бойынша анықталады. Осы есептеуге түсімдерді қайта инвестициялаудан күтілетін табыс кірмейді.

Негізгі бизнестің меншік үлесі

Егер жаңа акциялар түсімнен кем дегенде акцияның бұрынғы бағасына тең сомаға шығарылса, қайтарылатын соманың теріс сусыздануы болмайды. Ескі акционерлер үлкен компанияның үлесін азайтады, бірақ компанияның жалпы көлемі ұлғаяды. Алайда, акционерлер жиналысында дауыс беру құқығы төмендейді. Бірақ, егер жаңа акциялар акцияның бұрынғы бағасынан төмен немесе оған тең сомаға шығарылса, акционерлер өздерінің таза активтерін жоғалтпай, қазіргі дауыс беру құқығын сақтап қалу мүмкіндігіне ие болады.

Кәсіпорынның нарықтық құны

Акциялардың нарықтық құны көбінесе есептік құнынан жоғары болады. Инвесторлар толық құн алу үшін түсім нарықтық құнға тең болуы керек. Егер бұл айырмашылық қызметкерлердің акция опцияларын пайдалануынан туындаса, ол жалақы төлемінің көрсеткіші болып саналады. Жаңа акциялар толық құнмен шығарылғанда, нарықтық құнның есептік құннан асып кетуі инвестор үшін капиталдық табыстың бір түріне айналады. Олар екінші нарықта сол үлесті сатқандай жағдайға түседі. Нарықтар тиімді болса, акцияның нарықтық бағасы осы бағалауларды көрсетеді, бірақ акционерлік капиталдың «басқарылуының» және акциялармен жүзеге асырылатын бартерлік мәмілелердің көбеюі бұл болжамды күңкіртетуі мүмкін. Басымдық акцияларды айырбастау әдетте тең құнмен жүзеге асырылады. $1,000 номиналды құны бар басымдық акциялар $1,000 құндылығындағы қарапайым акциялармен (нарықтық баға бойынша) алмастырылады. Қарапайым акциялардың құны артқан сайын, басымдық акциялардың үлесі азаяды (пайыздық қатынаста), керісінше де осыған ұқсас. Акционердің тұрғысынан қарағанда, құнның азаюы болмайды. Көптеген акционерлер акция бағасының өсуіне сеніп инвестиция жасайды, сондықтан бұл мәселе туындамайды. Егер акция бағасы жаман жаңалықтарға байланысты төмендесе, компанияның келесі есебі жаман жаңалықтардың қаржылық нәтижелерін ғана емес, сонымен қатар акциялардың сусыну пайызының артуын да көрсетуі керек. Бұл мәселені ушықтырып, акция бағасына төмен қарайғы қысымды күшейтеді, сусынуды арттырады. Кейбір қаржыландыру құралдары осы процесті күшейту үшін құрылған, акция бағасы төмендегенде айырбастау коэффициентін қайта анықтап, «өлім спираліне» әкеледі.

Акцияларды сұйыту бойынша алаяқтық

Акцияларды сұйыту арнасы дегеніміз, әдетте OTC хабарландыру тақтасы және «Қызғылт парақшалар» сияқты реттелмеген нарықтарда сауда-саттық жасайтын компаниялардың, ешқандай нақты себепсіз нарыққа үлкен мөлшерде акцияларды үнемі шығарып отыруы (қосымша ұсыныстар арқылы), акция бағасын күрт төмендетіп, оларды дерлік құнсыз етуі, нәтижесінде акционерлерге зор шығын келтіреді. Содан кейін, акция бағасы ең төменгі деңгейге жеткенде немесе оған жақын болғанда және акциялардың айналымы көлемі тым жоғары деңгейге жеткенде, бұл алаяқтық компаниялар акцияларды кері бөліп, осы схеманы қайталай бастайды.

Инвесторлар қолдауымен құрылған жеке компаниялар мен стартаптар

Акциялардың мөлшерінің азаюы инвесторлар қолдауымен құрылған жеке компаниялар мен стартаптар үшін ерекше маңызды. Жеке компанияларда акциялардың айтарлықтай мөлшерде азаюы мемлекеттік компанияларға қарағанда әлдеқайда жиі кездеседі. Бұл оқиғалар жеке компаниялар инвесторлардан қаржы тартқан сайын үлкен көлемде жаңа акциялар шығаруының нәтижесінде болады. Жеке компанияларға инвестиция салатын инвесторлар көбінесе үлкен үлестерге (20–35%) ие болады және венчурлық капитал процесінің бір бөлігі ретінде үлкен сомада қаржат салады. Осыған байланысты, жеке компаниялар осы инвесторларға көптеген акцияларды ұсынуға мәжбүр. Жаңа инвесторларға акциялардың шығарылуы негіздейтін және қолданыстағы акционерлер үшін елеулі азаюға алып келеді. Компанияның негізін қалаушылары бастапқыда компанияның 100% иесі болады, бірақ көбінесе компанияның өмірлік циклінің кейінгі кезеңдерінде (яғни компанияны сату немесе IPO жүргізу алдында) 35% -тан кем иелік етеді. Негіздейтін және инвесторлар бұл азаюды түсінеді, бірақ оны басқару және азайту негіздейтін үшін сәтті нәтиже мен сәтсіздік арасындағы шешуші фактор болуы мүмкін. Сондықтан, венчурлық капиталдық мәмілелерде акция мөлшерін азайту шарттары қатаң түрде келісіледі.