Кіріспе
Уильям Фолкнердің қысқа әңгімесі, "Барн Бёрнинг" – американдық автор Уильям Фолкнердің алғаш рет 1939 жылғы маусымда "Харпер" журналында жарияланған (86-96 беттер) және содан бері көптеген антологияларға енген қысқа әңгімесі. Әңгіме таптық келіспеушіліктер, әкелердің әсері және үшінші тұлғаның, жас, ықпалданатын баланың көзқарасымен қаралатын кек алу туралы. Бұл әңгіме Фолкнердің Снопс трилогиясын құрайтын "Гамлет", "Қала" және "Қалажай" романдарынан бұрын жазылған.
the William Faulkner story
"Barn Burning" is a short story by the American author William Faulkner which first appeared in Harper's in June 1939 (pp. 86–96) and has since been widely anthologized. The story deals with class conflicts, the influence of fathers, and vengeance as viewed through the third person perspective of a young, impressionable child. It precedes The Hamlet, The Town, and The Mansion, the three novels that make up Faulkner's Snopes trilogy.
Қысқаша мазмұны
"Барн Бёрнинг" (шамамен 1895 жылы) елді мекендегі дәріханада басталады, ол сонымен қатар бейбіт соттың кеңсесі ретінде де қызмет етеді. Аштықтан зардап шеккен Сарти дүкендегі қайнатылған ет пен нанға құмарланады. Ол қорқады. Оның әкесі, Абнер Снопс, Харрис мырзаның амбарын өртеп жіберді деген айыппен сотта отыр. Сарти әкесіне қарсы куәлік беруге шақырылады және ол өтірік айтып, әкесі амбарды өртемегенін айтуға мәжбүр болады екенін біледі. Сот судьясы мен Харрис мырза жас баланың қиын жағдайға түсіп отырғанын түсінеді де, оны жазадан босатады. Судья Снопс мырзаға округтен кетуді және ешқашан қайтып келмеуді бұйырады. Сарти сот үйінен шыққанда, бір бала оны "Амбар өртеуші!" деп айғайлап, екі рет жерге құлатады. Сарти оны қуғысы келеді, бірақ әкесі тоқтатады. Сарти, оның үлкен ағасы және әкесі отбасылық атқа мінеді, онда анасы, тәтесі және екі қарындасы күтіп отыр. Атқа олардың бүлінген мүліктері тиелген. Сол түні отбасы лагерь құрады. Сарти ұйықтап қалғаннан кейін, әкесі оны оятып, Сартиге өзінен кейін еруді бұйырады. Сарти оның артынан жүреді. Әкесі сотта оны сатқысы келгенін айыптайды. Ол Сартиді ұрып, содан кейін отбасыңды қолдау – ең маңызды нәрсе екенін айтады. Келесі күні Снопс отбасы жаңа үйіне жетеді – жалға берілген фермадағы шатыр. Абнер иесімен сөйлескісі келеді және Сартиді өзімен бірге алып кетеді. Сарти иесінің әсем ақ сарайын көргенде, бәрі жақсы болар деген үміт пайда болады. Ол әкесі мұндай үйдің иесіне зиян келтіре алмайды деп ойлайды. Алдыңғы есікке бара жатқанда Сарти Абнердің жаңадан шыққан жылқы тынышына қасақана басқанын көреді. Есіктің алдында "Құл" оларды қарсы алып, Снопске аяқ киімдерін тазалауды айтады. Әдептілікке қатысты талапты елемеген Абнер, нәсілдік қорлаумен өтіп кетеді және алдыңғы бөлмедегі ақ кілемге тынышты сүйреп жібереді. Сол күні кілемнің және сарайдың иесі, де Испания мырза, кілемді Абнердің шатырына әкеліп береді. Абнер екі қызын кілемді тазалауға отырғызып, содан кейін оттың алдында кептіреді. Содан кейін Абнер кілемді жалпақ таспен бүлдіреді. Ертеңгі күні Абнер Сартиді оятып, екеуі де Испанияға кілемді қайтарады. Де Испания көп ұзамай келіп, Абнерді қорлап, кілемнің "бұзылғанына" шағымданады. Ол Абнерге жүз долларлық кілем үшін 20 қап жүгері төлеуді талап етеді. Ол кетіп бара жатқанда Сарти Абнерге де Испанияға ешқандай жүгері бермеу керектігін айтады. Бір апта бойы тынымсыз жұмыс істегеннен кейін, Сарти сенбі күні отбасымен қалаға барады. Ол әкесімен бірге дүкенге кіреді де, сот отырысының өтіп жатқанын көреді. Де Испания да сол жерде. Сарти Абнердің де Испанияны сотқа беріп, 20 қап жүгеріні төмендетуді талап еткенін түсінбейді. Сарти әкесі ешқандай амбарды өртемегенін айтады, соның салдарынан судья кілем де өртелгенін ойлайды. Абнер оны атқа қайтарады, бірақ ол не болатынын көру үшін дүкенде қалады. Сот Абнердің кілемге зиян келтіргені үшін жауапты екенін шешіп, ақыны 10 қапқа дейін азайтады. Сарти, оның әкесі және ағасы қалада біраз уақыт өткізеді және күн батқанға дейін үйге бармайды. Кешкі астан кейін Сарти анасының әкесін бірдеңе жасаудан тоқтатуға тырысып жатқанын естиді. Ол әкесі де Испанияның амбарын өртеп жібермекші екенін түсінеді. Әкесі мен ағасы Сартидің де Испанияны ескертуді жоспарлап отырғанын түсінеді және оны анасының құшағында тығыз ұстап қалады. Сарти бостандыққа шығып, де Испанияның үйіне жүгіреді. Ол тек "Амбар!" деп айта алады, содан кейін ол қайтадан қашып кетеді. Де Испания оның артынан қуады. Сарти арыққа секіріп, жолға қайтады. Көп ұзамай ол үш рет оқ атылғанын естиді. Түн ортасында Сарти төбеде. Ол ұзақ жол жүрді. Барлығы оның артында. Ол әкесінің (өліп қалды деп есептейді) жоғалғанына қайғырады, бірақ енді қорықпайды. Ол ұйықтап кетеді және оянғанда өзін жақсы сезінеді. Аңшылдар ән шырқап, таң атқандай. Ол алдындағы орманға қарай жүреді. Ол артына бұрылмайды.
Бейімделулер
1954 жылы Гор Видал «Шатыр өртеу» әңгімесін CBS антологиялық сериясы «Suspense» үшін Э.Г. Маршаллдың қатысуымен бір эпизодқа бейімдеді. 1958 жылы Мартин Ритт актер Пол Ньюменнің қатысуымен «Ұзақ, ыстық жаз» атты фильм түсірді. Бұл фильм Фолкнердің үш туындысына, соның ішінде «Шатыр өртеу» әңгімесіне негізделген. 1985 жылы NBC телеарнасында Дон Джонсонның қатысуымен «Ұзақ, ыстық жаз» телефильмінің қайта түсірілімі көрсетілді. 2018 жылы Оңтүстік Кореяның «Жану» фильмі Фаукнер әңгімесінің элементтерін Харуки Муракамидің сол аттас әңгімесінің элементтерімен үйлестіретін стильдік бейімдеу жасады.