Кіріспе

Карл Йохан Элдх (10 мамыр 1873 – 26 қаңтар 1954) – швед суретшісі және мүсінші.

Өмірбаян

Элдх Уппландтың Эстхаммар муниципалитетінде, Jan Petter Eldh, ұста және оның әйелі Марияның (қыз есімі Уикман) ұлы болып дүниеге келді. Оның кіші інісі суретші Альберт Элдх болды. 1897 жылдан 1904 жылға дейін ол Париждегі Коларосси академиясында мүсін өнерін оқыды, онда француз мүсіншісі Огюст Роден оған үлкен шабыт берді. Оның алғашқы туындылары жұмсақ пішіндермен ерекшеленді, бірақ 1916 жылға қарай Стокгольмдегі Тегнерлундендегі Стриндберг ескерткіші сияқты күшті реалистік стильді дамытты. Стриндберг Элдх үшін жиі тақырып болды. Карл Элдх, Карл Миллмен бірге, 20-шы ғасырдың бірінші жартысындағы Швецияның ең танымал мүсіншілерінің қатарында саналады. Элдх сонымен қатар Ивар Тенгбом, Эрик Лаллерштедт және Рагнар Остберг сияқты танымал швед сәулетшілерімен бірлесіп сәулеттік мүсіндер жасады. 1918 жылы Остберг Стокгольмнің солтүстігіндегі Беллвью паркінде Элдхтың жеке студиясын жобалады. Остберг арқылы Элдх 1923 жылы Стадшюспарк үшін парк мүсіндеріне тапсырыс алды. Стокгольм қалалық үйімен (Stadshuset) іргелес, ғимарат пен Меллен көлінің жағалауы арасында орналасқан саябақта Элдхтың үш суретшіні бейнелейтін ансамблі тұр: Август Стриндберг – жазушылар үшін, Густаф Фрединг – ақындар үшін және Эрнст Йозефсон – суретшілер үшін, сондай-ақ Элдхтың қоладан жасалған «Sången» және «Dansen» («Ән» және «Би») мүсіндері. Мүсіндердің жалаңаш болуы бастапқыда қатты наразылық тудырды. Элдхтың маңызды қоғамдық жұмыстарының ішінде Стокгольмдегі Стриндбергтің монументалды мүсіні және сол жердегі Брантинг монументі бар, ол алғаш рет 1930 жылы гипстен жасалып, 1952 жылы аяқталды. Оның туындылары 1932 жылғы Жазғы Олимпиада ойындарының өнер жарысындағы мүсіншілік іс-шарасының да бөлігі болды. Беллвьюдегі Карл Элдх студиясы қазір «Карл Элдх студия-мұражайы» (Carl Eldh Ateljémuseum) болып табылады, онда екі студиялық бөлме еденнен төбеге дейін суреттермен, мүсіндермен, құралдармен және басқа да жеке заттармен толтырылған. Мұражайға сапар шегу тек жеке мүсіншінің шығармашылық қызметіне ғана емес, сонымен қатар оның заманына тікелей үңілуге мүмкіндік береді.