Кіріспе

Ирандық консервативті саясаткер, ислам заңгері және прокурор Ғұлам Хосейн Мохсени Ежеи (غلامحسین محسنی اژه‌ای, ; 1956 жылдың 29 қыркүйегінде туған) – қазіргі уақытта Иранның Бас судьясы қызметін атқаратын ирандық консервативті саясаткер, ислам заңгері және прокурор. 2005 жылдан 2009 жылдың шілдесіне дейін ол барлау министрі болды, содан кейін күтпеген жағдайда қызметтен алынды. 1984 жылдан бері бірнеше мемлекеттік лауазымдарды иеленген.

Ерте өмір және білім

Ғұлам Хосейн Мохсени Ежей 1956 жылы Иран империясының Исфахан қаласындағы Эжиьеде дүниеге келген. Ол Құм қаласындағы Хаққани мектебінің түлегі, ал оның ұстаздарының бірі Месбах Язди болды. Ол сонымен қатар Хаққани мектебінен халықаралық құқық бойынша магистр дәрежесін алған.

Мансап

Мохсени Ежеи 1984-1985 жылдары Барлау министрлігінің арнайы комитетінің басшысы болды. Содан кейін 1986-1988 жылдары Барлау министрлігіне Бас сот төрағасының өкілі болып тағайындалды. 1989-1990 жылдары экономикалық мәселелер жөніндегі прокуратура басшысы қызметін атқарды. Одан кейін 1991-1994 жылдар аралығында Барлау министрлігіне Бас сот төрағасының өкілі лауазымын иеленді. 1995-1997 жылдары Арнайы діни соттың прокуроры болды. 2005 жылдың 24 тамызында Мәжілісте 217 дауыс алып, Барлау министрі болып тағайындалды. Ол 2009 жылдың 26 шілдесіне дейін қызмет етті, содан кейін күтпеген жерден қызметтен босатылды. Оның қызметтен босатылу себебі жарияланбады, бірақ бұл Эсфендиар Рахим Машаидің бірінші вице-президенттік лауазымына тағайындалуына қарсылығымен байланысты болған деп есептеледі.

Бас прокурор

2009 жылдың 24 тамызында сот жүйесінің басшысы, аятолла Садек Лариджани оны Иранның Бас прокуроры етіп тағайындады, Горбанали Дорри Наджафабадидің орнына. Ол Мохаммад Рейшахриден кейін Арнайы діни соттың Бас прокуроры лауазымын иеленді. Бұрын ол екі жыл бойы дін қызметкерлерінің ісі бойынша арнайы прокурор болып жұмыс істеген. Арнайы діни соттағы қызмет кезіндегі есімдетерлік оқиғаның бірі – Иса Сахархизбен жанжалдасып, оған шаққандығы.

Ғылыми деректер

Мохсени Ежей Ақпарат министрлігіне қарасты Бакир әл-Улум колледжінде, Революциялық соттардың білім беру бөлімінде және Соттану ғылымдары факультетінде оқытушы болып жұмыс істеген тәжірибесі бар.

Іс-әрекеттер мен көзқарастар

2009 жылдың 15 шілдесінде Мохсени Эджеи журналистерге өзінің министрлігі адвокаттарына қол жеткізбей бірнеше апта бойы ұсталған адамдардың мойындауларын жариялауы мүмкін екенін мәлімдеді. Ол: «Егер сот олардың мәлімдемелерін жариялауға шешім қабылдаса, тұтқындалғандардың мойындаулары жариялануы мүмкін» деді. Адам құқықтарын қорғайтын белсенділер «осы мойындаулар қысыммен алынған» деген алаңдаушылық білдірді. Ол қызметтен босатылғаннан кейін президент Махмуд Ахмадинежад Мохсен Эджеиді жақсы адам деп бағалап, бірақ оның орнынан алынуы қажет екенін, себебі министрлік жағдаймен күресу үшін үлкен өзгерістерге мұқтаж екенін айтты. Ол сондай-ақ, егер министрлік өз жұмысын тиісті деңгейде атқарса, сайлаудан кейін болған қанды тәртіпсіздіктерге, салдарынан адамдар қаза тапқанға дейін бармас еді, деді, бірақ Мохсени Эджеиді осы оқиғаларға жауапты деп айыптамады. Stratfor мәліметінше, Мохсени Эджеи – консервативті, қатал дін өкілі Мохаммад Яздимен байланысы бар қатал идеолог. Мохсен Эджеи кейбір есірткі сатушыларға өлім жазасынан гөрі тиімдірек жазалар ұсынылса, балама жазаларды қолдауға дайын екенін білдірді. Алайда, ол Ирандағы өлім жазасын сынаушылар Иранның есірткі бандиттерімен тиімді күресуге болатын басқа да шешімдер ұсынбағанын атап өтті.

Санкциялар

Мохсени Ежеи 2009 жылғы Иран президенттік сайлауындағы наразылықтарды басудағы рөлі үшін 2011 жылы АҚШ Мемлекеттік департаменті мен Еуропалық Одақ тарапынан санкцияланған бірнеше ирандық шенеуніктердің қатарында болды.