Кіріспе

Математикада, тармақталған жабу – шағын жиынтықтағы ерекшеліктерді ескермегенде, жабу картасына ұқсас болатын бейнелеу.

Топологияда

Топологияда, карта егер тармақталу жиыны деп аталатын ешқайда тығыз емес жиыннан басқа барлық жерде жамылғы картасы болса, тармақталған жамылғы деп аталады. Мысал ретінде, шеңберлердің қосылысынан бір шеңберге дейінгі картаны қарастырайық, онда карта әрбір шеңберде гомеоморфизм болып табылады.

Алгебралық геометрияда

Алгебралық геометрияда, тармақталған жабын термині бірдей өлшемді екі алгебралық түрлiлiктен морфизмдердi сипаттау үшін қолданылады, мұнда типтік талшығы 0 өлшемді болады. Мұндай жағдайда, Зариски топологиясы бойынша тығыз болатын ашық жиынтық табылады, оның шектеуі тармақталмайды. Контекстке қарай, мұны күрделі сандар бойынша күшті топология үшін жергілікті гомеоморфизм ретінде немесе жалпы жағдайда эталь морфизм ретінде қарастыруға болады (жақсылық және ажыратылатындық туралы сәл күшті талаптармен). Жалпы алғанда, мұндай морфизм топологиялық мағынада жабын кеңістігіне ұқсас. Мысалы, егер және екеуі де компактты Риман беттері болса, онда тек морфизмнің голоморфты және тұрақты емес болуы жеткілікті, сонда нүктелердің шекті жиынтығы болады, оның сыртында нақты жабын табылады.

Жаңғақшы жер

Ерекше нүктелер жиынтығы тармақтану локусы деп аталады (яғни, бұл ең үлкен мүмкін ашық жиынның толықтырғышы). Жалпы жағдайда, монодромия қаптаманың парақтарында әрекет ететін негізгі топқа сәйкес пайда болады (бұл топологиялық суретті жалпы базалық өріс үшін де дәлдеуге болады).

Құммер кеңейтулері

Тармақталған жабындар Кумер кеңейтулері ретінде, яғни функциялық дененің алгебралық кеңейтуі ретінде оңай құрастырылады. Гиперэллиптік қисықтар – бұл прототиптік мысалдар.

Бұтақсыз жабын

Бұтақталмаған жабын – бұл бұтақталу локусының жоқтығынан туындайтын жағдай.

Жазық алгебралық қисық

Алдыңғы мысал кез келген алгебралық жазықтық қисық сызығына келесідей жалпыластырылуы мүмкін. C = f(x,y) = 0 теңдеуімен анықталған жазықтық қисық болсын, мұнда f – екі белгісіздегі ажыратылмайтын және қысқартылмайтын көпмүшелік. Егер n – f-дің y-дегі дәрежесі болса, онда талшық x-тің шекті сандағы мәндерін қоспағанда, n түрлі нүктеден тұрады. Осылайша, бұл проекция n дәрежелі тармақталған жабынды болып табылады. x-тің ерекше мәндері – f-тің y-дегі коэффициентінің түбірлері және f-тің y-ға қатысты дискриминантының түбірлері. Дискриминанттың r түбірі үстінде кем дегенде тармақталған нүкте бар, ол сыни нүкте немесе ерекше нүкте болып табылады. Егер r – f-тің y-дегі коэффициентінің түбірі болса, онда бұл тармақталған нүкте "шексіздікте" орналасқан. f-тің y-дегі коэффициентінің s түбірі бойынша C қисығының шексіз тармағы бар, ал s нүктесіндегі талшықтың n-ден кем нүктесі бар. Алайда, егер проекцияны C және x осьінің проективті толықтыруына дейін кеңейтсе және s дискриминанттың түбірі болмаса, проекция s-тің маңындағы аймақта жабындыға айналады. Бұл проекцияның n дәрежелі тармақталған жабынды екендігі функциялық өрістерді қарастыру арқылы да көрінеді. Шындығында, бұл проекция n дәрежелі өріс кеңейтуіне сәйкес келеді.

Түрлі тармақтар

Сонымен қатар, әртүрлі тармақтану дәрежесімен сызықтың тармақталған жамылғыларын жалпылауға болады. түрлі нүктелерді таңдағанда, -ның көбейту арқылы алынған түріндегі полиномды қарастырайық. -ның көбейтуіндегі сызықтық мүшелердің бірінің көптігі бірге артқан кез келген нүктеде тармақтану пайда болады.

Қолданбалар

Тармақталған жабындар трансформациялардың симметриялық тобымен бірге келеді. Симметриялық топтың тармақтану локусының нүктелерінде тұрақтандырғыштары болғандықтан, тармақталған жабындар орбифолдтардың немесе Делинье-Мамфорд стектерінің мысалдарының құрастырылуына қолданылуы мүмкін.