Кіріспе

Нильс Эббсен (1308 - 21 қараша 1340) – даниялық халық қаһарманы, 1340 жылы Голштейн-Рендсбург графы Герхард III-ті өлтіргенімен белгілі. 1332 жылдан 1340 жылға дейін Герхард граф Ютландия және Фюн аймақтарын биледі. Оның өлімі Даниядағы Голштейн үкімшілігінің аяқталуын білдірді.

Өмірбаян

Эббсеннің тегі туралы көп мәлімет жоқ. Ол Ютландияның ақсүйектерінен шыққан болуы мүмкін. Оның тағылымдылары сияқты, ол хаос жылдарында Холштейн басып алушыларын қолдаған, бірақ кейін оларға қарсы шығып, 1340 жылы граф Герхард Ютландияда жорық жасағанда Эббсен Ютландия партизандарына көмектескен. 1340 жылдың 1 сәуірінде Эббсен мен оның 47 жауынгері Рандерс қаласына кіріп, қараңғыға дейін жасырынып отырды. Олар графтың штаб-пәтеріне еніп, оның жатын бөлмесіне жетті. Олар графтың басын төсектің басында кесіп алды. Бұл іс жасырын қалмауы үшін Эббсеннің әскері барабан соғып, графтың өлім жазаланғанын жариялады. Холштейндер қуып келгенде, Эббсен мен оның жауынгерлері Гуден өзені үстіндегі көпірге қарай қашты. Эббсеннің серіктерінің бірі Свенд Трост көпірді әлсіреткен еді, ал Эббсен мен оның ізбасарлары көпірден өткен соң, оны құлатып, қашып құтылды, тек бір ғана адамды жоғалтты. Келесі көтеріліс кезінде Нильс Эббсен қарсылықта маңызды рөл атқарды, бірақ ол сол жылы немістермен шайқаста қаза тапты. 1340 жылдың сәуір айында 2000 даниялық Скандерборг қамалын қоршады. 600 неміс рыцарының келген күші және қамалдан бір уақытта жасалған шабуыл даниялықтарды Нун төбесіндегі вагондық бекініске кері шегіндірді. Вагон қатарлары бұзылып, Эббсен мен оның адамдары қоршалып, немістермен қанағатсыздыққа ұшырады.

Мұра

Нильс Эббсен дәстүрлі түрде ортағасырлық Дания тарихының ұлы батырларының бірі және Дания ұлттығының символы саналады. Оның іс-әрекеттері Данияның азаттығының бастауын берді. Дегенмен, басқалар оның осы әрекетіне қарсы болды, оны қарапайым кісі өлтіру деп есептеді. Оның ниеттері таза ұлттық па, әлде жеке мүдделермен байланысты ма, анықтау мүмкін емес. Бұл даниялық романтикалық поэзия мен қазіргі заманғы балладалардың оны бостандық күрескері ретінде мақтауына кедергі болмады. Нильс Эббсен мен оның ізбасарларына арналған ескерткіш алғаш рет 1878 жылы Скандерборг қаласында орнатылды. Бронзалы қылышы бар тас Висби кросын мүсінші Луи Хассельри (1844–1912) жасаған. 1882 жылы Рандерс қаласында Нильс Эббсеннің мүсіні қойылды. Оны мүсінші Фердинанд Эдвард Ринг (1829–1886) жобалаған. Эббсеннің Герхард графына жасаған шабуылы туралы баллада (DgF 156, "Нильс Эббсен") 1958 жылы Александр Грейдің "Данияның тарихи балладалары" (Эдинбург университетінің баспасы) кітабында ағылшын тіліне аударылды. 1942 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Данияның неміс оккупациясы тұсында драматург Каж Мунк (1898–1944) Эббсеннің көтерілісі туралы пьеса жазды. Нацистер бұл пьесаны тыйым салып, авторын өлтірді. Дания бойынша Эббсеннің есімімен бірнеше көше аталды, оның ішінде Фредериксбергтегі Нильс Эббсенс Вей, Аалборгтағы Нильс Эббсенс Гаде және Рандерстегі Нильс Эббсенс Гаде бар.

Басқа дереккөздер

"Dansk Biografisk Leksikon" жинағы, 4-том, Копенгаген, 1980 жыл. Эрик Кьерсгаардтың "Politikens Danmarkshistorie" тарихы, 4-том, Копенгаген, 1962 жыл. "Жиске Кроньике" Рикке Агнете Олсен аударған. Орхус, 1995 жыл.