Кіріспе

Самуэль Ветч (9 желтоқсан 1668, Эдинбург, Шотландия – 30 сәуір 1732) – шотландтық әскери қызметкер және Новая Шотландияның колониялық губернаторы. Ол 1690-шы жылдардың соңында Панама тасмусының шотландтармен отарлауға жасалған сәтсіз әрекеті – Дариен жобасының басшы тұлғасы болды. Испания мұрагерлік соғысы кезінде ол Ұлыбританияның Жаңа Францияны басып алуы керек деген идеяны алғашқылардың бірі болып қолдады, 1708 жылы оны жаулап алуды және Акадия тұрғындарының жер аударылуын ұсынды. (Бұл идея кейін 1750-ші жылдардағы Жеті жылдық соғыс кезінде іске асырылды.) Ол Сэмюэл Байардтың әкесінің әкесі болды.

Ерте өмір

Сэмюэл Ветч 1668 жылдың 9 желтоқсанында Шотландияның Эдинбург қаласында дүниеге келді және келесі күні Шотландия шіркеуінде крещение рәсімінен өтті. Оның әкесі Уильям Вейч саяси белсенді пресвитериан пасторы болды. Ол әйелі Марион Фэрлимен бірнеше балалы болды, және Сэмюэл олардың екінші баласы еді. Вейч 1670-ші жылдардың соңында католиктердің қастандығына байланысты туған дау-дамағл кезінде тұтқындалды, бірақ босатылды. Оның отбасы Аргилль герцогін жасырды, оны Тест актісімен талап етілген серттерге ант беруден бас тартқаны үшін іздестіріп жатты, және Вейч шотландтық құйрықтарға қатысып, Монмут көтерілісіне үлес қосты. Көтеріліс сәтсіз аяқталған соң, Вейч жасырын өмір сүрді, соңынан Голландия Республикасына қашып кетті, онда 1683 жылы оның үлкен ұлдары Уильям және Самуил қосылды. Ұлдары Утрехтте дін қызметкері болуға оқыды, бірақ ешқайсысы да осы мансапқа қызығушылық танытпады. Екеуі де Вильгельм Оранскийдің қолдаушылары болды, ал Самуил 1688 жылғы Даңқты революцияда шотландтық қолдаушылардың полкінде болған болуы мүмкін, нәтижесінде Вильгельм III және Мэри II Англия тағына отырды.

Мансап

Содан кейін ол 20 жасында Шотландия драгундарының корольдік полкіне корнет болып тағайындалды, "өте жас болса да". Полк Нидерландыға қайта жіберілді, онда Тоғыз жылдық соғыста күресті. Ветч Штайнкеркте жарақат алды және Ланден шайқасында да қатысты. Соғыс аяқталған кезде ол капитандыққа дейін көтерілді.

Колониялық кәсіпорындар мен бизнес

1698 жылы Ветч пен оның ағасы Уильям Уильям Патерсон бастаған шотландтықтардың Панама тасмуында колония құруға жасаған тырабына қосылды. «Дариен жоспары» колония ішіндегі саяси тартыстар, аурулар, қолдаудың жетіспеуі және испандықтардың қарсылығы салдарынан сәтсіз аяқталды. Ветч колониялық кеңеске сайланды және 1699 жылғы тамызда Нью-Йоркке жеткен азаматтардың бірі болды (Орталық Америкаға жіберілген 1200 колонистің көп бөлігі, соның ішінде Уильям Ветч, аурудан көз жұмды). Ветч саяси беделі зор Ливингстон отбасымен байланыс орнатып, Роберт Ливингстонның қызы Маргаретқа үйленді. Ливингстонмен бірге Ветч Жаңа Франциямен өте табысты, бірақ заңсыз сауда жасады және ақырында Массачусетс шығанағының астанасы Бостон қаласына қоныстанды. 1702 жылы Анн патшайымының соғысы басталғанда ол сауда қызметін тоқтатса да, Массачусетс губернаторы Джозеф Дадли 1705 жылы оны 1704 жылы Дирфилдке (Массачусетс) жасалған шабуылда тұтқындалғандарды қайтару мақсатында Квебекке дипломатиялық миссияға жіберді. Миссия сәтті аяқталды, және Дадли Ветчке 1705 жылы Жаңа Францияға сауда сапары жасауға рұқсат берді. Ол елге оралғанда байқалып қалды, және наразылық Дадлиді 1706 жылы оны сотқа беруге және жаумен сауда жасағаны үшін кінәлі деп тануға мәжбүр етті. Содан кейін ол Англияға өзінің үкімін қайта қарау үшін және Жаңа Францияға қарсы әскери шаралар қолдану үшін лобби жасау үшін сапар шекті. Саяси одақтастары мен жанашыр отаршыл губернаторлардың қолдауымен патшайым Ветчке әскери шен берді және оған 1709 жылғы науқан маусымында губернаторлық лауазымы мен әскери көмек уәде етті. Фрэнсис Николсонмен бірге Ветч 1709 жылы Бостонға колониялық әскер мен жабдықтар жинау үшін барды. Алайда, уәделенген әскери күш ешқашан келмеді (олар Испания мұрагерлік соғысының еуропалық майданына ауыстырылды), және бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Николсон дереу Лондонға оралды және 1710 жылға жаңа қолдау уәдесін алды.

Жаңа Шотландияның губернаторы

1710 жылғы экспедиция Акадия астанасы Порт-Роялды жаулап алуға жетістікке қол жеткізді, бірақ айналасындағы аумақтың көп бөлігі бағынышты болған жоқ. Веч Новая Шотландияның алғашқы губернаторы болып тағайындалды, ал қала королеваның құрметіне Аннаполис Роял деп аталды. Сол жерде қалған гарнизон жеткіліксіз жабдықталған еді, және Веч, көрінеу, оның шығындарының бір бөлігін өзі қаржыландырды, бірақ Массачусетстен де ресми көмек алды. Дегенмен, оның кейбір қол астындағылары колония істерін нашар басқаратынына шағымданды. Николсон осы шағымдарды пайдаланып, 1713 жылы Вечтің орнына губернатор болып тағайындалды.

Кейінгі жылдар

Содан кейін Ветч өзінің абыройын және жоғалтқан қаржысын қайтару үшін Англияға оралды. Георг I таққа отырғаннан кейін, ол мұндағыдай табысқа жетті және 1715 жылы губернатор қызметіне қайта тағайындалды. Дегенмен, ол Солтүстік Америкаға қайта бармады, себебі Солтүстік Америка саудасы және саясаты мәселелері бойынша кеңес беру үшін шақырылды. 1717 жылы Ричард Филиппс оны губернаторлық қызметтен ауыстырды, ал ол өмірінің соңына дейін шығындарын өтеуге және басқа колониялық лауазымдарға ие болуға жасаған тыраш әрекеттері сәтсіз аяқталды.

Жеке өмір

1700 жылы Ветч Роберт Ливингстон мен Алида Шлайлер Ван Ренсселердің қызы Маргарет Ливингстонға (1681–1758) үйленді. Ол 1732 жылы қарыздарының салдарынан тасталған Корольдік сот түрмесінде қайтыс болды. Ол Саутварктегі Сент-Джордж шіркеуіне жерленді.

Ұрпақтар

Оның ұрпақтары Уильям Байард (1729–1804), Самуэль Байард және Харриет Элизабет Байард Ван Ренсселер (1799–1875) сияқты адамдарды қамтыды.

Құрметтер

Анаполис Роялдағы Форт-Эн ұлттық тарихи орнында Ветчтің ескерткіш тақтасы орнатылған.