Волфвилл, Новая Шотландия: история французских поселенцев, земледелие в Аннаполисской долине, дийки и плодородные поля. Канадский город, наследие Акадии.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Вольфвилл – провинциялық астана Галифакстан солтүстік-батысқа қарай орналасқан, Новая Шотландияның Кингс округіне қарасты Анаполис аңғарындағы Канада қаласы. Вольфвилл аймағындағы француз қоныстануы шамамен 1680 жылы Пьер Мелансон отбасын Гранд-Преде орналастырған кезде басталды. Акадиялықтар сағалық тұзды батпақтарды бөгеттермен қоршап, қалпына келтірілген жерлерді егін және мал жаюға қолайлы құнарлы алқаптарға айналдырып, сәтті фермерлікпен айналысты. Алайда, 1710 жылы Акадия француз тәжінен ағылшындар Порт-Рояль/Анаполис-Рояльды қоршағаннан кейін қолдан шықты. 1713 жылы Испания мұрагерлік соғысының аяқталуымен Утрехт келісіміне қол қойылды, осы келісім бойынша Акадия британдықтарға соңғы рет берілді. Келесі отыз алты жыл бойы, 1749 жылы Галифакс құрылғанға дейін, британдықтар Аннаполис-Рояль және Кансода тұрды. Француз тілді католиктердің саны сол жылдары 10 000-нан асып, Минас аймағы (Вольфвилл және төңірегі) тез арада маңызды қонысқа айналды. Акадия екі империяның шекаралық аймағы болды, бұл акадиялықтар үшін күрделі әлеуметтік-саяси ортаның қалыптасуына әкелді. Британдықтар да, француздар да акадиялықтардың адалдығын қамтамасыз ету үшін олардан әр түрлі адалдық серттерін алуға тырысты. Бұл күрделі жағдай көптеген акадиялықтарды бейтараптық саясатын ұстануға итермеледі, ал басқалары француздарды немесе британдықтарды ашық қолдады. Австрия мұрагерлік соғысы кезінде Вольфвилл аймағындағы акадиялықтар Гранд-Пре шайқасына қатысты, онда француз канадалық әскері, микмактар мен акадиялықтардың күшеюімен британдық әскерді жеңді. Ұлыбритания мен Франция арасындағы Жеті жылдық соғыс басталғанда, Вольфвилл аймағындағы акадиялықтар, Жаңа Шотландиядағы барлық акадиялықтармен бірге, британдықтардың акадиялықтарды жер аударуы кезіндегі депортациялардан зардап шекті (Фанди шығанағы жорығын да қараңыз). 1755 жылдың қыркүйегінен бастап және күзге дейін Вольфвилл аймағынан шамамен 2000 акадиялық жер аударылды. Гранд-Преден тыс жатқан ауылдар британдықтар тарапынан өртеліп, 1758 жылға дейін жалғасқан партизандық соғыс кезінде екі тарап та тағы көп ғимараттарды қиратты.
Wolfville is a Canadian town in the Annapolis Valley, Kings County, Nova Scotia, located about northwest of the provincial capital, Halifax. French settlement in the Wolfville area began in about 1680, when Pierre Melanson established his family at Grand Pré. The Acadians prospered as farmers by enclosing the estuarine salt marshes with dykes, and successfully converting the reclaimed lands into fertile fields for crops and pasturage. In 1710, however, Acadia was lost by the French crown after the English laid siege to Port Royal/Annapolis Royal. Under the 1713 Treaty of Utrecht, signed at the close of the War of the Spanish Succession, Acadia was ceded for the final time to the British. For the next thirty six years, until the establishment of Halifax in 1749, the British remained at Annapolis Royal and Canso. The French speaking Catholic population grew over the intervening years to well over 10,000 and the Minas region (Wolfville and environs) quickly became the principal settlement. Acadia was a borderland region between two empires, and this caused a complex socio political environment to develop for the Acadians. Both the British and the French coaxed and threatened the Acadians in attempts to secure their loyalty as is evidenced by the various oaths of allegiance each side attempted to extract from them. This complex situation led many Acadians to attempt to maintain a neutral path; while others openly supported either the French or the British. During the War of the Austrian Succession, the Acadians in the Wolfville area were implicated in the Battle of Grand Pré, during which a French Canadian military force, reinforced by Mi'kmaq and Acadians, defeated a British force. With the onset of the Seven Years' War between Great Britain and France, the Acadians in the Wolfville area, along with all Acadians in peninsular Nova Scotia, suffered under the deportations that took place during the British Expulsion of the Acadians (see also the Bay of Fundy Campaign). Beginning in September 1755 and continuing into the fall, approximately 2,000 Acadians were deported from the area around Wolfville. The villages lying beyond Grand Pré were burned by the British forces, and still more buildings were destroyed by both sides during the guerrilla war that took place until 1758.
Британдық билік
1760 жылы Новая Шотландиядағы британ үкіметі Анаполис аңғарында ағылшын қоныс салушылары үшін бірнеше жер участақтарын қолжетімді етті. Хортон қалашығы Гранд-Пре/Вольфвилл аймағында құрылды. Жаңа Англиядағы егіс жерлеріне деген қысымның нәтижесінде, ағылшын тілді фермерлер қолжетімді бағада құнарлы жер іздеп солтүстікке көшті. 1760 жыл мен 1789 жыл аралығында «Жаңа Англия плантаторлары» деп белгілі 8000-нан астам адам Анаполис аңғарының маңына көшіп келген деп есептеледі. 1763 жылы Хортон қалашығы аумағында 154 отбасы тұрды. Жаңа Англия плантаторлары негізінен ауыл шаруашылығы экономикасын құрды, мал, картоп және астық, кейіннен алма экспорттады, сондай-ақ ағаш өңдеу және кеме жасау салаларын дамытты. Олар бұрынғы акадиялықтар пайдаланған құлама жерлерді қалпына келтіріп, қайта пайдаланды, ауыл шаруашылығы құламаларын жөндеп, кейін кеңейтті. 1808 жылы үш шақырымдық Виквайр құламасын салып, Вольфвилл және Гранд-Пре құламаларын біріктірді. Бұл қосымша 8000 акр жерді ауыл шаруашылығына пайдалануға мүмкіндік берді. Хортон қаласының орны бастапқыда Гасперо өзенінің сағасына жақын Гранд-Пре аймағындағы Хортон-Лэндингте жоспарланды. Алайда, қала Корнуоллис өзеніндегі қорғалған портының маңында, алғашқыда Мад-Крик деп аталған жерде дамыды. Канададағы баптист шіркеуі туралы алғашқы ресми жазба 1778 жылғы 29 қазанда құрылған Хортон баптист шіркеуіне (қазіргі Вольфвилл) қатысты. Шіркеудің құрылуына «Жаңа Нұр» уағыздаушысы Генри Аллин көмектесті. Баптист қозғалысы аймақта күшті болып қала берді. 1838 жылы Акадия университеті баптист колледжі ретінде құрылды. 1830 жылы Мад-Крик қаласы сол кездегі қала пошта бастығы Элиша ДеВулфтың құрметіне Вольфвилл деп аталды. 19 ғасырдың ортасында Вольфвилл әлемдегі ең кішкентай порты ретінде танымал болды. 1867 жылы Конфедерацияға қосылып, қала Канаданың бір бөлігіне айналды.
Around 1760, the British government in Nova Scotia made several township plots of land available in the Annapolis Valley for colonization by English settlers. Horton Township was created in the Grand Pré/Wolfville Area. Because of pressure on agricultural lands in New England, Anglophone farmers moved north in search of fertile land at a reasonable price. It is thought that between 1760 and 1789, more than 8,000 people known as New England Planters immigrated to the land around the Annapolis Valley. In 1763, there were 154 families living in the area of Horton Township. The New England Planters set up a primarily agricultural economy, exporting cattle, potatoes, and grain, and later apples, as well as developing lumbering and shipbuilding. They settled and re used the same dyke lands as the Acadians had used before them, repairing and later expanding the agricultural dykes. They developed a major expansion in 1808, the three mile long Wickwire Dyke, which connected the Wolfville and Grand Pre dykes. This allowed the agricultural development of an additional 8,000 acres. The town site for Horton was initially surveyed in the Grand Pré area at Horton Landing near the mouth of the Gaspereau River. However, the town developed around the sheltered harbour on the Cornwallis River at Wolfville, at first known as Mud Creek. The first official record of a Baptist church in Canada was that of the Horton Baptist Church (now Wolfville), established on October 29, 1778. The church was established with the assistance of the New Light evangelist Henry Alline. The Baptist movement remained strong in the area. In 1838 Acadia University was founded as a Baptist college. In 1830, the town of Mud Creek changed its name to Wolfville, in honour of Elisha DeWolf, the town's postmaster at the time. In the mid 19th century, Wolfville was renowned as the world's smallest port. The town became part of Canada with Confederation in 1867.
Канада
Виндзор және Аннаполис темір жолы 1868 жылы келді, кейіннен Доминион Атлантик темір жолы аталды. Вольфвилл негізінен Аннаполис аңғарының құнарлы бақтарынан алма экспорттауға арналған теңіз порты болды. Вольфвилл порты сонымен қатар MV Kipawo паромдарының соңғы аялдамасы болды, бұл паромдар 200 жыл бойы Вольфвилл, Кингспорт және Паррсборо қалаларын байланыстырып келді. Фанди шығанағының күшті толқындарының әсерінен күніне екі рет суы тартылатын бұл портты Роберт Рипли бір кезде әлемдегі ең кішкентай порт деп сипаттаған. 1893 жылдың 20 наурызында қала ресми түрде құрылды, ал Е. Перри Боулз оның тұңғыш мэрі болып сайланды. 1985 жылы қала ядролық қарудан босатылған аймақ деп жарияланды. 2007 жылдың 17 сәуірінде Вольфвилл Канаданың алғашқы әділ сауда қаласы атанды. 2016 жылдың мамыр айында Вольфвилл Канададағы үшінші Cittaslow қаласы болып бекітілді.
The Windsor and Annapolis Railway arrived in 1868, later becoming the Dominion Atlantic Railway. Wolfville became a seaport devoted principally to the export of apples from the orchards of the fertile Annapolis Valley. Wolfville Harbour was also a terminus of the MV Kipawo ferry, the last of a long succession of ferries that connected Wolfville, Kingsport and Parrsboro for 200 years. The harbour, which empties twice a day due to the high tides of the Bay of Fundy, was once described by Robert Ripley as the smallest in the world. On March 20, 1893, the Town was incorporated, with E. Perry Bowles elected as its first mayor. In 1985, the town was declared a nuclear free zone. Wolfville was declared Canada's first fair trade town on April 17, 2007. In May 2016, Wolfville was designated as the third Cittaslow in Canada.
Өнер және мәдениет
Акадия университетінің өнер галереясы мен Фестиваль театры, көптеген бистролар мен бутиктермен бірге Мейн-стритте орналасқан. Қаланың тарихы Вольфвилл тарихи қоғамы басқаратын Рэндалл үйі мұражайында ұсынылады. Жыл сайын Акадия кампусында Анаполис аңғарының музыка фестивалі өткізіледі, онда аңғардың түкпір-түкпірінен келген музыканттар бақталастырады. Вольфвиллде екі жылдық өнер фестивалі өтеді: қыркүйекте Deep Roots Music Festival, ал қазан айының соңында Devour! Тамақ және кино фестивалі. Акадия кинокооперативі басқаратын Аль Уитл театры ұрпақтар бойы қала халқы үшін мәдениет пен ойын-сауық ортасы болып келді. 1911 жылы ашылған және 1923 жылға дейін опера театры ретінде жұмыс істеген, кейін қоғамдық театр мен киноға айналған театр, 1997 жылға дейін Acadia Cinemas басқаруымен түрлі меншік иелеріне тиіп өтті. Ұзақ жылдар қызмет еткен менеджері Аль Уитлдың (1929–2021) зейнеткерлікке шығуымен театр 2000 жылы жабылды. 2004 жылы театр Acadia Cinema Cooperative Ltd. компаниясымен қайта ашылды және Аль Уитлдың құрметіне аталды. Театр сол кезде бері жергілікті жиналу орталығы және өнер орталығы ретінде қызмет етуді жалғастыруда, жергілікті театрлық қойылымдардан бастап халықаралық тәуелсіз фильмдерді көрсетуге дейін. Вольфвиллде бұрынғы алма жинау қоймасы болған ДеВолф ғимаратында фермерлер нарығы орналасқан. 2022 жылдың шілдесінде қалада тұңғыш рет Анаполис аңғарының Мақтаныш фестивалі өтеді. Кітапхана – Вольфвилл мемориалдық кітапханасы.
The Acadia University Art Gallery and The Festival Theatre are both located on Main Street, along with many bistros and boutiques. The town's history is presented at the Randall House Museum, operated by the Wolfville Historical Society. Each year, the Annapolis Valley Music Festival is held at Acadia Campus, where musicians from across the valley compete. Wolfville hosts two annual arts festivals, the Deep Roots Music Festival in September and Devour! The Food Film Fest in late October. The Al Whittle Theatre operated by the Acadia Cinema Cooperative has for generations served as a nexus of culture and entertainment for the town's populace. Opened in 1911 and operating as an opera house until 1923 when it became a community theater and cinema, the theater underwent various changes in ownership until 1997 under the management of Acadia Cinems. With the retirement of its long serving manager Al Whittle (1929–2021), the theater closed in 2000. In 2004, the theater was re opened by the Acadia Cinema Cooperative Ltd. and named in honour of Al Whittle. The theater has continued to serve as a local gathering place and centre for the arts ever since, from hosting local theater productions to screening international independent films. Wolfville has a farmers market located in the DeWolfe building, a former apple packing warehouse. In July 2022, the town will host the first ever Annapolis Valley Pride Festival. The library is Wolfville Memorial Library.
Тиісті әдебиет
Прентис Роджер Х. 2024. Пол Л. Харрис және Карен Э. Смиттың бірлескен редакциясы. Баптистер ерте Солтүстік Америкада. Вольфвилл, Новая Шотландия. Мерсер университеті баспасы.
Prentice Roger H. 2024. Co edited by Paul L. Harris and Karen E. Smith. Baptists in Early North America Wolfville, Nova Scotia. Mercer University Press.