Кіріспе

Британдық Массачусетс және Багам аралдарының губернаторы Уильям Ширли (2 желтоқсан 1694 – 24 наурыз 1771) – британдық армия офицері және колониялық әкімші, Массачусетс шығанағы мен Багам аралдарының британдық американдық колонияларының губернаторы. Ол Джордж патша соғысы кезінде Луисбургті сәтті басып алуды ұйымдастырудағы және Француз бен Үнді соғысы кезінде әскери істерді басқарудағы рөлімен танымал. Ширли өзінің көптеген жылдарын Британдық Солтүстік Американың колониялық әкімшілігінде Жаңа Францияны жеңуге жұмсады, бірақ ресми әскери білімі жетіспегендіктен саяси қиындықтарға тап болып, соңында құлдырады. Саяси байланыстары мықты болған Ширли мансабын Массачусетс штатында адмиралтейство сотының бас адвокаты болып бастады және тез арада губернатор Джонатан Белчердің қарсыласына айналды. Белчердің басқа саяси жауларымен бірігіп, Белчерді елге қайтарып алуға қол жеткізді және Белчердің орнына Массачусетс шығанағының губернаторы болып тағайындалды. Ол провинциядағы саяси жікке бөлінуді тоқтатып, 1744 жылы Джордж патша соғысы басталғанда Жаңа Францияға қарсы біріккен күштерді ұйымдастыра алды. Ширли ұйымдастыруға үлкен үлес қосып, Луисбургті сәтті басып алу оның әкімшілігінің маңызды жетістігі болды. Джордж патша соғысынан кейін Ширли соғысқа қаржыландыру және есеп беру мәселелеріне байланысты дауларға ұшырады және 1749 жылы Англияға оралды. Одан кейін ол Ұлыбритания мен Франция құрған Солтүстік Америкадағы колониялық шекараларды анықтау комиссиясына мүше болды. Оның осы келіссөздерге қатал көзқарасы олардың сәтсіз аяқталуына себеп болды және ол 1753 жылы Массачусетске қайтып келді. 1754 жылы басталған Француз бен Үнді соғысы кезінде Ширлидің Массачусетстегі соңғы жылдары әскери мәселелер басым болды. Ширли 1755 жылы Форт-Освегоны нығайту үшін әскери экспедицияға жетекшілік етті және генерал Эдвард Брэддок қайтыс болғаннан кейін Солтүстік Американың Бас қолбасшысы болды. Айта кетейік, Бас қолбасшы ретінде Ширли Джордж Вашингтонды білген, ол оның қол астында қызмет еткен. 1756 жылы Ширли Джордж Вашингтонды жоғарылатуды қолдап хат жазды: "Осылайша мен капитан Дагвортидің жоғарылатуын қолдаймын, ол қазір Мэриленд провинциясының губернаторынан комиссия алған және егер тұрақты әскерлер болмаса, ол провинциялық капитан ретінде ғана қарастырылады және сәйкесінше барлық провинциялық полк офицерлерінің басшылығында болады. Егер полковник Вашингтон мен капитан Дагворти Форт Камберлендте кездессе, мен полковник Вашингтонға басшылық етуді бұйырамын". 1755 және 1756 жылдары экспедицияларды ұйымдастырудағы қиындықтар Нью-Йорк саясаткерлерімен саяси дауларға және үнді агенті сэр Уильям Джонсонмен әскери мәселелер бойынша келіспеушіліктерге әкелді. Бұл келіспеушіліктер 1757 жылы оны Бас қолбасшы және губернатор қызметінен қайтарып алуға себеп болды. Кейінірек ол Багам аралдарының губернаторы болып қызмет етті, содан кейін Массачусетске оралды, онда қайтыс болды.

Ерте өмір

Уильям Ширли Уильям мен Элизабет Годман Ширлидің ұлы болып, 1694 жылдың 2 желтоқсанында Англияның Шығыс Суссекс округіндегі Престон Манорында дүниеге келді. Ол Кембридждегі Пемброк колледжінде білім алып, кейін Лондонның Ішкі ғимаратта (Inner Temple) заң оқыды. 1717 жылы оның әкесі қайтыс болып, оған Уивелсфилдтегі Оте Холл және біраз қаржы қалдырды, ол оны Лондонға кеңсе сатып алу үшін пайдаланды. Сонымен бірге ол Франсис Баркерге үйленді, олар көп балалы болды. 1720 жылы ол адвокаттық құқық алды. Оның мұрасы мол болғанымен (шамамен 10 000 фунт стерлинг), ол жоғары деңгейде өмір сүріп, 1721 жылғы экономикалық дағдарыста үлкен қаржылық шығындарға ұшырады. Оның үлкен отбасының қаржылық қажеттіліктері (1731 жылға қарай ол мен Франсис сегіз балаға ие болдық) оны Солтүстік Америка колонияларында қызметке түсуге итермеледі. Ньюкасл және басқалардан ұсыныс хаттарымен (бірақ қызметке тағайындалмастан) Ширли 1731 жылы Бостонға (Массачусетс штаты) келді.

Бас адвокат

Ширлиді бастапқыда Массачусетс губернаторы Джонатан Белчер салқын қабылдады, ол оған бос қалған меценаттық лауазымдарды берген жоқ. Ньюкаслдың ықпалы Ширлиге Әскери соттың бас прокуроры лауазымын алуға мүмкіндік берді. Белчер Ширлиді қолдауға Ньюкаслдың тағы бір өтініштеріне қарсылық көрсетті, ал Ширли өзінің лауазымын пайдаланып, заңсыз ағаш кесумен айналысқан Белчердің жақтастарын қудалауға кірісті. Ширли сондай-ақ провинцияның шығыс округінде (қазіргі Мэн) бай саудагер және ірі жер иесі Сэмюэл Уолдомен ортақ мүддеде болды, онда Белчердің ағаш кесу заңдарын дұрыс орындамауы Корольдік флотпен бизнес жасауына кедері келтірді. Уолдо да ақырында Лондонға барды; Ширлидің Ньюкаслмен байланысы мен Уолдоның ақшасы отарлық әкімшілікке тез жол ашты. Бұл отарлық наразылықтармен (Белчер сонымен қатар Нью-Гэмпширдің губернаторы болды) біріккен кезде, 1730-шы жылдардың соңында Белчерді биліктен ығыстыру үшін толыққанды шабуыл басталды. Бұл әрекеттердің ішінде губернаторды беделсіз ету үшін Белчердің қарсыластары жасаған кем дегенде бір жалған хат болды, оны Ширли айыптады. 1738 жылға қарай Ньюкасл отарлық әкімшілікте ғана емес, сонымен қатар премьер-министр сэр Роберт Уолполдың қарсыласы ретінде британ үкіметінде де үстемдікке ие болды және ол Белчердің қарсыластарын белсенді түрде қолдады. 1739 жылы Сыртқы істер кеңесі Белчерді сөкпек болды, Массачусетс пен Нью-Гэмпшир губернаторлықтарын бөлуге дауыс берді және губернаторды ауыстыру туралы ойларды талқылай бастады. Белчердің жұмыстан босатылуының нақты себептері көптеген отарлық, империялық және саяси факторларға байланысты, сондықтан ғалымдардың қызығушылығын тудырды. Бұл талдаулардағы екі негізгі тақырып – Белчердің көптеген жергілікті жауларын жинауы және Лондондағы жақсы империялық басқару оны ауыстыруды талап етті деген пікір. 1739 жылғы мәселелерге дейін Белчерді биліктен ығыстыруға жасалған көптеген әрекеттер сәтсіз аяқталды: Белчер сол жылы «мен кірген соғыс 9 жыл бойы бұрынғысынша жалғасуда» деп атап өтті. Тарихшы Стивен Фостердің айтуынша, Ньюкасл сияқты күшті адам сол кезде отарлық саясатты реттеуден гөрі әлдеқайда маңызды мәселелермен айналысуға тиіс болды. Алайда, осы жағдайда империялық және отарлық мүдделер Дженкинс құлағының соғысында Ньюкаслдың Батыс Үндістанға жоспарлаған экспедициясы үшін Массачусетс штатының жеткілікті әскермен қамтамасыз ету қажеттілігімен сәйкес келді. 1740 жылдың сәуірінде Ньюкасл Ширлиге Белчердің саяси қиындықтарын ескере отырып, губернатордан гөрі әскерлерді тиімдірек жинауға болатынын дәлелдеу мүмкіндігін ұсынды. Ширли осыған байланысты, негізінен Массачусетс штатынан тыс жерлерде (Белчер оның көмек ұсыныстарын қабылдамады, не болып жатқанын түсінді) әскер жинауға кірісті және Белчер банк дағдарысымен айналысып жатқанда, Ньюкаслға өзінің жетістіктерін көрсететін құжаттарды жіберді. Ньюкасл бұл мәселені Сауда кеңесінің хатшысы және Белчердің белгілі қарсыласы Мартин Блэйденге тапсырды. Содан кейін Сауда кеңесі қолда бар дәлелдердің салмағына сүйене отырып, Белчерді ауыстыру керек деп шешті. 1741 жылдың сәуірінде Сыртқы істер кеңесі Уильям Ширлиді Массачусетс губернаторы қызметіне тағайындауды мақұлдады, ал Беннинг Вентворттың Нью-Гэмпшир губернаторы қызметі келесі маусымда бекітілді.

Массачусетс штатының губернаторы

1741 жылдың тамызында Ширли Массачусетс штатының губернаторы болып тағайындалғанда, ол дереу валюталық дағдарысқа тап болды. Облыс көп жылдар бойы қағаз ақшаның көбейіп кетуінен туындаған инфляциядан зардап шегіп келді. Белхердің өкілеттігінің соңында, мәселені шешу үшін бәсекелес банк ұсыныстары жасалды және жылжымайтын мүлікпен қамтамасыз етілген банк туралы танымал ұсыныс қабылданды. Бұл банк (дау-дамай Белхердің қайта шақыруына себеп болған) Парламент актісімен таратылды, және Ширли банк активтерін тарату және ол шығарған банкноттарды қайтару бойынша келіссөздер жүргізуге тиіс болды. 1741 жылдың қалған бөлігінде Ширли провинциялық ассамблея арқылы банк валютасын өтеу кестесін ұсынған заңдарды шеберлікпен өткізді, бұл банктың негізгі иелерінің өтеулердің көптігінен құлдырауына әкеп соқпады. Күшейіп бара жатқан шиеленіс жағдайында Ширли колонияның әскери қорғанысын күшейтуге кірісті. Ол шекара бойында бірқатар провинциялық роталар құрды. Олардың ішінде Берк рейнджерлері және Горхам рейнджерлері Ширлидің әйгілі Роджер рейнджерлерінің үлгісіне айналды.

Соғыс басталды

Британия Анна патшайымының соғысында (1702–1713) Франциядан Акадияны басып алды, бірақ Утрехт шарты Кейп-Бретон аралын француздың қолында қалдырып, Жаңа Франция мен Атлантикалық жағалаудағы британдық колониялар арасындағы шекараны нақты белгілемеді. Жаңа Францияның ортасына, Сент-Лоуренс өзені арқылы өтуді қорғау үшін Франция Атлантикалық жағалаудағы Кейп-Бретон аралындағы Луибурда күшті бекініс салды. Ширли билікке келген кезде Франция мен Ұлыбритания арасындағы қарым-қатынас шиеленісті болды және Ұлыбритания 1740 жылы Еуропа құрлығында басталған Австрия мұрагерлігі соғысына тартылу мүмкіндігі болды. Ширли провинцияның қорғанысын жаңарту үшін қағаз валютасын өндіруге қатысты шектеулерді шеберлікпен шеше білді және 1742 жылы Сауда кеңесінен соғыс басталған жағдайда қосымша валюта басып шығаруға рұқсат сұрады. Бұл рұқсат 1743 жылы Франциямен соғыс болуы мүмкін деген ескертумен бірге берілді. 1744 жылдың наурыз айында Франция Ұлыбританияға соғыс жариялады, ал Луибур әскерлері Жаңа Шотландияның солтүстік жағындағы британдық балық аулау порты Кансоға шабуыл жасады, оның тұрғындары соғыс басталғанын білмейтін. Француз қарақшылары да британдық және колониялық кемелерді аулай бастады. Ұлыбританияның колониялық губернаторлары, соның ішінде Ширли, француз әрекеттерін бейтараптандыру үшін колониялық күзет кемелерін жіберіп, өздерінің қарақшыларын рұқсат етті. Кансоны Жаңа Англия балықшылары пайдаланғандықтан, оның құлауы Массачусетс штатына қызығушылық тудырды. Ширли оны басып алудан бұрын Новая Шотландияның вице-губернаторы Пол Маскареннен Аннаполис Роялды қорғауға көмек сұрады. Кансоның құлауына және Маскаренненің екінші шұғыл өтінішіне жауап ретінде Ширли дереу екі ерікті ротаны Аннаполис Рояльға жіберді. Осы әскерлердің шілде айының басында уақтылы келгені қоршауды бұзды. Кансода тұтқындалып, Луибурда тұтқындалған Джон Брэдстрит тұтқын алмасу кезінде Жаңа Англияға оралды және француз бекінісінің әлсіз жақтарын атап көрсеткен егжей-тегжейлі есепті Ширлиге ұсынды. Мэн штатында Жаңа Франциядан шабуылға ұшырауға бейім бірнеше бизнесі бар Уильям Вон Луибурды басып алу жорығын жақтау үшін Жаңа Англияны аралап шықты. Ширли және Жаңа Англия мен Нью-Йорктегі басқа да көшбасшылар Луибурдың осал жағдайын атап, Лондондағы колониялық билік органдарынан осындай жорыққа қолдау іздеу туралы хаттар жіберді. Вон мен Брэдстрит сол қыста Луибурға барлық колониялық күштермен шабуыл жасағысы келді. Ширли бұл жоспардың орындалуына күмән келтірді, бірақ 1745 жылдың қаңтарында оны провинциялық ассамблеяға (Жалпы сотқа) ұсынды, ол жоспарды қолдаудан бас тартты, бірақ Ұлыбритания Луибурға шабуыл жасауын сұрады. Вон балық аулау капитандығының, саудагерлердің және Бостонның 200 "басты азаматының" қолдауына ие болып, американдық экспедицияны жылдамдатуды жалғастырды. Ширли мәселені тағы да талқылау үшін Жалпы сотты шақырды, ал ұсыныс Уильям Пепперрелл төрағалық ететін комитетке берілді. Комитет жоспар туралы жағымды пікір білдірді және ол бірнеше қарсыластар палатада болмаған кезде бір дауыспен мақұлданды. Ширли экспедицияны басқару үшін тартынған Уильям Пепперреллді тағайындады, Уильям Вон полковник болып тағайындалды, бірақ басқару лауазымы болмады, ал Джон Брэдстрит Пепперреллдің әскери кеңесшісі болып тағайындалды. Ширли экспедицияға қолдау сұрап, Батыс Индиядағы Корольдік теңіз күштерінің эскадрильясының коммодоры Питер Уорренге жүгінді, бірақ Уоррен өзінің капитандығының қатал қарсылығына байланысты бас тартты. Бұл жаңалық Бостонға экспедиция кетуге дайындалып жатқан кезде жетті. Корольдік теңіз күштерінен қолдау болмағанмен, Жаңа Англия экспедициясы 1745 жылдың наурыз айында Луибурға аттанды. 90-нан астам көлікте (көбінесе балық аулау қайықтары мен жағалау саудагерлері) 4000-нан астам адам, алты колониялық күзет кемесімен бірге Кансоға келді, онда экспедиция Луибурдың оңтүстігінде орналасқан Габарус шығанағынан мұздың тазаруын күтті, ол әскерлерді тасымалдауға таңдалған орын болды. 22 сәуірден бастап экспедицияға коммодор Уоррен басқаратын Корольдік теңіз күштерінің төрт кемесі қосылды, ол экспедицияға көмектесу туралы бұйрық алды (қаңтарда берілген, бірақ оның бұрынғы бас тартуынан кейін ғана жеткен).

Луисбургті қоршау

Облыстық күштер 30 сәуірде Габарус шығанағына түсуді бастады және британдық кемелер порты блокадалағанда бекініс қоршауға алды. Американдықтар шайқаста жарақаттану мен шығын көре бастады, ал американдық сарбаздарға төмен баға берген британдық теңіз офицерлері американдықтардың күш-жігеріне көбірек сын көзбен қарады. Уоррен провинциялық әскерлерді бақылауға тырысты, бірақ Пепперрелл оған қарсылық көрсетті. Луисбург 17 маусымда капитуляциялады. Американдықтар қоршау кезінде 180 адамын соғыста, аурудан немесе теңізде жоғалтты, ал Корольдік теңіз флотының кемелері бекініске ешқандай оқ атпады және бір ғана теңізшісінен айырылды. Луисбургті басып алғаннан кейін, американдықтар мен британдықтар арасында шиеленіс күшейді. Капитуляциялау шарты француздықтарға барлық иеліктерін сақтап қалуға кепілдік берді, американдық әскерлер үшін ешқандай олжа болған жоқ. Алайда, Корольдік теңіз флоты бірнеше құнды француздық кемелерін жаулап алды, ал жағалауға демалысқа шыққан британдық теңізшілер американдықтарға өз үлестерінен қанша бай болатындары туралы мақтанышпен айтты. Американдық әскерлер Луисбургті басып алуға келісіп, қоршау аяқталғаннан кейін үйлеріне оралуды күткен. Британ үкіметі провинциялық әскерлердің Луисбургті өздері басып алуға қабілетсіз деп есептегендіктен, бекіністі басып алу үшін британдық әскерлерді жіберуді жоспарламады. Британдық әскерлер провинциялықтарды қыс өткеннен кейін ғана алмастыратыны белгілі болғанда, губернатор Ширли әскерлердің рухын көтеру үшін Луисбургке сапарлады. Оның әскерге арналған алғашқы сөзі көп әсер етпеді, және кейбір әскерлер бүлікке жақын болды. Екінші сөзінде Ширли дереу үйдегі көбірек әскерлерді қайтаруға және көктемге дейін қалғандарға жоғары жалақы мен жақсы жабдықтар беруге уәде берді. Британ үкіметінен құрмет көрсету сирек болды; Пепперрелл баронет атағын алды, ол және Ширли өз полктерін құру құқығымен британ армиясының полковниктері болды, ал Уоррен контр-адмирал дәрежесіне көтерілді.

Үзілген науқан

Ширли Луисбург науқанына негізінен Атлантика мұхитындағы балық аулау саласындағы британдық мүдделерді қамтамасыз ету мақсатымен қатысты. Бірақ жеңіс оның көзқарасын кеңейтіп, бүкіл Жаңа Францияны басып алу мүмкіндігін қарастыруға алып келді. Француз бекінісін басып алғаннан кейін, ол Ньюкаслға хат жазып, Миссисипи өзеніне дейінгі Солтүстік Американың барлық аймағын бақылауға алу үшін экспедициялар сериясын ұсынды, бастапқысы Луисбургтен Сен-Лоран жолымен өтуі керек еді. Бостонға оралғаннан кейін Ширли мұндай экспедицияға дайындық жұмыстарын бастады. 1746 жылдың мамыр айында ол Лондоннан Квебекке шабуыл жасау үшін Корольдік теңіз күштері мен провинциялық әскерлерді пайдалану жоспары туралы хабарлама алды, ал екінші экспедиция Шамплейн көліндегі Сен-Фредерик бекінісіне шабуыл жасауы тиіс болды. Ширли Массачусетс штатында жалдау жұмыстарын күшейтті және көршілес губернаторлардан адамдар мен ресурстар беруді сұрады. Алайда, Ұлыбританиядан күтілген қолдау келмеді, сондықтан 1746 жылғы экспедициялар тоқтатылды. 1747 жылғы жоспарлар туралы Лондоннан нақты жауап күтіп отырғанда Ширли провинцияның батыс қорғанысын нығайтты және 1747 жылдың көктемінде Сен-Фредерик бекінісіне қарай жылжуға дайындалып, Хадсон өзені аңғарына жабдықтар жібере бастады. Содан кейін Ньюкаслдан британдық үкімет Жаңа Францияға қарсы экспедицияларды қолдамайтыны туралы хабарлама келді. Осының салдарынан әскери шығындардың азаюы Массачусетс экономикасына кері әсер етті және Ширлидің беделіне нұқсан келтірді. Ширли Луисбург экспедициясымен байланысты жабдықпен қамтамасыз ету ісінен жеке пайда тапты. 1746 жылы ол бұл қаражатты Роксберидегі мүлікті сатып алуға жұмсады, онда ол қазір Ширли Юстис үйі деп аталатын әсем сарай салды. Ғимарат толыққаннан кейін, оның әйелі 1746 жылдың тамызында қызбадан қайтыс болды; ол Король шіркеуіне жерленді.

Көңіл күйінің бұзылуы

Губернатор Ширли Луисбургте болғанда Корольдік флот пен Бостон халқы арасында шиеленіс күшейді. Флот америкалықтарды өз кемелеріне қызметке алуға ұзақ уақыттан бері тырысып келді. Ұлыбританияда әскерге алу – бұл ұзақ жылдардан бері қалыптасқан практика болғанмен, Америкада оның қолданылуы колонистер тарапынан қарсылыққа ұшырады. 1702 жылы Касл аралындағы Форт-Уильям Корольдік флот кемесіне атқылап, Бостон портынан жаңадан әскерге алынған алты адаммен кетуге тырысқанда оқ жаудырды. Америкалықтардың шағымдары (британдық саудагерлердің қолдауымен) нәтижесінде 1708 жылы Парламент Америка колонияларында әскерге алуды тыйым салды. Флот жетекшілері америкалықтардың әскерге алудан босатылуы тек 1713 жылы аяқталған Анна патшайымының соғысы кезінде ғана күшіне енгенін мәлімдеді. Бірақ іс жүзінде Корольдік флот капитандары колониялық губернаторлардан адамдарды әскерге алуға рұқсат алуға тиіс болды. 1745 жылдың қараша айының соңында Бостондағы пансиондағы әскерге алу тобы мен бірнеше теңізші арасында болған төбелес салдарынан екі теңізші қаза тапты. Әскерге алу тобының екі мүшесі кісі өлтіргені үшін айыпталып, сотталды, бірақ айыптама жарамсыз деп табылған соң босатылды. Екі жылдан кейін Луисбургті басып алғаннан кейін губернатор болып тағайындалған коммодор Чарльз Ноулз өзінің эскадрильясына Бостон портынан көптеген теңізшілерді әскерге алды. 300-ден астам адамнан тұратын наразылар үш флот офицерін және шерифтің орынбасарын ұстап алып, шерифті ұрып-сапалады. Содан кейін наразылар губернатор Ширлидің үйіне барып, Ноулз әскерге алған адамдарды босатуды талап етті. Ширли милицияны шақыруға тырысты, бірақ олар жауап бермеді. Ширли флот офицерлерін үйіне кіргізіп алды, ал наразылар біраз уақыттан кейін тарап кетті. Кейін сол күні Ширли қалалық үйге барып, халықпен кездесті. Бірнеше мың адамнан тұратын наразылар қалалық үйге шабуыл жасап, ғимараттың көптеген терезелерін сындырды. Ширли наразылармен сөйлесіп, олардың талаптарын коммодор Ноулзге жеткізуге уәде берді. Наразылар тарап кетті, бірақ Корольдік флот кемесін тауып өртеп жіберуді көздеді. Ширли түстен кейін үйіне оралғаннан кейін, тағы бір флот офицерін және бірнеше кіші офицерлерді ұстап алған наразылар оның үйіне қайта келді. Ширли үйін қорғап тұрған қарулы адамдарға наразыларға оқ атуға бұйрық берді, бірақ Уильям Пепперрелл Ширлидің адамдарын оқ атудан тоқтатып, наразыларды тарап кетуге көндірді. Осы уақытта коммодор Ноулз Бостонды өз эскадрильясымен бомбалаумен қорқытты. Тек Массачусетс Кеңесі наразылардың талаптарын қолдап, қаулы қабылдағаннан кейін ғана Бостондағы жағдай тыныштала бастады. Наразылар ұстап алған адамдарын босатып, Ноулз әскерге алынған теңізшілерді босатты.

Өтемақы және валюта

Тағы бір даулы мәселе – Луисбургке қарсы жорық шығындары үшін және британдық әскерлер толыққанды билікке ие болғанға дейін американдық әскерлердің ұзақ уақыт бойы басып ұстауы үшін Ұлыбританияның американдық колонияларға өтемақы төлеуі болды. Ширли бұл күш-жігерді тек колониялық басшылыққа провинцияның қағаз валютасын тоқтату арқылы қаржылық тұрақтылыққа жететініне уәде беру арқылы ғана тоқтатып білді. Британ үкіметі де өтемақы туралы сұраныстарға жауап беруде кешікті. Жауап күтіп тұрғанда, провинциялық газеттер мен памфлеттерде кез келген өтемақыны қалай пайдалану керектігі талқыланды. Мысалы, Сэмюэл Адамс (танымал Америка революциясының көшбасшысының әкесі) сияқтылар, колониялар шығарған қағаз валютаның кепілі ретінде Лондон банктерінде ақшаны сақтауды жақтады. Уильям Дуглас пен Бас соттың спикері Томас Хатчинсон сияқты басқалары, өтемақыны қағаз валютаны сатып алуға және Массачусетске нақты валюта беруге пайдалануды ұсынды. 1748 жылы Эш-ла-Шапель келісімі Луисбургті Францияға қайтарды, ал Массачусетс оны басып алғаны үшін өтемақы күтіп отырды. Осы уақытта губернатор Ширли Форт-Сен-Фредерик (қазіргі Крон-Пойнт, Нью-Йорк) қамалын басып алу науқанын қаржыландыруға тырысты, осы мақсатта ол қосымша қағаз ақша шығарды. Науқан колониялар қолдау көрсетпегендіктен тоқтатылды, бірақ осыдан туған инфляция Ширлидің жақтастарын оған қарсы бұрды. Луисбургтің жоғалтуы Ширлиге деген халықтың наразылығын күшейтті, оны американдық колонияларға қарсы британдықтардың қастандықтарына қатысқан деп есептеді. Тіпті Уильям Пепперрелл Ширлидің орнынан кетуін талап еткен азаматтардың қатарына қосылды. Бостонның көрнекті дәрігері Уильям Дуглас Ширлиге, коммодор Ноулзға және Луисбургтің басып алынуына қарсы шабуыл жасайтын бірнеше памфлеттер (Роджерс пен Фаул басылымы) жазды. Ширли де, Ноулз да Дугласты қаралау үшін сотқа жүгінді, бірақ сотта жеңіліске ұшырады. Ширли мен Сэмюэл Уолдоның шығындар туралы даулары аяқтанды: Ширли сот арқылы Уолдоның мүлкінің бір бөлігін иеленді, ал Уолдо бұған қарсы шаралар қолданды. Ширли бұл шараларға Лондонға шағымданып, мәселені шешу үшін Лондонға баруға рұқсат алды (1749 жылдың тамызында). 1749 жылдың қыркүйегінде, ұзақ уақыттан бері уәделенген өтемақы Бостонға жетпес бұрын, ол Ұлыбританияға аттанды. Томас Хатчинсон басшылығымен қабылданған заңға сәйкес, жеткізілген ақша қағаз валютаны қайтару үшін пайдаланылды. Ширли шетелде болғанда, Хатчинсон, Эндрю Оливер және басқалар оның өкілі ретінде қызмет етті, ол лейтенант-губернатор Спенсер Фипске өзінің жоқтығында жауларына маневр жасауға мүмкіндік бермеуді қатаң тапсырды.

Еуропалық интерлюдия

Лондонда Ширли Ньюкаслмен және колониялық хатшы, Бедфорд герцогымен кездесіп, колониялық мәселелер мен оның жағдайын талқылады. Ньюкасл Уолдо мен Пепперреллдің әскери кітаптарын мұқият тексеруді бұйырды; сараптама Ширлидің ұстанымын растады. Ширлидің есептері де тексерілді және «үлкен талаптармен жасалған», «оның бұйрықтарына басқа колонияларға қарағанда көбірек сәйкес» деп танылды. Ширли Нью-Йорк губернаторы Джордж Клинтонмен бөліскен саяси алаңдаушылықтарын да жеткізді. Ол Лондонда болғанда Клинтонның лауазымынан кетуі керек деген хабар келді. Ширли Ньюкаслға жұмысқа өтініш берді, бірақ қабылданбады. Ньюкасл Ширлиге ренжуі мүмкін, себебі ол Бедфордтан Солтүстік Америкадағы британдық және француз территорияларының шекарасын белгілеу үшін құрылған комиссияға қатысуға ұсыныс алған еді. Комиссияның отырысы Париж қаласында өтуі жоспарланған, Ширли бұл кездесуді өзінің экспансиялық көзқарастарын ілгерілету мүмкіндігі ретінде қарастырды. Ньюкасл мен Бедфорд сол кезде саяси тартысқа тартылған еді, және Ньюкасл Ширлидің Бедфордтың ұсынысын қабылдағанына наразы болды. Ширли Ньюкаслға өзінің тәжірибесі мен лауазымының келіссөздерде пайдалы болатынына көндірді. Комиссия Париж қаласында кездесті, Ширлимен бірге Уильям Милдмей, біршама тартымды саудагер, комиссия мүшесі болды. Ширли келіссөздерде қатал ұстанымды ұстанды, британдық территорияны кеңінен түсіндіру үшін техникалық және заңгерлік тәсілдермен таласты; ол Кеннебек өзенінен солтүстікке қарай Сент-Лоуренс өзеніне дейінгі сызықтың шығысындағы барлық территорияны талап етті, ал француздар сол аумақтың барлығын, Жаңа Шотландия түбегінен басқасын өзіндік деп мәлімдеді. Ширлидің бұл тәсілі келіссөздердегі позицияны қатайтып, комиссия жұмысын ұсақ-түйек мәселелерге батырып жіберді. Милдмей бұл туралы Лондонға шағымданғанда, Бедфорд Ширлиді маңызсыз нәрселерге тым көп күш жұмсағаны үшін айыптады. Келіссөздер созылған кезде француз және британдық агенттер Огайо өзені аймағындағы өздерінің мүдделерін белсенді түрде кеңейтіп, жағдайды шиеленістірді. 1751 жылы Ширли Париждегі үй иесінің жас қызы Джулиге үйленгенде, шағын дау туды. Ол Милдмей онымен кеңеспей әрекет жасағанына шағымданғаннан кейін Лондонға қайта шақырылды. Ширли француздарды Солтүстік Америкадан қуып шығару қажеттігіне сеніп Лондонға оралды. Милдмей Ширлидің бұрынғы кедергісін жеңе алатынына үміттене отырып, келіссөздерді жалғастыруға тырысты, бірақ келіссөздер сәтсіз аяқталды. Оның орнына Массачусетс штатына қайтуға бұйырылды. Ол әйеліне Лондон қаласында қалды. Олар қайтадан кездесті ме, жоқ па, белгісіз: өмірбаяншы Джон Шутц олар кездеспеді деп санайды, бірақ отбасылық әңгімелер бойынша олар Ширли Массачусетс губернаторы лауазымынан кеткеннен кейін қайта қосылған.

Массачусетске оралу

Ширли Англия мен Парижге барған кезде Массачусетс штатындағы қарсылық басылды. Көп ұзамай Ширли француз Канадасымен шекарадағы күшейген қақтығыстармен айналысуға мәжбүр болды. Әсіресе Огайо аймағында, британдық және француз саудагерлері арасында шиеленіс күшейді. 1754 жылы Бостонға провинцияның солтүстік шекарасында (Мэн штаты) француз әскери әрекеттері туралы (жалған) хабарлар жетті, соның салдарынан Ширли аймақтың қорғанысын күшейту үшін Кеннебек өзеніне экспедиция ұйымдастырды. Бұл экспедиция қазіргі Уинслоу, Мэн штатында Форт-Халифакс бекінісін салды. Огайо аймағындағы қақтығыстар туралы жаңалықтар бұл мәселені одан да шұғыл етіп, сонымен қатар Нью-Йорктегі Олбаниде жоспарланған колониялар конференциясына қатысуды талап етті. Ширлидің провинциялық ассамблеямен қарым-қатынасы, саяси жағынан ықпалды Мэн жер иелерінің қолдауының арқасында, салыстырмалы түрде жақсы болды. Ширли провинциялық өкілдерге Олбани конференциясында отаршылдық одақ құруды ұсынды, бірақ провинциялық ассамблея (басқа провинциялармен бірге) конференцияның ұсыныстарын қабылдамады.

Жеті жылдық соғыс: 1755 жорық

Ширлиге Новая Шотландия губернаторы Чарльз Лоуренс, провинция шекарасындағы француз қауіп-қаттерін жоюға көмек сұрап, олардың әскери қимылдарында ынтымақтастыққа келуді ұсынды. Ширли мен Лоуренс, жоспарлаған экспедицияларына Ұлыбританиядан да көмек қажет деп ойлады және осы сауалмен хаттар жіберді. Сонымен қатар, олар өтініштің мақұлдануын күтіп, дайындық жұмыстарын күшейтті. Ширлиге Брэддок армиясында қызмет ететін полкіне әскер жинау және жауынгерлік дайындыққа шақыру бұйрығы берілді. Ол провинциядан шыға алмағандықтан, Нью-Йоркке әскер жинау үшін ұлының біреуін жіберді, ал Массачусетс азаматтары Жаңа Шотландия экспедициясына шақырылды. Ол сондай-ақ Форт-Сент-Фредерикке қарсы экспедиция идеясын қайта көтерді, бірақ алғашқы жылғы әрекеттерді Джордж көлінің оңтүстік жағында бекініс салумен шектеді және көршілес колониялардың басшыларын операцияға көмектесуге шақыруға тырысты. Ширли, Массачусетс мүдделеріне қарсы болған Нью-Йорк губернаторының міндетін атқарушысы Джеймс ДеЛансиді, экспедицияны Нью-Йорк үндістері жөніндегі комиссары, полковник Уильям Джонсон басқаруын ұсынып, ыңғайлы жағдайға келтірді. Джонсон бастапқыда қарсы болды, бірақ Ширли оны басшылыққа көндірді. Француз-үнді соғысы империялық мәселеге айналғандықтан, генерал Эдвард Брэддоктың басшылығымен екі британ әскер полкі Америкаға жіберілді. Жазбаша хабар алмасуда Брэддок Огайодағы Форт-Дюкеснеге қарсы осы күшін қолдану ниетін жариялады, ал Ширли оны Форт-Ниагараға бағыттап, сәтсіз әрекет жасады. 1755 жылғы сәуірдегі губернаторлар мен әскери жетекшілердің кеңесінде Ширли Брэддокқа жақсы әсер етті. Брэддок Дюкестің өзінің мақсаты екенін мәлімдеді, бірақ Ширлиге өзінің және сэр Уильям Пепперреллдің полктерін Ниагара фортына алып баруға және Джонсонның Джордж көліне жасаған жорылының басшылығын растауға рұқсат берді. Брэддоктың нұсқаулары Ширлиге Джонсонға қатысты еңбексіз бұйрық берді, бұл кейіннен дау тудырды. Екі солтүстік экспедиция тұрақты армиядан логистикалық көмексіз жүзеге асырылуы керек еді. Кеңестен кейін Ширли Нью-Йоркке сапар шегіп, экспедициясын жабдықтау үшін саудагерлермен келіссөздер жүргізді. Губернатор ДеЛансимен салқын қарым-қатынас сақталды, ДеЛансилер Массачусетстің олардың провинциялық істеріне араласуына наразылық білдірді. Ширли Нью-Йорк өкілі Оливер ДеЛансидің Коннектикутте әскер жинауына кедергі келтіргенде, жағдай нашарлап, Нью-Йорк экспедицияларын жоспарлауға қауіп туды. Ширли Джонсонның командасынан әскерлерді алып, Форт-Ниагара экспедициясы үшін өзінің күшін арттыруға тырысып, Джонсонмен қарым-қатынасын уландырды. Екі экспедицияның бірдей көздерден жабдықтау үшін бәсекелесуі және провинциялар арасындағы шекаралық даулардың жалғасуы осы антагонизмді күшейтті. Ширли мен Джонсон 1755 жылғы шілдедегі кездесуде екі адам арасындағы шиеленіс сақталды, Джонсон Ширлидің жорығына үнділік көмекшілерді тағайындау туралы шешімді кейінге қалдырды, өйткені экспедицияның көп бөлігі достық ирокездер аумағы арқылы өтіп бара жатқанын байқады, онда олар әлі қажет емес еді. Ширли мұны мойынсұнбаушылық деп қарастырды. Джонсоннан жоғары дәрежеде екенін сезінген Ширли, кейіннен үнді агентін айналып өтіп, тайпалармен тікелей келіссөздер жүргізуге тырысты, бірақ Джонсон мен оның қол астындағылары бұл әрекетке белсенді қарсылық көрсетті. Ирокездер де Ширлидің рекрутингтік агенті, полковник Джон Лидиусқа қарсылық білдірді, олармен бұрынғы жер мәмілелері бойынша ерекше мәселелер болды. Бұл жағдай Джонсон мен Ширлидің ешқашан ұсынылған көлемдегі экспедицияларға басшылық жасамағанымен де қиындыққа толы болды. Ширлидің экспедициясы тамыздың ортасында Форт-Освегоға жетті. Мохок өзенімен жоғары көтерілу сапары судың төмендеуіне байланысты баяулады, сондай-ақ нашар жабдықталу салдарынан азық-түлік тапшылығы туды. Ширли жолда генерал Брэддоктың 13 шілдедегі Мононгахела шайқасынан кейін қаза тапқанын және оның ұлы Уильямның да қаза тапқанын білді. Осының салдарынан ол Солтүстік Америка күштерінің уақытша бас қолбасшысы болды. Содан кейін оның экспедициясы Форт-Освегода қорғанысын жақсарту қажеттілігімен және жалғасып жатқан жабдықтау дағдарысымен қиындыққа тап болды. 18 қыркүйекте өткен кеңесте Ниагара фортына жету жоспарларын жүзеге асыру туралы шешім қабылданды, бірақ бір аптадан кейін шешім өзгертілді. Ширли Албаниге қайтып оралды, ол континенттегі бүкіл британдық соғыс күшін басқару туралы ойланып, алаңдады. Уильям Джонсонның экспедициясы Ширлидің экспедициясынан да жақсы нәтиже бермеді. Ол Джордж көлінің оңтүстік жағына жетті, онда оның күштері 8 қыркүйекте француз күштерімен шешілмейтін қақтығысқа түсті және Форт-Уильям-Генриді салу жұмыстарын бастады. Қараша айында француз қозғалысы туралы қауесеттер белсенділікке әкелді, бірақ қарсыластар пайда болмағандықтан, Джонсонның күштерінің көп бөлігі үйге қайтып оралды. Ширли Жаңа Англия губернаторларына қысқы жаңа бекетке милиция тағайындау үшін қысым көрсетуге мәжбүр болды. Жаңа Шотландияда губернатор Лоуренс Форт-Босежурды оңай басып алды және содан кейін 12 000-нан астам акадиялықтарды Жаңа Шотландиядан күштеп шығаруды бастады, бұл одан әрі «Ұлы Шығарылым» деп белгілі болды. 1755 жылғы желтоқсанның басында акадиялықтарды тасымалдаған кемелер Бостон портына кіргенде, Ширли олардың жағаға түсуіне тыйым салды. Көктемге дейін, 1756 жылғы наурызға дейін үш ай бойы акадиялықтар кемелерде қалды, олардың жартысы суық ауа райы мен нашар тамақтанудан қайтыс болды.

Жеті жылдық соғыс: 1756 жорық

1755-56 жылдардың қысында Ширли мен Джонсон арасындағы араздық жалғасты. Томас Поуналлдың кеңесімен Джонсон үндістермен байланыс жасау құқығын өзіне тиесілі деп талап етуін және 1755 жылғы науқанға Ширлидің араласуына қатысты шағымдарын қайта көтерді. Бір хатында Джонсон Ширлидің "өмірімнің жауы" болғанын және "мүмкін болса, менің беделімді түсіруге" бар күшін салатынын жазды. Джонсон, неке арқылы байланысы бар Делансилермен бірге, Ширлиге деген наразылықтарын білдірді. Олар Нью-Йорк штатының жаңа губернаторы сэр Чарльз Хардиге жағымсыз мәліметтер жіберді, ол оларды Лондонға жолдады. Ширли өзінің билігіне қауіп төніп тұрғанынан хабарсыз болды. Бас қолбасшы ретінде Ширли 1755 жылдың қараша айында 1756 жылғы науқан маусымы үшін ауқымды жоспар ұсынды, ол 1755 жылы басталған шабуыл бағыттарын жалғастырды және Кенебек өзені арқылы Квебекке экспедиция ұйымдастыруды көздеді. Бірақ оған қарсы шағымдар Ньюкасл герцогына жетті, ол Солтүстік Америкадағы әскери істерге жауапты басшылармен дауға түспейтін адамды іздеу қажет деп ойлады. Британдық басшылар Францияға жіберілген, бірақ кейбір адамдар Ширли жазған болуы мүмкін деген хаттарды ұстады, себебі ол француз әйеліне үйленген еді. Томас Поуналл 1756 жылдың басында Лондонға сапар шегіп, Ширлиді отарлық әкімшілікке тағы да айыптады. Ширли бұл туралы 1756 жылдың сәуір айында ғана білді, сол кезде британдық басшылар оны бас қолбасшы лауазымынан алмастыруға шешім қабылдаған еді. Өзінің ізбасары Лорд Лауданды күтіп отырғанда Ширли, 1756 жылдың наурыз айында Форт-Булл шайқасында жабдықтау жолы үзілген және қыс бойы азық-түлік жетіспеген Форт-Освего гарнизонына қажетті жабдықтар мен күштерді жеткізуге бар күшін салды. Ол Освего және Жордж көліндегі күш-жігер үшін де ресурстар мен адамдарды жұмылдыруды жалғастырды, бірақ оның орнына тағайындалған адам туралы кеңінен таралған ақпараттан кейін оның билігі әлсіреп қалды. Лаудан 1756 жылдың шілдесінде келгенге дейін Нью-Йорк шекарасындағы әскери жағдай нашарлай берді; 10 тамызда Форт-Освего француздардың қолына түсті. Ширли бас қолбасшы лауазымынан алынса да, Массачусетс штатының губернаторы қызметін сақтап қалды. Ол Бостонға оралғаннан кейін көп ұзамай осы лауазымынан да айырылатынын күтті. Лаудан мен Ширли көптеген мәселелер бойынша, соның ішінде Ширлидің 1756 жылдың қаңтарынан кейін де әскери дайындықтарды жалғастыруы туралы таласты, өйткені Лауданның тағайындамасы шығарылғаннан кейін дайындық тоқтауы керек еді. Ширли британдық басшылар Лауданның тағайындамасы мен оның міндетін атқару аралығында дайындық тоқтауы мүмкін емес екенін түсінуі керек еді деп мәлімдеді. Өзінің ізбасары тағайындалғанша Ширли куәліктерді жинап, өзінің көзқарасын растайтын дәлелдерді іздеді және қаржылық мәселелерін реттеуге тырысты. (Лаудан Ширли оның кетуін саяси маневр ретінде әдейі кешіктірді деп есептеді.) Ол 1756 жылдың қазан айында Англияға қайтты. Ширли 1757 жылы Томас Поуналлмен ресми түрде алмастырылды.

Кейінгі өмірі

Лондонға келгеннен кейін Ширлиді Ньюкасл және оның жақтастары күтіп алды, бірақ Ньюкасл соғыстағы сәтсіздіктерге байланысты лауазымынан кетуге мәжбүр болды. Ширлидің Лудунмен үнемі келіспеушіліктерінің салдарынан Солтүстік Америкаға қайта оралу мүмкіндігі де азайды. Соңынан Ньюкасл Ширлиге қолдау көрсетуден бас тартты, Лудун мен Ширли арасындағы даулы мәселелер бойынша өткен тыңдаудан кейін. Ширлидің өзге де әрекеттеріне қатысты ресми тыңдаулар өткізілмеді, бірақ ол Ньюкаслды есептеріндегі қателіктерді елемеуге көндірді. Оның жағдайы Лудун мен Поуналлдың Солтүстік Америкадағы нашар әскери көрсеткіштерінен зардап шегуімен (әсіресе 1757 жылдың тамызындағы Форт-Уильям Генри қоршауының сәтсіздігі, осы оқиға Лудунды қайта шақыруға себеп болды) жақсарды. Бұл сәтсіздіктер Ширлидің беделін қайта қалпына келтіріп, Ньюкаслдың құрметіне оралуына көмектесті. 1758 жылдың соңында Ширли Багам аралдарының губернаторы болып тағайындалды. Ал 1759 жылдың басында генерал-лейтенант шеніне көтерілді. Ұзақ сапардан кейін Ширли 31 желтоқсанда Багам аралдарына келді, бірақ кемесі аралдардағы рифке шағылысып, жарық көрді. Ақырында ол ешқандай зардапсыз Нассауға жетіп, билікті өз қолына алды. Оның басқаруы тыныш болды, губернатордың басты назарында аралдардағы контрабандистермен күрес тұрды. Заңсыз саудамен күресу мақсатында ол Лондон үкіметінен Нассауды еркін порт ретінде жариялауды сұрады. Ол бұл мәселеде ықпалды болғанымен, Нассау бұл мәртебені оның қызметтен кеткеннен кейін ғана алды. Ол сондай-ақ губернатордың резиденциясын жөндеуді қадағалады және Жақсы Жаңалықты тарату қоғамынан қаржыландырылған шіркеулер салуға көмектесті. 1765 жылы әйелі қайтыс болғаннан кейін, ол балаларын Англияға алып кетіп, олардың жақсы күтімде болуын қамтамасыз етті. Ол аралдарға оралды, онда жақында қабылданған мөр салығына қарсы наразылықтарды басуға тура келді. Ол жергілікті жиналысқа ресми құжаттарға мөрлерді қолдануды ұсынғанда, қарсылық күші соншалықты болды, Ширли жиналысты таратып жіберді. Келесі жиналыс өткен кезде мөр салығы жойылған еді. Денсаулығы нашарлаған Ширлидің орнына 1767 жылдың қарашасында тағайындалған және келесі жылы қызметке кіріскен ұлы Томас келді. Ширли Бостонға қайтып, Роксберидегі ескі үйінде қызы мен күйеуімен бірге тұрды. Ол 1771 жылдың 24 наурызында қайтыс болды. Салтанатты жерлеу рәсімінен кейін ол Король шіркеуіне жерленді.

Отбасы және мұра

Ширли екі рет үйленген және екі ұл мен үш қызға ие болған. Оның үлкен ұлы Томас (кейін сэр Томас) британ армиясында генерал-майор болды, 1786 жылы «Ширли барондықтары, Оут Холл (1786)» Сассекс ретінде барондыққа ие болды және Багам аралдарына тағайындалғаннан кейін Доминика губернаторы және Ливард аралдарының губернаторы қызметін атқарды. Сэр Томас 1800 жылы қайтыс болды. Сэр Томас Ширлидің ұлы, сэр Уильям Уорден Ширли, 2-ші барон (1772–1815) қайтыс болғаннан кейін барондық атағы жойылды. Ширлидің тағы бір ұлы, кіші Уильям, 1755 жылы Эдвард Брэддокпен бірге қызмет етіп жүргенде Мононгахела шайқасында қаза тапты. Ширлидің үлкен қызы Энн Массачусетс губернаторының кеңесінің мүшесі Джон Эрвингке үйленді; олардың қызы Энн Аппин кланы Стюарттарының басшысы, Ардшелдің Дункан Стюартына үйленді. Ширлидің кіші қызы Мария Катерина Джон Эрвинг-тің ұлына үйленді. Ширли 1747 және 1751 жылдар аралығында Роксбериде отбасылық үй салды. Ол 1763 жылы оны қызы мен күйеуі Элиаким Хатчинсонға сатты. Кейіннен бұл үйді 19 ғасырда Массачусетс губернаторы Уильям Юстис иеленді. Қазір Ширли-Юстис үйі деп аталады, ол әлі де 33 Ширли көшесінде орналасқан. Ол көбінесе қалпына келтіріліп, жұртшылыққа ашық мұражай ретінде жұмыс істейді. Ширли қаласы, Массачусетс, оның губернаторлық кезінде құрылды. Винтроп, Массачусетс географиялық нысаны Ширли Пойнт және бұрынғы Ширли Гут оның құрметіне аталған. Ширли 1753 жылы Винтропта балық аулау кәсіпорнын құруға көмектесті. Ширли сондай-ақ Нова-Скотияның Галифакс қаласындағы Ширли көшесінің атымен аталады (ол Уильям Пеппереллдің құрметіне аталған Пепперелл көшесіне параллель).