Кіріспе

Солтүстік Америкадағы Испан мұрагерлігі үшін соғыс (1702–1713 жж.)

Анн патшайымының соғысы (1702–1713 жж.) – Ұлыбритания, Франция және Испанияның отарлық империяларының қатысуымен Солтүстік Америкада болған француз және үнді соғыстарының екіншісі. Бұл соғыс Ұлыбритания патшайымы Аннның билік кезеңінде болды. АҚШ-та бұл соғыс жеке қақтығыс ретінде қарастырылады. Ал басқа елдерде ол Испан мұрагерлігі үшін соғыстың американдық майданы ретінде қарастырылады. Оны Үшінші үнді соғысы деп те атайды. Францияда бұл соғыс Екінші отар аралық соғыс деп белгілі.

Соғыстың қысқаша мазмұны

Соғыс 1701 жылы басталды және негізінен Солтүстік Америка құрлығын бақылау үшін француз, испан және ағылшын отаршылдарының арасындағы қақтығыс болды, осы уақытта Еуропада Испан мұрагерлік соғысы жүріп жатқанда. Әр тарап түрлі жергілікті тайпалармен одақтасты. Соғыс төрт майданда жүрді:

Оңтүстікте испан Флоридасы мен ағылшын Каролина провинциясы бір-біріне шабуыл жасады, ал ағылшын отаршылары француз отаршыларымен Форт-Луи-де-ла-Луизианада (қазіргі Мобил, Алабама штатының жанында) соғысты, екі тарапта да жергілікті тайпалар одақтас болды. Оңтүстік майдандағы соғыс маңызды аумақтық өзгерістерге әкелмеді, бірақ испан Флоридасының және Оңтүстік Джорджияның бір бөлігіндегі жергілікті халықты қырып салды, сондай-ақ Флоридадағы испан миссияларының желісін жойды. Жаңа Англияда ағылшын отаршылары мен олардың жергілікті одақтастары француз отаршыларымен және олардың жергілікті күштерімен, әсіресе Акадияда және Канадамен шектес аймақта соғысты. Квебек қаласы британдық отарлаушы экспедицияларының мақсатына айналды, ал 1710 жылы британдықтар Акадияның астанасы Порт-Роялды басып алды. Француз отаршылары мен Вабанаки конфедерациясы британдықтардың Акадияға кеңеюіне қарсы тұруға тырысты, Жаңа Францияның шекарасы қазіргі Оңтүстік Мэндегі Кеннебек өзені деп белгіленді. Олар Массачусетс шығанағы провинциясында (Мэн қоса) шабуылдар жасады, ең танымалдары – 1704 жылғы Дирфилдке жасалған шабуыл және 1707 жылғы Гротонға жасалған шабуыл. Екі жағдайда да көптеген тұтқындар Монреаль мен Кахнавакеге (мохоктар миссиялық ауылы) әкелінді, оларды мохоктар отбасыларына кепілге алу немесе асырап алу үшін. Ньюфаундлендте Сент-Джонда орналасқан ағылшын отаршылары Плесанстағы француз отаршыларымен аралды бақылау үшін күресті. Соғыстың көп бөлігі экономикалық тұрғыдан зиян келтіретін шабуылдардан тұрды. Француз отаршылары 1709 жылы Сент-Джонсты басып алды, бірақ француздар оны тастап кеткеннен кейін британдық отаршылар оны тез қайта басып алды. Акадия мен Пласенциядағы француз каперлері Жаңа Англияның балық аулау және кеме қатынасы саласынан көптеген кемелерді басып алды. Каперлер 102 кемені Плесенцияға алып келді, бұл Францияның Америка колонияларында Мартиникадан кейін екінші орынды иеленді. Теңіз шайқасы британдықтардың Акадияны (Жаңа Шотландияны) басып алуымен аяқталды. 1712 жылы алдын ала бейбіт келісімге қол қойылды, ал 1713 жылы Утрехт келісімі соғысты аяқтады. Франция Гадсон шығанағын, Акадияны және Ньюфаундлендті Ұлыбританияға берді, бірақ Кейп-Бретон аралын және Сент-Лоуренс шығанағындағы басқа да аралдарды сақтап қалды. Келісімдегі кейбір шарттар түсініксіз болды және түрлі жергілікті тайпалардың мүдделері ескерілмеді, осылайша болашақ қақтығыстарға жағдай жасалды.

Өмірбаян

1701 жылы король Карл II-нің қайтысынан кейін Испания тағына кімнің мұрагер болатыны мәселесіне байланысты Еуропада соғыс басталғанда, ол бастапқыда Еуропадағы бірнеше мемлекеттермен ғана шектелді, бірақ 1702 жылдың мамырында Англия Испания мен Францияға соғыс жариялаған кезде кеңейді. Британдықтар да, француздықтар да өздерінің американдық колонияларын бейтарап ұстауға тырысты, бірақ келісімге келмеді. Америкалық отаршылдар француз және ағылшын колонияларын бөліп тұратын шекараларда өсіп келе жатқан өз шиеленістерін бастан өткерді. Олар ағылшын колонияларының солтүстік және оңтүстік-батыс шекараларындағы шекаралар мен басқару билігіне алаңдады, ол оңтүстікте Каролина провинциясынан солтүстікте Массачусетс шығанағына дейін созылды, сонымен қатар Ньюфаундленд пен Гудзон шығанағында қосымша колониялар немесе сауда бекеттері болды. Ағылшын колонияларының жалпы саны шамамен 250 000 адамды құрады, Вирджиния және Жаңа Англия басымдық танытты. Отаршылар жағалау бойында шоғырланды, ішкі аймақтарда шағын елді мекендермен, кейде Аппалачи тауларына дейін жетті. Отаршылар Аппалачи тауларының батысында және Ұлы көлдердің оңтүстігінде орналасқан континенттің ішкі аймақтары туралы аз білді. Бұл аймаққа көптеген тарихи жергілікті халықтар ие болды, бірақ француз және ағылшын саудагерлері оған енген болатын. Ла Флоридадағы испан миссионерлері жергілікті халықты римдік католицизміне айналдыру және олардың еңбегін пайдалану үшін миссионерлік желі құрды. Испания халқы салыстырмалы түрде аз болды (шамамен 1500 адам), ал оларға қызмет еткен жергілікті халықтың саны 20 000 деп бағаланды. Француз саяхатшылары Миссисипи өзенінің сағасын тапты және 1699 жылы Миссисипи штатының Билокси қаласына жақын орналасқан Форт-Морепас бекінісінде шағын колониялық орын құрды. Содан олар ішкі аймаққа сауда жолдарын салуға кірісіп, Чоктаумен достық қарым-қатынас орнатты, олардың жауыздары британдықтармен одақтас болған Чикасо болды. Бұл халықтардың барлығы ертедегі саяхатшылар мен саудагерлер арасында кең таралған жұқпалы аурулар, мысалы, шешек ауруының пайда болуынан белгілі бір дәрежеде зардап шекті. Жергілікті американдықтарда иммунитет болмады және өлім-жітім жоғары болды. Француз отаршыларының оңтүстікке келуі Каролина отаршыларының ішкі аймақта орнатып қойған сауда байланыстарын қауіпке тікелей қойып, үш мемлекет арасында шиеленіс тудырды. Осы қақтығыста одақтас болған Франция мен Испания, жақында аяқталған Тоғыз жылдық соғыста қарама-қарсы жақтарда болды. Саванна өзенінің оңтүстігіндегі Каролина мен Флорида арасындағы қайшылықты аумақтық талаптарды Жаңа Испанияның Рим католик колониялары мен жағалаудағы протестант ағылшын колониялары арасындағы діни араздықпен күшейтті. Солтүстікке қарай, территориялық даулардан басқа, қақтығыстың экономикалық факторы да маңызды болды. Ньюфаундлендте Сент-Джонс қаласындағы британдық колония және Плесанс қаласындағы француз колониясы болды, екі жақта да бірнеше кіші тұрақты елді мекендер болды. Сондай-ақ, аралда еуропалық балықшылар тұрып жатқан көптеген маусымдық елді мекендер де болды. Бұл отаршылардың саны 2000 ағылшын және 1000 француз тұрақты тұрғындарынан (және тағы да көптеген маусымдық келушілерден) тұрды, олар Гранд Банктер балық шаруашылығы үшін бір-бірімен бәсекелесті, оны Акадия (содан кейін бүкіл Новая Шотландия мен Нью-Брансуик) және Массачусетс балықшылары да пайдаланды. Шекаралар мен шекаралар Уильям патшаның соғысы кезіндегі шекара бойындағы шайқастарға қарамастан Акадия мен Жаңа Англия арасында белгісіз болып қалды. Жаңа Франция Акадияның шекарасын Мэннің оңтүстігіндегі Кеннебек өзені деп белгіледі. Сент-Лоуренс өзені мен Массачусетс және Нью-Йорктің негізінен жағалаудағы елді мекендері арасындағы шекаралық аймақтарда әлі де жергілікті халықтар, негізінен шығыстағы Абенаки және Гудзон өзенінің батысындағы Ирокездер басымдық танытты. Гудзон өзені – Шамплен көлі дәлізі бұрынғы қақтығыстарда екі бағыттағы шабуылдық экспедициялар үшін де қолданылған. Аурулар мен соңғы соғыстың салдарынан халықтың азаюына байланысты жергілікті халықтардың қауіп-қатері біршама азайды, бірақ олар әлі де шеткі елді мекендерге үлкен қауіп төндірді. Гудзон шығанағының аумақтары (принц Руперттің жері деп те аталады) бұл соғыста айтарлықтай ұрысқа түспеді. Олар 1680 жылдары басталған француз және ағылшын компанияларының бәсекелесуінен көп дау-дамайға ұшырады, бірақ 1697 жылғы Рисвик келісім-шарты Францияға шығанақтағы бірден басқа барлық форпостыны бақылауға берді. Соңғы қызықты оқиға 1709 жылы Форт-Альбани бекетіне жасалған француз шабуылы болды. Гудсон шығанағы компаниясы Рисвик келісімінің өзінің аумақтарын қайтармағанына наразы болды және олардың қайтарылуын осы соғысты аяқтаған келіссөздерде сәтті лоббиледі.

Технология және ұйым

Солтүстік Америкада қолданылған отаршылдық әскери технология Еуропадағыдай дамымаған. Соғыстың басында Сент-Огюстин (Флорида), Бостон, Квебек қаласы және Ньюфаундленд пен Лабрадордағы Сент-Джонс сияқты тек бірнеше отарлау қоныстары ғана тас бекіністерге ие болды, бірақ Порт-Рояль бекіністері соғыстың басында аяқталған еді. Кейбір ауылдар мен елді мекендер ағаш қоршаулармен қорғалған, бірақ көпшілігінде қорғаушылардың атуына арналған қару тесіктері бар нығайтылған ағаш үйлер ғана болды, сондай-ақ төменнен кіріп келе жатқан шабуылдаушыларға атуға мүмкіндік беретін екінші қабаттар да болды. Еуропалықтар мен отарлаушылар көбінесе тегіс ұңғылы мылтықтармен қаруланған, олардың тиімді ату қашықтығы шамамен 500 метрге жетеді, бірақ одан асып кеткенде дәлдігі төмен еді. Кейбір отарлаушылар сойылдарды да алып жүрді, ал жергілікті жауынгерлер отарлаушылар берген қаруларды немесе примитивті томагоктер мен садақтар сияқты қару-жарақтарды қолданды. Колонисттердің аз бөлігі ірі тас немесе ағаш қорғаныстарға шабуыл жасау үшін қолданылатын жалғыз тиімді құрал болған зеңбіректер мен басқа да артиллерия түрлерін пайдалануда оқытылған. Ағылшын отарлаушылары көбінесе отаршыл әскерлік жасақтарына біріктірілген, ал олардың отарларында тұрақты әскери күш болған жоқ. Француз отарлаушылары да отаршыл жасақтарына біріктірілген, бірақ олар сонымен қатар «marine troupes» деп аталатын тұрақты қорғаныс күштеріне де ие болды. Бұл күш тәжірибелі офицерлерден және Франциядан жіберілген 500-ден 1200-ға дейінгі саяхатшылардан тұрды. Олар Жаңа Францияның аумақтарында таралып, халық шоғырланған ірі орталықтарда жинақталған. Испан Флоридасын бірнеше жүз тұрақты әскер қорғады; испан саясаты өз аумағындағы жергілікті халықты бейбіттендіру және оларға қару-жарақ бермеу болды. Флоридада соғысқа дейін шамамен 8000 түпкілікті халық өмір сүрді, бірақ соғыстың басында ағылшын отарлаушылары жасаған шабуылдардан кейін бұл көрсеткіш 200-ге дейін төмендеді.

Каролина және Флорида

18 ғасырдың басында белгілі француз және ағылшын отарлаушылары Миссисипи өзенін бақылаудың болашақ даму мен саудада маңызды рөл атқаратынын түсінді, және әрқайсысы екіншісінің әрекеттерін тойтару үшін көрегендік жоспарларды жасады. Француз-канад саяхатшысы Пьер Ле Мойн д’Ибервиль, бұрынғы соғыстан кейін «Каролина жобасын» жасады, ол Миссисипи су алабындағы жергілікті халықтармен қарым-қатынас орнатуды және содан кейін осы қарым-қатынастарды пайдаланып ағылшын отарлаушыларын континенттен ығыстыруды немесе оларды жағалау аймақтарымен шектеуді көздеді. Осы зор стратегияны іске асыру мақсатында ол Миссисипи өзенінің сағасын қайта ашты (алғаш рет 1670 жылы Ла Саль тапқан) және 1699 жылы Форт-Морепас бекінісін салды. Осы базадан және 1702 жылы құрылған Форт Луи де ла Мобильден ол жергілікті чокто, чикасо, натчез және басқа да қауымдармен қарым-қатынас орната бастады. Каролинадан келген ағылшын отарлаушы саудагерлері мен саяхатшылары Миссисипиге дейін созылған, континенттің оңтүстік-шығыс бөлігіндегі маңызды сауда желісін құрды. Олардың басшылары Флоридадағы испандықтарды құрметтемесе де, жағалауға француздықтардың келуінен туындаған қауіпті түсінді. Каролина губернаторы Джозеф Блейк және оның ізбасары Джеймс Мур француз және испандық мүдделердің есебінен оңтүстік және батысқа қарай кеңеюді жоспарлады. Ибервиль 1702 жылдың қаңтарында, Еуропада соғыс басталғанға дейін испандықтарға жүгініп, апалачи жауынгерлерін қаруландырып, ағылшын отарлаушыларына және олардың одақтастарына қарсы жіберуді ұсынды. Испандықтар Франсиско Ромо де Уриса басшылығымен экспедиция ұйымдастырды; ол тамыз айында Флорида штатының Пенсакола қаласынан Каролинаның ішкі аймағындағы сауда орталықтарына аттанды. Ағылшын отарлаушылары экспедиция туралы алдын ала хабардар болып, Флинт өзенінің бастауында қорғаныс ұйымдастырды, онда олар испандықтар бастаған күшті жеңіп, испандықтар бастаған шамамен 500 жергілікті халықты тұтқынға алды немесе өлтірді. Каролина губернаторы Мур жаулық туралы хабарлама алды және испандық Флоридаға қарсы күш ұйымдастырып, оған жетекшілік етті. 500 ағылшын отарлаушы әскері мен жасағы және 300 жергілікті халық Флорида штатының Сент-Огастин қаласын басып алып, өртеп жіберді (1702 жылғы Сент-Огастин қамалы). Ағылшындар басты бекініске қол жеткізе алмады және Гаванадан испандық флот келген кезде шегінді. Испандық Флориданың апалачи және тимукуа халқы Мурдың 1704 жылғы апалачи қырғыны деп белгілі болған шабуылдық экспедициясында дерлік толығымен жойылды. Бұл шабуылдардан аман қалғандардың көпшілігі Саванна өзеніне көшіріліп, резервацияларға орналастырылды. Бұл 1707 жылы Пенсаколаға және 1709 жылы Мобильге бағытталған ірі экспедицияларды қамтыды. Мускоги (Крик), ямаси және чикасо ағылшын отарлаушыларымен қаруландырылып, басшылық етілді, және олар чокто, тимукуа және апалачи есебінен осы қақтығыстарда үстемдік құрды.

Акадия мен Жаңа Англия

Соғыс бойында Жаңа Франция мен Уабанаки Конфедерациясы Акадияға Жаңа Англияның кеңеюіне тосқауыл қойды, оның шекарасын Жаңа Франция Мэннің оңтүстігіндегі Кеннебек өзені деп белгіледі. Олар 300-ден астам қоныс аударушыны өлтірді немесе тұтқынға алды. Француз және жергілікті күштер тұтқындарды алу мақсатымен Жаңа Англияға бірнеше шабуылдар жасады. Тұтқындармен қарқынды сауда жүргізілді, себебі отбасылар мен қауымдастықтар оларды қайтарып алу үшін құн төлеуге күш салды. 1704 жылдың ақпан айында Жан Батист Гертель де Рувилл 250 абенаки және каухнавага үндісін (көптеген мохоктар) және 50 француз канадалықтарын жетектеп, Массачусетс шығанағындағы Дирфилд провинциясына шабуыл жасады. Олар елді мекенді қиратты, көптеген адамдарды өлтірді және 100-ден астам адамды тұтқынға алды. Бұл тұтқындар Монреальдің оңтүстігіндегі Каухнавага миссиялық ауылына жүздеген шақырымдық қашықтыққа жеткізілді. Сапардан аман қалған балалардың көпшілігі мохок отбасыларына асырап алынды. Кейіннен бірнеше ересектер келісім бойынша тұтқын алмасу арқылы құтқарылды немесе босатылды, оның ішінде министр Джон Уильямс, ол жылдар бойы қызы Эунис құтқаруға тырысты, бірақ сәттілікке жетпеді. Ол мохок еркегіне үйленіп, толыққанды ассимиляцияланды. Сол сияқты, 1704 жылдың тамызында Марлбороға (кейін Вестбороға айналған қаланың бөлігінде) шабуыл жасалды, одан тұтқындар да Каухнавагаға әкелінді. Осы жылдары тұтқынға алынған отаршылдардың құл саудасы белсенді болды, ал қауымдастықтар өз азаматтарын жергілікті тұтқыннан босату үшін қаражат жинады. Мысалы, тұтқынға алынған бала Ашур Райс 1708 жылы әкесі Томас Райс құн төлегеннен кейін Марлбороға қайтарылды. Әке Себастиан Рэль Норриджвок қауымын Жаңа Англияға қарсы қосады деп күдіктелді, ал Массачусетс губернаторы Джозеф Дадли оның басына сыйлық белгіледі. 1705 жылдың қысында Массачусетс полковник Уинтроп Хилтон басқаруымен 275 әскери қызметкерді Рэльді тұтқынға алып, ауылды тонау үшін жіберді. Алайда, дін қызметкері уақтылы ескертіліп, құжаттарымен бірге орманға қашып кетті, бірақ отаршылдар ауыл мен шіркеуді өртеп жіберді. Француздар мен Уабанаки Конфедерациясы 1705 жылы Массачусетстің солтүстігінде шабуылдар жасауды жалғастырды, оған қарсы Жаңа Англия отаршылары тиімді қорғаныс ұйымдастыра алмады. Шабуылдар тым жылдам болды, сондықтан қорғаныс күштерін ұйымдастыру мүмкін болмады, ал жазалау шабуылдары әдетте тайпалық лагерьдер мен елді мекендерді бос тапты. Жаңа Франция мен Жаңа Англия басшылары тұтқындарды алмасу туралы келіссөздер жүргізген кезде шабуылдар тоқтады, бірақ нәтижесі шектеулі болды. Түпкілікті халықтардың шабуылдары соғыс аяқталғанға дейін жалғасты, кейде француздық қатысумен де болды. 1707 жылдың мамырында губернатор Дадли Джон Марч басқаруымен Порт-Роялды басып алу экспедициясын ұйымдастырды. Алайда, 1600 адам қалмақты қоршау арқылы ала алмады, ал тамыздағы келесі экспедиция да кері қайтарылды. Осыған жауап ретінде француздар Пискаткава өзеніндегі Нью-Гэмпшир елді мекендеріне шабуыл жасаудың амбициялық жоспарын жасады. Алайда, жергілікті тұрғындардан қажетті қолдаудың көп бөлігі жүзеге аспады, оның орнына Массачусетс штатының Хаверхилл қаласына шабуыл жасалды. 1709 жылы Жаңа Франция губернаторы Филипп де Риго Водрейль Бостонның солтүстігіндегі егістіктердің үштен екі бөлігі француз және жергілікті тұрғындардың шабуылдарынан өңделмегенін хабарлады. Француз және жергілікті соғыс жасақтары тұтқындарсыз қайтып келді, себебі Жаңа Англия отаршылары өздерінің бекіністерінде қалды және сыртқа шықпады. 1710 жылдың қазан айында Фрэнсис Николсон басқаруымен 3600 британдық және отаршылдық күштер бір апталық қоршаудан кейін Порт-Роялды басып алды. Бұл Акадияның жарым аралдық бөлігін (қазіргі Жаңа Шотландия материгі) француздық билікке ресми түрде айналдырды, бірақ соғыс аяқталғанға дейін қарсылық жалғасты. Уабанаки Конфедерациясының қарсылығы 1711 жылы Блоди-Крик шайқасында және Мэн шекарасындағы шабуылдарда жалғасты. Акадияның қалған бөлігі (қазіргі шығыс Мэн және Нью-Брансуик) Жаңа Англия мен Жаңа Франция арасындағы даулы аумақ болып қалды. Ирокездер Питер Шкайлер оларды соғысқа қызықтыруға тырысқанына қарамастан, қақтығыс бойында бейтараптығын сақтады. (Шкайлер Албанидің үндістер комиссары болды.) Фрэнсис Николсон мен Сэмюэл Ветч 1709 жылы Жаңа Францияға қарсы амбициялық шабуылды ұйымдастырды, королева...

Ньюфаундленд

Ньюфаундленд жағалауы шағын француз және ағылшын қауымдастықтарымен көмкерілген, ал кейбір балық аулау станцияларын еуропалық балықшылар маусымдық түрде пайдаланған. Екі тарап та өздерінің маңызды қалаларын нығайтты: француздар Авалон түбегінің батыс жағындағы Плесанс қаласында, ал ағылшындар Сент-Джонс және Консепция шығанағында (Карбонер аралына қараңыз). Король Уильям соғысы кезінде д'Ибервилл 1696-97 жылдары ағылшын қауымдастықтарының көп бөлігін жойды, ал арал 1702 жылы қайтадан соғыс алаңына айналды. Сол жылдың тамызында коммодор Джон Лик басқаратын ағылшын флоты шеттегі француз қауымдастықтарына шабуыл жасады, бірақ Плесансқа ешқандай әрекет жасаған жоқ. 1705 жылдың қысында Плесанстың француз губернаторы Даниэль д'Оугер де Суберкасе француз және микмак экспедициясын жетектеп, бірнеше ағылшын елді мекендерін қиратты және Сент-Джонстағы Форт-Уильямды сәтсіз қоршауға алды. Француздар мен олардың жергілікті одақтастары жаз бойы ағылшындарды мазалады, ағылшын меншігіне келтірілген зиянды 188 000 фунт стерлингке бағалады. 1706 жылы ағылшыздар аралдың солтүстік жағалауындағы француз балық аулау бекеттерін жойды. 1708 жылдың желтоқсанында француз, канадалық және микмак еріктілерінің біріккен күштері Сент-Джонсты басып алып, бекіністерді қиратты. Бірақ олар ол жайды ұстап тұруға жеткілікті ресурстарға ие болмады, сондықтан оны тастап кетті, ал Сент-Джонс 1709 жылы ағылшыздар қайтадан басып алып, нығайтты. (Осы француз экспедициясы Феррилендті де басып алуға тырысты, бірақ ол сәтті қарсылық көрсетті.) Ағылшын флотының басшылары 1703 және 1711 жылдары Плесансқа шабуыл жасауды жоспарлады, бірақ жасаған жоқ, соңғысы адмирал Уокердің Сент-Лоуренс өзенінің аузындағы апаттан кейін болды.

Бейбітшілік

1712 жылы Ұлыбритания мен Франция қару тоқтату туралы келісім жасады, ал келесі жылы бейбіт келісімге қол қойылды. 1713 жылғы Утрехт шартының талаптарына сәйкес, Ұлыбритания Акадияны (олар оны Нова-Скотия деп атады), Ньюфаундлендтің егемендігін, Гудзон шығанағы аймағын және Кариб теңізіндегі Сент-Китс аралын алды. Франция Ирокездердегі британдық үстемдікті мойындады. Ол Сент-Лоуренс шығанағындағы барлық аралдарды, соның ішінде Кейп-Бретон аралын сақтап қалды, сондай-ақ аймақта балық аулау құқығын, оның ішінде Ньюфаундлендтің солтүстік жағалауында балық құрғату құқығын алды. Соғыстың соңғы жылдарында көптеген абенакилер француз тарапынан Жаңа Англияға шабуылдарды жалғастыруға жасалған қысымға қарамастан, соғыстан шаршады. Дегенмен, Утрехт бейбітшілігінде халықтардың мүдделері ескерілмеді, ал кейбір абенакилер Жаңа Англиямен бейбітшілік туралы келіссөздер жүргізуге ниет білдірді. Губернатор Дадли Портсмутте (Нью-Гэмпшир штатында), сонымен қатар ол губернатор болған жерде, маңызды бейбітшілік конференциясын ұйымдастырды. Онда және Каско шығанағындағы келіссөздерде абенакилер француздардың Майн мен Нью-Брансуиктің шығыс аймағын Ұлыбританияға бергені туралы британдықтардың мәлімдемесіне қарсылық білдірді, бірақ Кеннебек өзеніндегі шекараны растауға және өз территорияларында мемлекеттік сауда орындарын құруға келісті. Портсмут шарты 1713 жылдың 13 шілдесінде Уабанаки конфедерациясының бірнеше қауымдастықтарының сегіз өкілімен бекітілді. Бірақ, келесі жылы басқа абенаки тайпаларының басшылары да шартқа қол қойды, ал 1726 жылға дейін микмактар оған немесе басқа ешқандай шартқа қол қоймады.

Акадия және Ньюфаундленд

Ньюфаундленд пен Акадияны жоғалту француздардың Атлантикадағы ықпалын Кейп-Бретон аралымен шектеді. Француздар Ньюфаундлендтен осы жерге қоныс аударып, Рояль аралын құрды, ал Франция келесі жылдары Луисбург бекінісін салды. Бұл жағдай, сондай-ақ Ньюфаундленд жағалауын пайдалану құқығы француз және британдық балық аулау мүдделері арасындағы шиеленіске әкелді, ол 18-шы ғасырдың соңына дейін толыққанды шешілмеді. Соғыстың экономикалық салдары Ньюфаундленд үшін ауыр болды, балық аулау флоты күрт қысқарды. Британдық балық аулау флоты бейбітшілік орнағаннан кейін дереу қалпына келе бастады және бұрынғыдай, испандық кемелердің Ньюфаундленд суларында балық аулауына кедергі келтіруге тырысты. Алайда, көптеген испандық кемелер британдық бақылаудан қашу үшін ағылшын «қуыршақ» иелерімен жалауларын ауыстырды. Британдықтардың Акадияны басып алуы онда тұратын акадиялықтар мен микмактар үшін ұзақ мерзімді салдарларға әкелді. Жаңа Шотландиядағы Британияның билігі бастапқыда өте тұрақсыз болды, осы жағдайды француз және микмак қарсылық көшбасшылары пайдаланды. Соғыстан кейін британдықтардың микмактармен қарым-қатынасы Новая Шотландиядағы британдық экспансия аясында және Мэн жағалауында дамыды, онда Жаңа Англия тұрғындары бұрынғы келісімдерді бұза отырып, Абенаки жерлеріне көшуді бастады. Не абенакилер, не микмактар Утрехт келісімінде мойындалмады, ал 1713 жылғы Портсмут келісімін олар Жаңа Англиялықтардан өзгеше түсіндірді, сондықтан микмактар мен абенакилер өздерінің жерлеріне жасалған енулерге қарсылық көрсетті. Бұл қақтығысты Себастьен Раль сияқты француз интриганшалары күшейтті, соңында ол Әке Раль соғысына (1722–1727) ұласты. Британдықтардың номиналды түрде бағындырылған акадиялықтармен қарым-қатынасы да қиын болды. Олар британдық тәжге адалдық серт беру туралы британдықтардың қайта-қайта талаптарына қарсылық көрсетті, нәтижесінде акадиялықтар Рояль аралы мен Сент-Жан аралына (қазіргі Принс-Эдвард аралы) көшіп кетті. 1740 жылдары француз басшылары, мысалы, Жан-Луи Ле Лутр, өздерінің микмак одақтастарымен бірге британдықтардың Жаңа Шотландиядағы протестанттық елді мекендерді кеңейтуге тырысуына қарсы партизан соғысын ұйымдастырды. Франция мен Ұлыбритания арасында Акадия шекаралары бойынша да шиеленіс болды. Шекаралар келісім-шартта нақты көрсетілмеген, тіпті француздар да оны ресми түрде сипаттамаған. Франция тек Акадия түбегі ғана келісімге енгенін (қазіргі Жаңа Шотландия, Кейп-Бретон аралынан басқа) және олар қазіргі Нью-Брансуикке құқықтарды сақтап қалғанын мәлімдеді. Акадия дауы шешілмегендіктен 1740 жылдары Король Жорж соғысы кезінде ашық қақтығысқа ұласты және британдықтардың жеті жылдық соғыста Солтүстік Америкадағы барлық француз аумақтарын басып алғанға дейін шешілмеді.

Жаңа Англия

Массачусетс және Нью-Гэмпшир соғыстың алдыңғы қатарында болды, бірақ Жаңа Англия колониялары басқа аймақтарға қарағанда экономикалық жағынан аз шығынға ұшырады. Соғыстың кейбір шығындары Бостонның кеме жасау және сауда орталығы ретіндегі маңыздылығымен, сондай-ақ 1711 жылғы Квебек жорығында патшаның жасаған әскери шығындарынан туындаған қаржылық пайдамен өтелді.

Оңтүстік колониялар

Испан Флоридасы соғыстың салдарынан экономикасын және халқын толыққанды қалпына келтіре алмады, ал 1763 жылғы Париж шартында жеті жылдық соғыстан кейін Ұлыбританияға берілді. Атлантикалық жағалауға қоныстанған жергілікті халықтар, осы соғыста британдықтармен одақтас болғандар сияқты, британдық үкімшілікке наразылық білдірді. Бұл наразылық 1715 жылғы Ямаси соғысына ұласты, ол Оңтүстік Каролинаның өмір сүруіне үлкен қауіп төндірді. Испания территорияларындағы халықтың азаюы 1732 жылы Джорджия провинциясының құрылуына себеп болды, ол Испанияның бастапқыда талап еткен аумақта орналасты, Каролина да осыған ұқсас жағдайда болды. Джеймс Мур 1711 жылы басталған Тускарора соғысында Солтүстік Каролинадағы Тускарора тайпасына қарсы әскери шаралар қолданды, олардың көпшілігі тілдік туыстары Ирокездерге қосылу үшін босқындар ретінде солтүстікке қашты. Соғыстың экономикалық салдары Англияның оңтүстік колонияларында, тіпті әскери қимылдар аз болған жерлерде де жоғары болды. Вирджиния, Мэриленд және шамалы дәрежеде Пенсильвания, экспорттық тауарларын (негізінен темекіні) Еуропа нарықтарына тасымалдау құнынан және бірнеше нашар егістіктен қатты зардап шекті. Оңтүстік Каролина әскери операцияларды қаржыландыру үшін үлкен қарыз жинады, бұл британдықтармен және испандықтармен қайтадан қақтығыстарға әкелді. Миссисипи өзенінің алабында, соның ішінде Огайо өзенінің аңғарында құрылған сауда желілері француздерді Аппалачи тауларын кесіп өтетін британдық сауда желілерімен және колониялық қоныстармен жақын байланысқа әкелді. Бұл аумаққа қатысты қайшылықтар 1754 жылы француз және үнді соғысының басталуына себеп болды.