Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Палеоцен эпохасының екінші кезеңі
Second Age of the Paleocene Epoch
Стратиграфиялық анықтама
Селандты ғылыми әдебиетке 1924 жылы даниялық геолог Альфред Розенкранц енгізді. Оның атауы Данияның Зеландия аралынан (дания тілінде: Sjælland) алынған, себебі ол аймақта кең таралған. Селандианның негізі NP4 және NP5 биозоналарының шекарасына жақын орналасқан. Бұл Fasciculithus тұқымдасына жататын көптеген жаңа түрлердің (F. ulii, F. billii, F. janii, F. involutus, F. tympaniformis және F. pileatus) алғашқы пайда болуынан кейін және Neochiastozygus perfectus түрінің алғашқы пайда болуына жақын жатыр. Даниядағы бастапқы типтік орнында Селандианның негізі үзіліс ретінде көрінеді. Ресми Глобалды шекаралық стратотиптік бөлім және нүкте (GSSP) Испанияның солтүстігіндегі Баск еліндегі Ицурун жағалауындағы Зумайя бөлімінде белгіленді. Селандианның жоғарғы шегі (Танеттің негізі) магниттік хронозона C26n-нің негізінде жатыр. Селандия кезеңі Тиффаниялық Солтүстік Америка құрлық сүтқоректілері дәуірінің төменгі бөлігімен, Пелигран, Тиупампан және төменгі Итаборай Оңтүстік Америка құрлық сүтқоректілері дәуірлерімен, сондай-ақ Нонгшаньандық Азия құрлық сүтқоректілері дәуірінің бір бөлігімен сәйкес келеді. Бұл Австралия аймақтық уақыт шкаласындағы Вангеррипиан кезеңінің төменгі бөлігімен бір мезгілде жүреді. Селандияның басталуы Солтүстік теңіз бассейнінде шөгінділердің күрт өзгеруін білдіреді, онда шамамен 40 миллион жылға жуық кальций карбонаты шөгіндісінен кейін Шотландия-Шетланд аймағының көтерілуіне және эрозиясына байланысты кремнийлі шөгінділерге ауысу орын алады. Бұл өзгеріс Гренландия мен Шпицберген арасындағы қысым нәтижесінде Шпицбергенде алдыңғы алаптың қалыптасуымен бір уақытта жүреді, бұл Гренландия тақтасы мен Еуразия тақтасының салыстырмалы қозғалысын өзгерткен ортақ тектоникалық себепті көрсетеді. Бұл тақталардың қайта ұйымдасу оқиғасы осы кезеңде Лабрадор теңізінде теңіз түбінің таралу бағытының өзгеруі ретінде де көрінеді.
The Selandian was introduced in scientific literature by Danish geologist Alfred Rosenkrantz in 1924. It is named after the Danish island of Zealand (Danish: Sjælland) given its prevalence there. The base of the Selandian is close to the boundary between biozones NP4 and NP5. It is slightly after the first appearances of many new species of the calcareous nanoplankton genus Fasciculithus (F. ulii, F. billii, F. janii, F. involutus, F. tympaniformis and F. pileatus) and close to the first appearance of calcareous nanoplankton species Neochiastozygus perfectus. At the original type location in Denmark the base of the Selandian is an unconformity. The official Global Boundary Stratotype Section and Point (GSSP) was established in the Zumaia section at the beach of Itzurun in the Basque Country, northern Spain. The top of the Selandian (the base of the Thanetian) is laid at the base of magnetic chronozone C26n. The Selandian Stage overlaps with the lower part of the Tiffanian North American Land Mammal Age, the Peligran, Tiupampan and lower Itaboraian South American Land Mammal Ages and part of the Nongshanian Asian Land Mammal Age. It is coeval with the lower part of the Wangerripian Stage from the Australian regional timescale. The start of the Selandian represents a sharp depositional change in the North Sea Basin, where there is a shift to siliciclastic deposition due to the uplift and erosion of the Scotland Shetland area after nearly 40 million years of calcium carbonate deposition. This change occurs at the same time as the onset of a foreland basin formation in Spitsbergen due to compression between Greenland and Svalbard, suggesting a common tectonic cause that altered the relative motions of the Greenland Plate and the Eurasian Plate. This plate reorganisation event is also manifest as a change in seafloor spreading direction in the Labrador Sea around this time.
Жануарлар мен өсімдіктер
Селандтың фаунасы алып жыландардан (Титанобоа), крокодилдерден, шамсозаврлардан, Гасторнитоформалардан, сүңгірлерден; сондай-ақ мезонихидтер, пантодонттар, приматтарға жақын плесиадапидтер және көп түймелілер сияқты сүтқоректілердің кейбір көне түрлерінен тұрды. Өсімдік әлемі кактустардан, папоротниктерден және пальмалардан құралған.
The fauna of the Selandian consisted of giant snakes (Titanoboa), crocodiles, champsosaurs, Gastornithiformes, owls; and a few archaic forms of mammals, such as mesonychids, pantodonts, primate relatives plesiadapids, and multiberculates. The flora was composed of cacti, ferns, and palm trees.