Кіріспе
Палеоцен дәуірінің бірінші жасы – Дания. Дания палеоцен дәуірінің немесе сериясының, палеоген кезеңінің немесе жүйесінің және кайнозой дәуірінің немесе Эратемнің ең көне жасы немесе ең төменгі сатысы болып табылады. Данияның басталуы (және оған дейінгі Маастрихт жасының аяқталуы) – Креда-Палеоген жойылу оқиғасымен сәйкес келеді. Бұл жас Селандия жасымен ауыстырылды.
The Danian is the oldest age or lowest stage of the Paleocene Epoch or Series, of the Paleogene Period or System, and of the Cenozoic Era or Erathem. The beginning of the Danian (and the end of the preceding Maastrichtian) is at the Cretaceous–Paleogene extinction event The age ended , being followed by the Selandian.
Стратиграфиялық анықтамалар
Даниялықты 1847 жылы неміс-швейцариялық геолог Пьер Жан Эдуард Дезор ғылыми әдебиетке енгізді, Франция мен Данияда табылған қазбаларды зерттегеннен кейін. Ол Faxe және Møns Klint шөгінділерінде бұл кезеңді анықтады және Данияның латынша атауымен атады. Даниялықтың негізі бүкіл әлемдегі стратиграфиялық қималарда кездесетін креда-палеоген шекарасын (K–T шекарасы) сипаттайтын иридий аномалиясымен анықталады. Бұл маңызды шекара үшін Тунис еліндегі Эль-Кеф қимасы эталондық профиль (GSSP) ретінде бекітілді. Даниялық – палеоценнің ең көне жасы, оның негізі K Pg шекарасымен белгіленеді. Оның маңыздылығы зор, себебі оңай танылатын иридий аномалиясы және алғашқы даниялық планктондық фораминиферлер Даниялықтың негізін анықтайды. Даниялық фораминиферлер кредалық жаппай жойылудан кейін палеоцен теңіздерін мекендеді (Олссон және авторлар, 1996). Палеогеннің алғашқы алмастырғыш фораминифері – Globigerina eugubina, ол Даниялық жасының негізін анықтау үшін қолданылады (Стейнфорт және авторлар, 1975). Бұл фораминиферлер кредалық Globotruncana туысының орнын басты. Даниялық кезеңінің жоғарғы шегі (Селандиялық кезеңінің негізі) теңіз биостратиграфиясы бойынша NP4 және NP5 биозоналарының шекарасына жуық. Бұл Fasciculithus туысына жататын көптеген жаңа түрлердің (F. ulii, F. billii, F. janii, F. involutus, F. tympaniformis және F. pileatus) пайда болуынан кейін және Neochiastozygus perfectus түрінің алғашқы пайда болуына жақын жатыр. Даниялық кезеңі Солтүстік Американың Пуеркан және Торрехон құрлық сүтқоректілері дәуірлерімен, сондай-ақ Азияның Шанхуан және Нонгшань құрлық сүтқоректілері дәуірлерінің төменгі бөлігімен бірдей кезеңде өтеді. Онда 1-5 топқа кіретін ең көне сүтқоректі палеоген аймақтары қамтылған.
Палеонтология
Құс емес динозаврлар жойылғанмен, сүтқоректілер және басқа құрлық жануарлары кішкентай болып қалды, көбі тіпті қойдан да үлкен емес еді; алайда, кейбіреулері (мысалы, Ankalagon saurognathus) орташа өлшемдегі аюдың мөлшеріне жетті. Қазіргі заманғы құстардың көптеген тармақтары да сақталды, әсіресе Австралия төңірегінде, сондай-ақ басқа да аймақтарда, мысалы, Солтүстік теңіз аймағындағы Scaniornis. Мұхиттар кеш Бор кезеңі теңіздерімен салыстырғанда көп өзгермеді, тек өмір көбірек азайды, теңіз жорғалаушылары (көбінесе тасбақалар, хористодералар және крокодилдер) және басқа да сирек кездесетін жануарлар қалды. Дания дәуіріне дейін тірі қалмағанына қарамастан, осы кезеңде әлі де амонититтер кездескені туралы (әсіресе Түркіменстандағы Scaphitidae класына жататындары) күмәнді хабарлар бар.
Соңғы Даниялық оқиға
Данияның соңына жақын, шамамен 62,2 миллион жыл бұрын, гипертермиялық оқиға болды. Ол атақты палеоцен-эоцен термиялық максимумына (PETM) ұқсас, бірақ одан кіші масштабты, және Соңғы Даниялық оқиға (LDE) деп аталады. 170-230 мың жылға созылған оқиға геологиялық жазбада екі теріс көміртегі изотоптық ауытқулармен куәландырылған және терең және беткі теңіз суларының жылынуына себеп болған деп саналады. Бұл гипертермиялық оқиға сонымен қатар мұхит лизоклинінің беткейлеуіне әкелді, бұл кальций карбонатының сақталуының айтарлықтай төмендеуінен байқалады.