Кіріспе

Молоке — Камерунның Қиыр Солтүстік провинциясындағы Майо-Цанага департаментінің орталығы және ең ірі қаласы. Маруа, Ягуа және Куссериден кейін Қиыр Солтүстік провинциясындағы төртінші үлкен қала. Қала Камерун мен Нигерия шекарасы бойында созылған Мандара тауларында орналасқан.

Тарих және мәдениет

Фулани және Мафа халықтары Молоко аймағына басымдық жасайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, Мафалар бұл жерде алғашқы тұрғындар болған. Фуланилер аймақ арқылы келгенде, Мафалардың көп бөлігі Мандара тауларына тарап кетті. Мафалар Мафахи деп те аталады. 1916 жылы Молоко Нигерияның Мадагали қаласына қарасты болды және сол қаладан басқарылды. Молоко маңызды сауда жолының орталық жерінде орналасқан. Маруа маңында тұратын Гуизіга және Фулани халықтары батыстағы Мафалармен тұз және натрон саудаласты, ал Мафалар мата бояуға қолданылатын қызыл топырақ пен шөптермен жабдықтады. Шамамен 1947 жылы мұсылман Ламидо (дәстүрлі басшы) Идрису Молокода билікке келді. Идрису анимистік Мафа халқының істерін басқаруға ықыласын білдірмеді. Ол анимистерді басқару үшін өзінің бағыныштысы, ислам дініне өткен Мафа Мамудуды тағайындады. Мамуду Мафаның Ламидосы ретінде қабылданды және Идрисуға бағынышты болды, ал Идрису мұсылман Фулани халқы үшін Ламидо ретінде танылды. Көп ұзамай, Мафалар Ламибеге (Ламидоның көпше түрі) салық төлеуге наразылық білдірді. Француз әкімшілігінің қысымымен Идрису Мамудуды бағынышты лауазымынан босатуға мәжбүр болды. Бүгінгі күнге дейін Молокода екі Ламибе бар, олар жеке-жеке, бірақ Фулани және Мафа халықтарына бірлесіп қызмет етеді. Ламибелер шағын төлем алу арқылы неке, ажырасу, мұрагерлік және ұсақ қарақшылық сияқты мәселелерді шешеді. Осылайша Ламидо халық пен үкімет арасындағы байланыс көпірі ретінде қызмет етеді.

Халық саны

Үлкен Моколо аймағында 300 000-нан астам адам тұрады. Моколоның орталығында шамамен 30 000 адам тұрады. Майо Цанага департаменті Камерунның ең тығыз халқы бар департаменттерінің бірі.

Тілдер

Фулфулде – Солтүстік провинцияның лингва франкасы ретінде, Молоко аймағында басым тіл болып табылады және Молоконың орталық бөлігінде кеңінен таралған. Фулфулде тілін бұл аймаққа фулани халқы әкелген. Мафа тілі Молокодағы мафа халқының арасында кеңінен қолданылады. Молокодан оңтүстік-батысқа қарай, Румсики қаласы бағытында капсики тілі басым тіл болып табылады. Француз тілі үкімет тарапынан қолданылады және мемлекеттік мектептерде оқыту тілі ретінде пайдаланылады.

Дін

Дін орындарының арасында көбінесе мұсылман мешіттері кездеседі. Сонымен қатар, христиан шіркеулері мен ғибадатханалары да бар.

Климат

Молоконың климаты Сахель аймағына тән тропикалық құрғақ климат. Мамырдың ортасынан тамызға дейін қысқа жаңбырлы маусым созылады. Желтоқсан және қаңтар айларында Сахарадан оңтүстікке қарай құрғақ, ыстық арматан желдері соғады. Наурыздан мамырға дейін құрғақ, ыстық маусым жалғасады. Ыстық маусымда температура шамамен 43,3 °C (110 °F) градусқа жетеді. Молоко Маруадан сәл биік орналасқан Мандара тауларында болғандықтан, температурасы әдетте Маруадан 5-10 градусқа төмен болады.

Экономика және қызмет көрсету

Молокоде бір интернет-кафе және екі мемлекеттік мойындалған қаржы институты бар: Mutuel Communautaire de Croissance және Crédit du Sahel филиалы. Молокоға Камерунның барлық ірі ұялы телефон операторлары қызмет көрсетеді. Апталық базар сәрсенбі күні өтеді, онда киім, иттің және түрлі малдың ірі сауда орындарын кездестіруге болады.

Ауыл шаруашылығы

Моколо және оның төңірегінде өсірілетін негізгі егістерге тары, соя және жержаңғақ кіреді. Камерунның көп бөлігіндегі соя Моколо маңындағы аймақтан келеді. Қала "Мандара тауларының астық қоймасы" деп белгілі. Фулбе халқы дәстүрлі түрде мал өсірумен айналысады, мал шаруашылығы әлі де кең таралған және пайдалы қызмет болып табылады. Мақтаның маңызы төмендеп келеді, оны шектеулі көлемде өсіріп, SODECOTON сатып алады.

Үкімет

Моко́ло департамент орталығы болғандықтан, көптеген мемлекеттік министрліктер онда өкілдерін ұстап тұрады. Қазіргі әкім, Дэмиен Зоком, РДПК партиясының мүшесі.

Білім

Моколода үш мемлекеттік жоғары мектеп бар, оның ішінде екі тілді жоғары мектеп және техникалық мектеп. Жеке протестант жоғары мектебі де жұмыс істейді. Моколо мұғалімдерді даярлау колледжіне ие. Католик миссиясы нашар естілетін және көзі көрмейтін балаларға арналған мектептерді ұстап тұрады. Моколода жастар орталығы мен стадион да бар. Жастар орталығы және католик мекемесі, "L’Aumonerie" кітапханаларын ұсынады.

Көлік

Моколо облыстық орталық қаласы Маруадан батысқа қарай 79 шақырым қашықтықта, асфальтталған жол бойында орналасқан. Маруа мен Моколо қалалары арасында Tsanaga Voyages және Mokolo Express есімді екі автобус компаниясы тұрақты рейстер жасап тұрады. Сонымен қатар, екі қала арасында жүретін бірнеше ресми емес таксилер де бар. Орташа сапар уақыты бір сағаттан сәл асады және құны 800–1000 CFA франкіне (1,61–2,01 доллар) тең. Қала Туру және Румсики сияқты бірнеше туристік орындардың орталығында жатыр.