Кіріспе
Американдық жазушы және экономикалық сарапшы Стивен Мур (1960 жылдың 16 ақпанында туған) – американдық консервативті жазушы және экономикалық мәселелер бойынша теледидар комментаторы. Ол 1999 жылдан 2004 жылға дейін «Өсу клубын» (Club for Growth) құрып, оның президенті болды. Мур – «The Wall Street Journal» газетінің редакциялық алқасының бұрынғы мүшесі. Ол 1983 жылдан 1987 жылға дейін және 2014 жылдан бері «The Heritage Foundation» ұйымында жұмыс істеді. Мур Герман Кейннің 2012 жылғы президенттік науқанына және Дональд Трамптың 2016 жылғы президенттік науқанына кеңес берді. Мур салықты төмендетуді және басқа да ұсыныс тарапты саясатты қолдайды. Мурдың мақалалары «The Wall Street Journal», «The Washington Times», «The Weekly Standard» және «National Review» сияқты басылымдарда жарияланды. Ларри Кудлоумен бірге Мур Трамп әкімшілігіне «Салықты қысқарту және жұмыс орындары туралы» заң жобасын жазу және қабылдау кезінде кеңес берді. 2019 жылдың 15 наурызында президент Дональд Трамп Мурды Федералды резервтің губернаторы лауазымына ұсынып отырғанын мәлімдеді. 2019 жылдың 2 мамырында Мур Сенаттағы екі партиялық қарсылықтарға байланысты өтінімін кері алды.
Stephen Moore (born February 16, 1960) is an American conservative writer and television commentator on economic issues. He co founded and served as president of the Club for Growth from 1999 to 2004. Moore is a former member of the Wall Street Journal editorial board. He worked at The Heritage Foundation from 1983 to 1987 and again since 2014. Moore advised Herman Cain's 2012 presidential campaign and Donald Trump's 2016 presidential campaign. Moore advocates tax cuts and other supply side policies. Moore's columns have appeared in outlets such as the Wall Street Journal, The Washington Times, The Weekly Standard and National Review. Along with Larry Kudlow, Moore advised the Trump administration during the writing and passage of the Tax Cuts and Jobs Act. On March 15, 2019, President Donald Trump announced that Moore would be nominated to serve as a governor of the Federal Reserve. On May 2, 2019, Moore withdrew his name from consideration amid bipartisan resistance in the Senate.
Білім
Мур Иллинойс штатының Нью-Трир қаласында өсті. Ол Виннеткадағы Сенім, Үміт және Қайырымдылық мектебінде білім алды және 1978 жылы Жаңа Трир орта мектебін бітірді. Ол Иллинойс университетінің Урбана-Шампейн қаласындағы бөлімінен өнер бакалавры (B.A.) дәрежесін, ал Джордж Мейсон университетінен экономика саласында магистр (M.A.) дәрежесін алды.
Мансап
1983 жылдан 1987 жылға дейін Мур The Heritage Foundation ұйымында бюджеттік мәселелер жөніндегі Гровер М. Херманнның ғылыми серіктесі болды. 1987 жылы Мур президент Рональд Рейганның жекешелендіру комиссиясының ғылыми-зерттеу директоры қызметін атқарды. Мур он жыл бойы либертариандық зерттеу орталығы – Като институтының мүшесі болды. Ұйымның президенті ретінде Мур өзінің салыққа қарсы көзқарастарымен келіспейтін, «Аты ғана республикашыл» деп санайтын адамдарды сынады; ол салықты қысқартуды тез қабылдамаған республикалық сенаторларды, соның ішінде Арлен Спектер, Олимпия Сноу және Джордж Воиновичті де сынға алды. «Өсу клубында» Мур республикалық партияны өзгертуді көздеді және 2003 жылы былай деді: «Біз партияның қаржы жинауды өз қолымызға алуды қалаймыз. Біз 10 жыл ішінде Сенатқа немесе Өкілдер палатасына «Өсу клубының» қолдауысыз ешкімнің өте алмайтынын қалаймыз». «Өсу клубынан» кеткеннен кейін Мур Артур Лаффер және Мэллори Фактор сияқты бұрынғы «Өсу клубының» мүшелерімен бірге 501(c)(4) «Еркін кәсіпкерлік қорын» құрды. 2005 жылы Мур «Wall Street Journal» газетінің редакциялық алқасына қатысу үшін «Еркін кәсіпкерлік қорынан» кетіп қалды. 2005 жылдың 19 қыркүйегінде Федералды сайлау комиссиясы (FEC) «Өсу клубына» қарсы сотқа шағым түсірді, Комиссия топтың 2000, 2002 және 2004 жылғы сайлау кезеңдерінде «федералды сайлау кампаниясына миллиондаған доллар жұмсағанына қарамастан, саяси әрекеттер комитеті ретінде тіркелмегенін» мәлімдеді. 2007 жылы FEC және «Өсу клубы» сот ісін 350 000 доллар төлеп аяқтады. Мур Arduin, Laffer & Moore Econometrics және 32 Advisors консалтингтік фирмаларымен де жұмыс істеді. 2015 жылдың мамырында Мур Лаффер, Ларри Кудлоу және Стив Форбспен бірге «Гүлденуді ынталандыру комитеті» атты жақтау тобын құрды. Мур 2012 жылғы президенттік сайлау кампаниясы үшін бұрынғы президенттік үміткер және бизнесмен Херман Кейнге 9-9-9 салық жоспары бойынша кеңес берді. 2015 жылдың наурыз айынан бастап Heritage веб-сайтындағы оның профилінде ол «Құрметті қонақ ғылыми қызметкер» деп көрсетілген. 2017 жылы Мур Ларри Кудлоупен бірге Трамп әкімшілігі үшін АҚШ салық саясатын жаңарту бойынша жұмыс істеді, нәтижесінде Конгресс бұл заңды қабылдады. 2017 жылы ол Fox News Channel телеарнасынан CNN-ге аға экономикалық сарапшы ретінде ауысты, бірақ 2019 жылдың басында бұл қызметтен кетті.
Жазбалар мен мәлімдемелер
2008 жылдың шілдесінде, ФРС экономика әлсіреп, Ұлы рецессияға ұласып жатқан кезде бірнеше ай бойы пайыздық мөлшерлемені жылдам төмендетіп келген болатын. Мур: «Менің ойымша, біз оларды төмендетпей, керісінше көтеруіміз керек», – деді. Мур табыс салығын жоюды және оны ұлттық сату салығымен алмастыруды жақтайды. Мур климаттың өзгеруі жөніндегі ғылыми консенсусты қабылдамайды. 2009 жылы ол климаттың өзгеруін «соңғы 20 жылдағы ең ірі алаяқтық» деп сипаттады. Мур мақалаларында және пікірлерінде климаттың өзгеруіне алаңдағандарды «сталиншіл» деп атады және климат ғалымдарын ғылыми гранттар арқылы ақша табу үшін жасалған жаһандық қастандыққа қатысқан деп айыптады. 2019 жылдың сәуіріндегі сұхбатында Мур Федералдық резервтің шешім қабылдау кезінде климаттың өзгеруінің экономикалық әсерін ескеруі қажет емес екенін айтты. Мур 2014 жылы Канзас-Сити Стар газетінде «Пол Кругманмен не болып кетті?» деген мақала жазды, ол Кругманның бұрынғы «Шарлатандар, қиянаткерлер және Канзас» деген мақаласына жауап ретінде жазылған. Мур Канзастағы соңғы үлкен салықты төмендетуден кейін жұмыс орындарының ашылуы салық мөлшерлемесі төмен штаттарда жақсы болғанын айтты. Мурдың деректерінде қателер табылып, ол оларды түзетуге тырысқанда, басқа да дұрыс емес деректерді пайдаланды. "Жұлдыз" газетінің редакторы Мириам Пеппер: «Мен Стивен Мурдан ештеңе жарияламаймын», – деді. 2014 жылы Вашингтон Таймс газетінде Мур Американың экономикалық табысында «әдептілік мәдениетінің» рөлін атап өтіп, «Үйде адал күйеу мен әйелдің болуы азық-түлік талондарынан, медициналық көмек, қоғамдық тұрғын үйден немесе тіпті олардың барлығынан да жақсы әлеуметтік бағдарлама екендігі даусыз» деп жазды. Мур алтын стандартының кейбір түрлерін қолдайды. 2015 жылы ол: «Біз Федералдық резервтен құтылып, осы елде алтын стандартына қарай жылжуымыз керек!» деп мәлімдеді. Экономистердің көпшілігі алтын стандартын қолдамайды. 2016 жылы ең төменгі жалақы туралы пікірталас кезінде Мур: «Мен бұл мәселеге радикалдымын. Мен балалар еңбек заңдарының көп бөлігін жоятын едім. Мен адамдардың 11, 12 жастан бастап жұмыс істеуін қалаймын», – деді. Мур Дональд Трамптың 2016 жылғы президенттік науқанының жетекші экономикалық кеңесшілерінің бірі болды. Мур президент Трамптың жақтасы ретінде белгілі. 2018 жылы Мур мен Лаффер «Трампономика» атты кітап жазды, онда олар Трамп әкімшілігінің экономикалық саясатын мақтады және Джордж Буш жылдарының экономикалық көрсеткіштерін сынады. Трамп 2019 жылдың наурыз айында Twitter-де кітапты мақұлдады. Кітапта Мур мен Лаффер Трамп әкімшілігінің 2017 жылғы салық жоспары ЖІӨ өсуін 6%-ға дейін арттырады және бюджет тапшылығын арттырмайды деп мәлімдеді. Мур 2018 жылдың желтоқсанында CNN телеарнасында Федералдық резерв экономикада дефляцияны тудырып отырғанын айтты, бірақ Сауда департаментінің деректері тұрақты инфляцияны көрсетті. 2019 жылдың сәуірінде Мур дефляция «2018 жылдың соңында экономиканың нашар болуының басты себебі» екенін айтты, бірақ 2018 жылдың төртінші тоқсанында инфляция 2,2% құрады. 2019 жылдың ақпанында Мур: «Вашингтонда Федералдық резервтік кеңестен үлкен батпақ жоқ. Ол жүздеген экономистермен толтырылған, олардың ешқайсысы пайдалы емес, олардың ойларында дұрыс емес модель бар. Олардың барлығын жұмыстан босату керек және олардың орнына жақсы экономистерді тағайындау керек», – деді. Федералдық резервтік кеңеске үміткерлігі алдында, 2018 жылдың желтоқсан айының соңында Мур радиода: «Федералдық резервтік кеңестегі адамдар экономикалық құқық бұзушылық үшін қуылмалы» деп мәлімдеді. 2020 жылдың сәуірінде Мур коронавирус пандемиясы кезінде үйде қалу бұйрығына қарсы шыққандарды «қазіргі заманғы Роза Паркс – олар әділетсіздікке және бостандықтардың жоғалуына қарсы наразылық білдіруде» деп атады. Ол «Елімізді сақта» деген топты басқарды, ол коронавирус пандемиясы кезінде экономиканы қайта ашуды талап етті. Мур жұмыссыздық жәрдемақысы түріндегі коронавирустық көмекке қарсы болды, «адамдарға ақша беру» экономикалық ынталандыру емес екенін айтты. Егер бұл шынымен де ынталандыру болса, «әркімге 100 мың доллар берсек, бәріміз бай болар едік, солай ма? Бұл өте ақымақтық», – деді ол. Үміткерлігі жарияланғаннан кейін Мур: «Шындығында, мен бұл ойынға жаңамын, сондықтан мен Федералдық резервтің қалай жұмыс істейтінін, Федералдық резервтің қалай шешім қабылдайтынын үйренуім керек. Бұл мен үшін шынымен қызықты мүмкіндік», – деді.
Реакциялар
Демократиялық сенаторлар Мурды лауазымға лайықсыз деп сынады және Трампты кандидатураны қараудан бас тартуға шақырды. Демократтар Мурды төленбеген 75 000 долларлық салық қарызы үшін де айыптады. Республикалық сенатор Ричард Шелби: «Мен әрқашан оларға әртүрлілік қажет екенін айттым, сізге Нобель сыйлығының лауреаты немесе Чикаго университетінің профессоры болудың қажеті жоқ» деді. Бұл ұсынысты экономистер дереу сынға алды. Сыртқы қатынастар кеңесінің халықаралық экономика бөлімінің директоры Бенн Стайл бұл шешімді ойсыз деп бағалады. Ақша-кредит саясатының экономисі Джордж Селгин Мурдың кеңеске мүше болуға жарамсыз деп есептейтінін мәлімдеді. Экономист Мэнзи Чинн Мурдың рецензияланған ғылыми мақалалардың авторы немесе соавторы емес екенін атап өтті. 2019 жылдың сәуірінде 105 профессор, бұрынғы үкімет шенеуніктері және сарапшылар Мурдың Федералды резерв кеңесіне кандидаттығын қолдап, бір ғана сөйлемді хатқа қол қойды. Қол қойғандардың арасында Стив Форбс, Эд Фейлнер және Атланта Федералды резерв банкінің бұрынғы президенті Билл Форд болды. Мурдың кандидатурасын ұзақ жылдар бойы серігі болған Ларри Кудлоу да қолдады, ол оны тағайындауға ұсынды. Мурдың бұрынғы жұмыс берушісі – The Wall Street Journal редакторы 2019 жылдың 28 наурызында Мурды Федералды резервке қолдады. Fox Business Network телеарнасындағы саяси комментатор Чарли Гаспарино Стив Мурды «Федералды резерв төрағасы Джером Пауэллдің қатаң саясатына қарсы салмақ» деп сипаттады. Журналист Фред Барнс Мурды «Трамп сияқты өзгерістерге ұйымдастырушы» деп қорғады. 2019 жылдың сәуірінде CNN және The New York Times Мурдың 2000 жылдардың басында National Review журналында жазған әйелдерді кемсіткен бірнеше мақалалары туралы хабарлады, бірақ Мур оларды әзіл немесе пародия деп есептеді. The Times газеті: «Конгресс республикашылары [Мурдың пайыздық мөлшерлемелер мен алтын стандартқа қатысты пікірлері] Мурдың жеке өмірі мен бұрынғы мәлімдемелеріне байланысты алаңдаушылықтарға қарағанда, оның бекітілу мүмкіндігіне кедергі келтірмейді» деп хабарлады. Мурдың Федералды резервті пайыздық мөлшерлемені төмендетуге шақыруы да қырқыс пікір тудырды. Пайыздық мөлшерлемені төмендетуді Трамп қолдады, бірақ ФРС төрағасы Пауэлл және сол кездегі басқа да саясаткерлер қарсы болды. Федералды резерв кейіннен 2019 жылдың қыркүйек айында және келесі айда пайыздық мөлшерлемені ширек пайызға төмендетті. Мур бұл туралы «Мен дұрыс болған және менің сыншыларым жаңылысқан жағдайдың мысалы» деп мәлімдеді.
Қайтарып алу және оның салдары
2019 жылдың 2 мамырында Мур өзінің кандидатурасын қайтарып алып, "Менің жеке басыма жасалған үздіксіз шабуылдар мен үшін де, менің отбасым үшін де шыдауға келмейтін жағдайға жетті, ал тағы үш ай осылай жалғасқанда бізге тым ауыр болар еді" деді. Кандидатурасын қайтарғаннан кейін Мур Wall Street Journal газетінде жарияланған мақаласында сыншыларын айыптады: "Менің экономикалық идеяларым емес, арам пиарлық тактика мен жеке шабуылдар жеңді". Кейбір Сенаттағы республикашылар оның әйелдерді кемсітетін мәлімдемелерінің тарихы және Ақ үйден тәуелсіз болмайтыны туралы алаңдаушылықтары болғандықтан, оған қатысты дауыс беруге мәжбүр болмайтындарына қуанды. Кандидатурасы қайтарылып алынғаннан кейін Мур FreedomWorks, The Heritage Foundation және Committee to Unleash Prosperity ұйымдарындағы бұрынғы лауазымдарына оралды. Сонымен қатар, Мур Frax компаниясының бас экономистігіне тағайындалды, бұл компания өзін "әлемдегі орталықтандырылмаған орталық банк" деп таныстырды.
Жеке өмір
Мур 2011 жылға дейін Эллисон Мурмен үйленген болатын. 2018 жылдың қаңтар айында IRS Мурға 75 328 доллар сомасындағы төленбеген федералды салықтар, проценттер және айыппұлдар бойынша талап қойды, Мур 2014 жылы «алаяқтық» салық декларациясын тапсырғанын мәлімдеді. Мур өз бухгалтері бала асырау төлемдерін дұрыс емес шегергендіктен қателік жібергенін және талаптың себебі IRS-тің қате есебі екенін айтты. Сонымен қатар, IRS Мур талап еткен басқа да шегерімдерді мойындамады. 2019 жылдың қазіргі күніне дейін Энн Кэриге үйленген.