Кіріспе

Америкалық әнші, жазушы, қоршаған ортаны қорғаушы (1919–2017)

Кэти Ли (23 қазан 1919 – 1 қараша 2017) – американдық халық әншісі, актриса, жазушы, фотограф және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі белсенді. 1950 жылдардан бастап Ли өзендер мен тасқын су рафтингі туралы жиі ән айтқан. Ол 1963 жылы есіктерін жапқан Глен-Каньон тоғанына қарсы күресті және каньонды табиғи күйіне қайтаруға шақырды. Оның қоршаған ортаны қорғау жөніндегі белсенділігі үшін оны көбінесе "Глен-Каньонның шөлейт құдайы" деп атаған.

Ерте өмір

Кэтрин Луиза Ли 1919 жылғы 23 қазанда Иллинойс штатының Аледо қаласында декоратор Рут (Детвилер) және архитектор және үй салушы Занна Ли отбасында дүниеге келді. Ол үш айлық болған кезде оның отбасы Аризона штатының Тусон қаласына көшіп келді. Екі альбомы да ұзақ уақыттан бері басылмайды, бірақ оның кейінгі алты CD-сі әлі де қолжетімді. Ол сондай-ақ үш бейнежазба шығарды, оның ішінде «Глен Каньонына арналған махаббат әні» (DVD, 2007) бар. 1964 жылы Ли Folkways Records лейблінде «Колорадо өзенінің халық әндері» атты альбом шығарды. 1980 жылдары ол «Колорадо өзенінің әндері» деген кассеталық шығарылымды жазды, ол Колорадо өзені мен Гранд Каньондағы өзен саяхатшылары арасында танымал болған ескі әндер мен өзінің жаңа шығармаларынан тұрды. Бұл шығарылымды Эдвард Эбби және Дэвид Форман сияқтылар жоғары бағалады. «Colorado River Songs» әндер саны көбейтіліп, 1997 жылы CD-де қайта басылды. Ол музыка мен өзінің баяндауын біріктіретін «Glen Canyon River Journeys» CD-сін шығарды. Сондай-ақ ол 2005 жылы Smithsonian Folkways жинақ альбомына, «Гранд Каньоннан әндер мен әңгімелерге» енді. 2011 жылдың қазанында Кэти Ли Аризонаның Музыкалық Даңқ залына енгізілді. Ол бес кітаптың авторы. «Ten Thousand Goddam Cattle: A History of the American Cowboy in Song, Story and Verse» (1976) – американдық ковбойдың музыкасы, әңгімелері мен поэзиясын зерттейтін еңбек, кейіннен Трэвис Эдмонсонмен бірге альбом ретінде жазылды. «Sandstone Seduction» (2004) атты естеліктер кітабы Лидің шөлдегі өзендер мен каньондарға деген махаббатын және Аризона штатының Жером қаласының орталығынан Леди Годива стилінде велосипедпен өткен сапарын баяндайды. Ли өзінің суреттері, жазбалары, әндері мен музыкасы, хаттары мен күнделіктерінен тұратын құнды жинағын Солтүстік Аризона университетінің Клайн кітапханасының ерекше жинақтары мен мұражайына сыйға берді. Ли «Katydid Books and Music» лейблі арқылы музыка мен кітаптар шығарды.

Экологиялық белсенділік

Ли өзендерді бөгендеуге қарсы күресімен және әсіресе 1963 жылы ашылған Солтүстік Аризонадағы Глен-Каньон бөгетіне қарсылығымен танымал болды. 1955 жылдың қыркүйек және қазан айларында Тэд Николс, Фрэнк Райт және ол бірге саяхаттап, кейін суға батып кететін каньонның бөліктерін құжаттады. Бұл үшеу Глен-Каньонында зерттеген кемінде 25 қосымша шатқалға ат қойды. Лидің каньонды қорғау науқанына бір әйелдің фотосуреттер көрмесі кірді, онда ол каньон пейзажында жалаңаш түрде суреттелді. Оның наразылығы өзінің кітаптарында және халық әндерінде бейнеленді. "Олар сол жерді суға батырғанда, менің жан дүниемді де батырып жіберді", - деді Ли 2010 жылғы сұхбатында. "Мен оларды ешқашан кешірмеймін. Тозақта шірісін!" Ол өзінің "Sandstone Seduction" кітабында бұл туралы айтқан. Ол "Дэвис Монтан әскери базасында соғысқа жұмысқа тұрып, 1942 жылы жас офицерге үйленді, жүкті болды, ұл туды, содан кейін 1945 жылы ажырасып кеттім" деп жазды. Бұл ұлдың есімі "Нью-Йорк Таймс" газетінің 2017 жылғы 10 қарашадағы некрологында Рональд Элд деп көрсетілген. 1950 жылы Чарльз Рональдты толық қамқорлыққа алды. 1954 жылғы саяхатынан жазылған күнделігінде 10 жастағы ұлы туралы аздап өкінішпен қысқаша айтылған (аты аталмаған). Кэти мен жас "Роннидің" суреттері NAU Cline Library Colorado Plateau цифрлық архивінде сақталған. "Нью-Йорк Таймс" газетінің некрологында Евгений Буш (sic) кіші есімді екінші күйеуі туралы айтылған. 2015 жылғы 16 маусымдағы "Аризона Daily Star" газетінде 1959 жылғы мақаланың қайта басылымы бар, онда Холмдел, Нью-Джерсиде миссис Джин Буш (Кэти) сұхбаттан өтеді. Кэти 1958 жылы Бушқа үйленді. Неке 3 жылға созылды, содан кейін Кэти 1961 жылы Нью-Джерсиден Колорадо штатының Аспен қаласына көшіп кетті. Ол өзінің "соңғы және ең жақсы күйеуі" Эдвин Карл "Брэнди" Бранделиус кішімен Баха-Калифорнияға саяхатта танысты. Оған оның "Sandstone Seduction" кітабы арналған. 1968 жылы Брэндидің өкпе эмфиземасы болған және екеуі танысқан кезде Мексикадағы осы жерде емделуде болған. Ли тұрақты түрде қатысқан деректі фильмдер фестивалі болды. Ли "Cry Me A River" радио эпизодында маңызды рөлде болды, ол американдық өзендерді бөгендеуді зерттеді. Лидің "Gunslinger" әні, "Songs of Couch and Consultation" альбомынан алынған, 1965 жылы швед тіліне аударылып, Пер Мюрберг "Skjutgalen" деп жазды. Ол сондай-ақ 1961 жылы The Slightly Fabulous Limeliters альбомында жазылған. Бұл әлі де BMG Collectibles CD-де қолжетімді болуы мүмкін. Юта Филлипс 1996 жылғы "The Past Didn't Go Anywhere" альбомындағы "Half a Ghost Town" трегінде Кэти Лиді және "Songs of Couch and Consultation" альбомын жоғары бағалады.