Кіріспе
Қылмыстық құқықта адвокатқа құқық дегеніміз – айыпталушының адвокат көмегіне заңды түрде ие болу құқығы, және егер айыпталушы адвокатқа төлей алмаса, мемлекет оған адвокат тағайындауы немесе оның заңдық шығындарын өтеуі тиіс. Адвокатқа құқық әділ сот талқысына қатысу құқығының маңызды бөлігі саналады. Дегенмен, тарихи тұрғыдан алғанда, барлық елдер адвокатқа құқықты әрқашан мойындап келген жоқ. Бұл құқық көбінесе ұлттық конституцияларда жазылған. Қазіргі күшінде жүрген 194 конституцияның 153-і осы мәселеге қатысты ережелерді қамтиды.
In criminal law, the right to counsel means a defendant has a legal right to have the assistance of counsel (i. e., lawyers) and, if the defendant cannot afford a lawyer, requires that the government appoint one or pay the defendant's legal expenses. The right to counsel is generally regarded as a constituent of the right to a fair trial. Historically, however, not all countries have always recognized the right to counsel. The right is often included in national constitutions. Of the 194 constitutions currently in force, 153 have language to this effect.
Австралия
Австралияда күдіктілер мен айыпталушылар тергеу және сот кезінде заңгерлік көмек алуға құқылы. Австралия заңы мемлекеттік қаржыландырылатын заңдық қорғаныс құқығын мойындамайды, бірақ адвокатсыз қалған айыпталушыға заңмен көзделген әділ сот процесінен өткезілмеуі мүмкін екенін мойындайды. Мемлекеттік қорғаушы жүйелері тек Виктория және Жаңа Оңтүстік Уэльс штаттарында ғана бар. Соттар, әділ сот процесіне қауіп төнуі мүмкін деп тапқан жағдайда, іс жүргізуді тоқтата тұруға құқылы. Австралияның Жоғарғы соты «Дитрихке қарсы Королева» ісінде, мүсірдеушілерге заңдық қорғаныс кепілдік ретінде берілмейтінін, бірақ судьяның айыпталушы өкілдіксіз қалған жағдайда, ең ауыр қылмыстық істер бойынша кейінге қалдыру немесе тоқтату туралы өтінішті қабылдауы тиіс екенін, ал ауыр қылмыстық құқық бұзушылықпен айыпталушы өкілдіксіз қалған жағдайда сот процесін тек ерекше жағдайларда ғана өткізуге рұқсат етуі керектігін шешті. Австралияның әрбір штаты мен аумағында мұқтаж адамдарға қылмыстық, азаматтық және отбасылық құқық мәселелерінде заң көмегін көрсету үшін Заң көмегі жөніндегі комиссия бар, бірақ олар тек белгілі бір талаптарға жауап беретін, әсіресе табыс деңгейіне қатысты адамдарға көмек көрсетеді. Кез келген адам, жалпы мемлекеттік құқық бұзушылық жасады деп айыпталған немесе федералды үкіметтің қарауына жататын қылмыс жасады деп айыпталған жағдайда, сотқа шақырудан кейін екі апта ішінде адвокат сұрауға құқылы, және судья айыпталушы адвокатқа төлей алмайды деп сенсе, адвокат тағайындауы мүмкін. Сондай-ақ, Заң көмегіне құқығы жоқ кедей адамдарға тегін заң қызметтерін ұсынатын қоғамдық заң орталықтарының желісі бар. Олар федералды және мемлекеттік қаржыландыру алғанымен, тәуелсіз коммерциялық емес ұйымдар болып табылады және ерікті негізде жұмыс істейтін адвокаттарға сүйенеді. Көбі сұранысқа жауап бере алмайды және кейбір адамдарды қайтаруға мәжбүр. Егер заң көмегін алу мүмкін болмаса, адвокатты төлей алмайтын адамдар өкілсіз қалуы мүмкін.
Бразилия
Бразилия Конституциясы барлық айыпталушылардың қорғаушыға құқығы бар екенін жариялайды және адвокатқа төлей алмайтын барлық айыпталушыларға барлық қылмыстық және азаматтық істерде мемлекеттік қаржыландырылатын заңдық көмек көрсету міндетті екенін бекітеді. Конституциямен талап етілгендей, мемлекеттік қорғаушы кеңселер мемлекеттік және федералдық деңгейлерде жұмыс істейді. Мемлекеттік қорғаушының қызметін пайдалану үшін адам өз мүмкіндігінше тұрақты заңдық көмек ала алмайтынын ресми түрде мәлімдеуі керек.
Канада
Канадада адвокатқа қол жеткізу құқығы "ұстау және қамау" кезінде Канаданың Құқықтар мен бостандықтар хартиясының 10-бабымен, сондай-ақ habeas corpus құқығымен қамтамасыз етіледі. 2010 жылдың қазан айында Канада Жоғарғы соты Р. Синклер ісінде тергеу кезінде адвокатқа қол жеткізу құқығы Канадада абсолютті емес деп шешім қабылдады. Ол АҚШ үлгісіндегі Миранда ережелерін енгізу Канаданың мүддесіне жатпайды деді. Бұл шешім шағын көпшілік дауысымен қабылданды, ал қарсы дауыс бергендер бұл жалған мойындаулар мен заңсыз сотталғандардың көбеюіне әкеледі деп күшпен мәлімдеді.
Қытай
Қытай Халық Республикасының Конституциясының 125-бабына және 1996 жылғы Қылмыстық іс жүргізу заңының 11-бабына сәйкес, Қытай азаматтары сотта заңгерлік көмек алуға құқылы. Қытайда айыпталушының адвокат алу құқығы тек іс сотқа жеткен кезде ғана туындайды. Ол тергеу кезеңінде жоқ. Тергеу барысында күдікті кепілдік алу, процедуралық шағымдану және полициядан тағылған қылмылдың мәні туралы ақпарат алу үшін ғана адвокатты жалдауға құқылы, бірақ қорғаныс құруды бастауға құқығы жоқ. Күдікті тергеуден өткен немесе билік органдарымен қозғалыс шектеулеріне алынған кезде адвокатты жалдау құқығына ие болады. Мемлекеттік құпияға қатысты істерде адвокат алу құқығы одан да қатаң шектеледі: адвокат күдіктіге тергеу органының рұқсатымен ғана көмек көрсетуге тағайындалуы мүмкін. Қытай заңнамасы адвокатты жалдауға шамасы келмейтін айыпталушыларға соттан адвокат тағайындауға рұқсат береді, сондай-ақ соқыр, саңырау, тілсіз, кәмелетке толмағандар мен өлім жазасын күтіп отырғандарға адвокат тағайындау міндетті. Қытай үкіметі бүкіл ел бойынша мұқтаж айыпталушыларға арналған мыңдаған заң көмегі орталықтарын ұстап тұрады. Экономикалық тұрғыдан қиын жағдайдағы адамдардың заң көмегіне қабілеттілігінің критерийлерін белгілеуге орталық үкімет емес, провинциялық үкіметтер жауапты.
Эфиопия
Эфиопияда қорғауға құқық конституциялық құқық болып есептеледі. Эфиопия Конституциясының 20(5)-бабында: «Күдіктілер өздері таңдаған адвокаттың қызметін пайдалануға және егер олардың төлеуге жеткілікті қаражаты болмаса және әділетті сот үкімі бұзылу қаупі туындаса, мемлекеттік қаржы есебінен адвокаттық көмек алуға құқылы» делінген. Эфиопияда федералдық және аймақтық деңгейлерде мемлекеттік қорғау жүйесі бар, бірақ кейбір аймақтарда мемлекеттік қорғау қызметтерінің жеткіліксіздігіне қатысты мәселелер бар. Мемлекеттік қорғаушы күдіктінің өтініші бойынша немесе сот шешімімен тағайындалуы мүмкін. Мемлекеттік қорғау жүйесімен қатар, Эфиопияның сот жүйесі мұқтаж күдіктілерге про боно адвокаттық қызмет көрсетуге жеке адвокаттарға да мүмкіндік береді. Федералдық сот адвокаттарының этика кодексінің 49-бабында жеке адвокаттар кемінде 50 сағаттық заңгерлік көмекті тегін немесе минималды төлеммен ұсынуға міндетті.
Франция
1808 жылы Францияда қабылданған және азаматтық құқық елдеріндегі көптеген ұқсас кодекстерге үлгі болған Наполеонның қылмыстық ісжүгі кодексі, айыпталушының аса ауыр қылмыстарды қарастыратын сотта (қазақша айтқанда, ірі қылмыстар соты) сотталған кезде адвокаты болуын міндетті етті. Францияда барлық қылмыстық жауапкерлер адвокатқа құқылы, сондай-ақ азаматтық және әкімшілік істерде де адвокатты алуға құқықтары бар. Қылмыстық, азаматтық және әкімшілік істер бойынша көмекке мұқтаж Францияда заңды түрде тұратын азаматтарға мемлекеттік қаржыландырылатын заң көмегі қолжетімді, ал кейбір жағдайларда оны Еуропадағы басқа да сот юрисдикцияларындағы істер үшін де пайдалануға болады. Күтімге алу құқығы табыс деңгейіне байланысты белгіленеді, кірісіне қарай көмек мөлшері өзгеріп отырады. Ең төменгі шектің өзінде не одан да төмен кірісі барлар мемлекет есебінен толыққанды заң көмегіне құқылы, ал кірісі жоғарырақтар заң шығындарының тек 55% немесе 25% өтелуіне құқылы. Мемлекеттік қаржымен қамтылатын заң кеңесі Франция бойынша орналасқан мемлекеттік заң кеңес орталықтары арқылы жүзеге асырылады. Кейбір орталықтар департаментте тұратын кез келген адамға тегін заң кеңесін ұсынады, ал басқалары қызметтерін тек қарапайым кірісі барларға ғана шектейді.
Германия
Германияда кем дегенде бір жылға бас бостандығынан айырылуға жазаланатын қылмыспен айыпталған барлық күдіктілер, тіпті олардың өзі заңгерді қаламаса да, міндетті түрде заңгерлік көмекке ие болуы керек, және заңгерді тағайындамаған жағдайда сот күдіктіні қорғау үшін адвокатты тағайындайды. Германияда ұйымдастырылған мемлекеттік қорғаушылар жүйесі жоқ. Сот кез келген адвокатты нақты бір күдіктінің адвокаты ретінде тағайындай алады, ал күдікті өзіне қалаған адвокатты таңдауға құқылы. Күдікті ақталған жағдайда заңгерлік қызметтері үшін төлем қабылданбайды, бірақ кінәлі деп табылған жағдайда, егер сот күдіктінің жағдайы төмен деп таратпаса, адвокаттың шығындарын төлеуге міндетті болады. Азаматтық істерде мемлекет заңгерлік өкілдік, заң кеңесі және адвокатты жалдауға қажетті қаражаты жоқ адамдарға сот шығындарын жабуға көмектеседі, бірақ тек істің сәтті аяқталу мүмкіндігі бар деп саналған жағдайда ғана.
Үндістан
Үндістан Конституциясының 22-бабында: "Қамауға алынған әрбір адам қамауға алу себептері туралы мүмкіндігінше жылдам хабардар етілмей, ұсталып қалмауы керек, сондай-ақ ол өзі таңдаған заңгермен кеңесуге және оның қорғауын алуға құқылы болады" делінген. 2011 жылы Үндістанның Жоғарғы Соты сотталушының қатысуы болмаса, сот істі қарауға құқылы емес деп шешті және сотталушы адвокатқа төлей алмаса, сот міндетті түрде адвокат тағайындауы керек деп бұйырды. Тегін заңдық көмек Ұлттық заңдық қызметтер органы және облыстық заңдық қызметтер ұйымдары арқылы көрсетіледі. Соттар азаматтық және қылмыстық істер бойынша заңдық көмек көрсететін адвокаттарды тағайындайды.
Израиль
Израильде барлық айыпталушылар, ұсталғандар және қылмыстық істер бойынша күдіктілер оларға қатысты кез келген қылмыстық іс бойынша заңгерлік көмек алуға құқылы, ал барлық күдіктілер полициямен сұраққа тартылу алдында адвокатпен кеңесуге құқылы. Дегенмен, адвокатқа қол жеткізе алмайтын жағдайда ғана мемлекеттік қаржыландырылатын өкілдік алуға құқы бар. Израиль Әділет министрлігі мемлекеттік қорғау бөлімін ұстап тұрады, ол талапкерлерге мемлекеттік қаржыландырылатын заңгерлік кеңес беруді қамтамасыз етеді. Қылмыстық сотталуларда, кем дегенде 10 жылға бас бостандығынан айыру жазасын көздейтін ауыр қылмыспен айыпталған барлық айыпталушылар, сондай-ақ кем дегенде 5 жылға бас бостандығынан айыру жазасын көздейтін қылмыспен айыпталған мүсікіндік айыпталушылар, кәмелетке толмағандар мен мүмкіндігі шектеулі адамдар мемлекеттік қорғау бөлімінің өкілдігіне құқылы. Сот отырысының соңына дейін ұстау туралы өтініш берілген барлық мүсікіндік ұсталғандар мен ұсталғандар, сондай-ақ мерзімінен бұрын босатылу мәселесін қарастырып жатқан сотталғандар, экстрадиция процесіне қатысатын адамдар және істі қайта қарауды сұраған сотталғандар (негіздер болған жағдайда) мемлекеттік қорғау бөлімінің өкілдігіне құқылы. Азаматтық істерде сотталушылардың барлығы адвокатты алуға құқылы. Әділет министрлігі азаматтық істерде мемлекеттік заң көмегіне құқығы бар адамдарға көмек көрсету үшін заң көмегі бөлімін басқарады. Азаматтық істер бойынша заң көмегі алу үшін түрлі салалар бойынша көмек көрсетіледі, бірақ көбінесе заң көмегін алу үшін мүсікіндік талаптар орындалуы керек. Дегенмен, кейбір азаматтық істер бойынша мүсікіндік талаптарды тексермей-ақ заң көмегі көрсетіледі.
Жапония
Жапония Конституциясы заңгерлік көмек алу құқығын кепілдейді. Егер айыпталушы кәмелетке толмаған немесе адвокатқа төлей алмайтын жағдайда болса, сот оған тегін адвокат тағайындауға құқылы. Сот тағайындаған адвокатқа құқық тек айыптама қойылғаннан кейін ғана туады. Құрықталушы ұсталғаннан кейін бір рет тегін заңгерге бара алады, ол заң кеңесін береді, заң мен процедураларды түсіндіреді және құрықталушының отбасына хабарласады, бірақ одан әрі адвокаттың қызметі үшін құрықталушы өзі төлеуі тиіс. Құрықталушылар полиция тергеп жатқанда адвокаттың қатысуын талап ете алмайды.
Перу
Перудің Қылмыстық кодексінің 121-бабында айыптау процесі басталғанға дейін судья айыпталушыны қорғаушыға құқығы бар екендігі туралы хабардар етуі тиіс, және егер айыпталушы өзі адвокат таңдамаса, оған адвокат тағайындалады. Егер адвокат болмаса, оның орнына "құрметті адам" қорғаушы болып тағайындалады. Айыпталушылар сауатсыз немесе жас болмаса, адвокатты қабылдамауға құқылы, мұндай жағдайда судья айыпталушыға адвокат тағайындауға құқылы.
Португалия
Португалия Конституциясының 20-бабында ("Заңға қолжетімділік және тиімді сот қорғау") белгіленгендей, әрбір азамат заңдық ақпарат алуға, заң кеңесіне және заңдық көмекке құқылы, бұл заңдық қорғау құқығының бір бөлігі болып табылады.
Ресей
Ресейдегі барлық қылмыстық айыпталушылар мен күдіктілер заңдық көмек алуға құқылы. Күдікті қылмыстық іс бойынша күдікті деп жарияланған сәттен бастап адвокатқа ие болуға құқылы. Ресейдің Қылмыстық процестік кодексінде белгіленгендей, ұсталған адамның адвокаты болмаса, тергеуші, анықтаушы немесе судья жергілікті адвокаттар алқасынан күдіктіге адвокат тағайындауды сұмауы тиіс. Алқа басшысы бұл тағайындамаларды мүшелері арасында бөліп береді, олар іс тағайындаудан бас тартуға құқылы емес. Адвокат күдіктінің отбасынан басқа адвокат тағайындалған-тағайындалмағанын сұрауы керек, егер тағайындалмаған болса, тергеуші немесе судья оларға өкілеттік береді. Дегенмен, мемлекеттік қорғау жүйесі ресейлік адвокаттар тарапынан тәжірибедегі жұмыс істеу жолы үшін көп сынға ұшырады. Тергеушілер ұсталғандардың өзі таңдауын күтпей, адвокаттарды өздері тағайындайды және олармен жақсы қарым-қатынаста болған адвокаттарды тағайындауға бейімдік көрсетеді. Сондықтан, практикада мемлекеттік тағайындалған адвокаттар көбінесе клиенттерін тиянақты қорғамай, қажетті құжаттарға қол қойып, қажетті процестерге қатысып, іс жүргізушілерге көмектеседі, ал тергеушілер іс жүргізуге кедергі келтіретін адвокаттарды тағайындауды тоқтатады. Айыпталушылар жеке адвокатты таңдауға құқылы, бірақ кейбір әкімшілік бұрылыстар бар. Федералдық қауіпсіздік қызметі немесе Бас тергеу дирекциясы қараған істер бойынша айыпталушыларды қорғайтын адвокаттардың жабық тобы бар.
Англия мен Уэльс
1836 жылғы Тұтқындарға кеңес беру туралы заңға дейін қылмыстық істерде айыпталушылардың ағылшын соттарында адвокаттың қызметін пайдалануға ресми құқығы болмаған. Бірақ 18-шы ғасырдың ортасынан бастап, айыпталушылар төлей алса, адвокаттарды жалдау жиі кездесетін жағдай болды. Сол кезде қорғаушы адвокаттың қатысуы қылмыстық іс жүргізуде ешқандай мақсатқа қызмет етпейді деп есептелді, себебі маңызды нәрсе – фактілерді анықтау болатын: айыпталушы адвокаттың араласуынсыз сотқа шындықты айтуы керек еді. Уильям Хокинс 1721 жылы жарық көрген «Тәждің іс-шаралары туралы трактат: немесе осы тақырыпқа қатысты негізгі мәселелердің жүйесі, тиісті тақырыптар бойынша жинақталған» атты еңбегінің II томында былай деп жазды: «Жасыраусыз және адал қорғаныс жасау үшін ешқандай дағды қажет емес, ол әрқашан ең жақсысы болып табылады; ар-ожданы таза адамның қарапайымдылығы мен кінәсіздігі, өнерсіз және шынайы мінез-құлқы, өз ісі емес нәрсе туралы сөйлейтін адамның ең шебер сөздерінен де әсерлі және сенімді». Бұл жағдай өзгерді, себебі мемлекеттік саясат тұрғысынан маңыздырақ болған қылмыстық істерді Корольдік қаржыландыра бастады, соның нәтижесінде кәсіби адвокаттар жұмысқа алынды. Осыған байланысты, әділдік сезімі күш алып, қорғаушы адвокаттың қатысуына рұқсат берілді, бірақ бұл айыпталушының өзінің қаражаты есебінен іске асырылды. Ақшасы жетпейтін айыпталушылар, әрине, үлкен кемшілікке тап болды. Англия мен Уэльстегі заңдық көмек Құқықтық көмек агенттігі арқылы көрсетіледі, ол азаматтық және қылмыстық істер бойынша көмек көрсетеді. Азаматтық істердегі заңдық көмек мүліктік жағдайға байланысты беріледі, яғни заңдық шығындарды төлей алмайтынын және іс маңызды екенін дәлелдеген адамдар ғана оны ала алады. Қылмыстық істерде полиция бөлімінде сұраққа жауап беретін әрбір адам тегін заң кеңесі алуға құқылы. Қылмыстық сот процесіндегі заңдық көмек те мүліктік жағдайға байланысты, егер айыпталушы 16 немесе 18 жасқа толмаған және толық уақытта оқыса немесе белгілі бір жәрдемақы алатын болса, онда мүліктік жағдай қарастырылмайды. Айыпталушыдан қорғанысына үлес төлеу сұралуы мүмкін.
[I]t requires no manner of Skill to make a plain and honest Defence, which is always the best; the Simplicity and Innocence, artless and ingenuous Behaviour of one whose Conscience acquits him, having something in it more moving and convincing than the highest Eloquence of a Person speaking in a cause not their own. This changed as more and more prosecutions became, for reasons of public policy, funded by the Crown, who employed professional counsel. An innate sense of fair play prevailed therefore, permitting defence counsel to be present, albeit at the defendant's own expense. Penurious defendants were obviously at a significant disadvantage. Legal aid in England and Wales is provided through the Legal Aid Agency, which provides aid in both civil and criminal cases. Legal aid in civil cases is means tested, with only those showing they cannot afford the legal costs and the case is serious eligible. In criminal cases, everyone questioned at a police station is entitled to free legal advice. Legal aid in criminal trials is also means tested unless the defendant is under 16 or under 18 and in full time education, or receiving certain benefits. A defendant may be asked to pay a contribution for their defense.
Шотландия
Шотландияның заң көмегі жөніндегі кеңесі Шотландияда азаматтық және қылмыстық істер бойынша заң көмегін ұсынады. Қылмыстық істерде, егер айыпталушы қамауға алу немесе жұмысынан айырылу мүмкіндігі бар ауыр қылмыс жасады деген күдік болса, сондай-ақ психикалық және физикалық мүмкіндігі шектеулі адамдарға, ағылшын тілін ана тілі ретінде білмейтіндерге, қамауға алынғандарға және шағымдануға құқығы бар адамдарға заң көмегі көрсетіледі. Заң көмегін сұраған адамдар өздерінің заңдық шығындарын өтеуге шамалары келмейтінін немесе мұндай шығындар оларға немесе олардың отбасына әділетсіз боларын көрсетуі керек. Азаматтық істер бойынша заң көмегі өздерінің заңдық шығындарын өтеуге мүмкіндігі жоқ талапкерлерге, сондай-ақ ісі заңды негізге ие деп танылған адамдарға беріледі.
Солтүстік Ирландия
Солтүстік Ирландияның заң қызметтері агенттігі азаматтық және қылмыстық істер бойынша заң көмегін ұсынады. Азаматтық заң көмегі мүліктік жағдайға қарай тексеріледі. Қылмыстық істер бойынша полиция сұрақтарына жауап беретін кез келген адамға заң көмегі тегін көрсетіледі. Қылмыстық сот процестерінде заң көмегі мүліктік жағдайға және істің мәніне қарай тексеріледі, сондай-ақ қорғанбалы адамға заң көмегі көрсету әділеттілікке қатысты ма екені анықталады.
Кедей талапкерлерге адвокатты тағайындау
Қылмыстық жауапкер адвокатты өтей алмаса, мемлекеттік қаржы есебінен тағайындалған адвокат алуға құқылы. Жоғарғы Сот бұл құқықты кезең-кезеңімен мойындағанмен, қазіргі уақытта ол барлық федералды және штаттық қылмыстық іс жүргізулерде қолданылады, онда айыпталушы бір жылдан астам мерзімге бас бостандығынан айырылуға жазаланатын қылмыс ("фелония") жасаған немесе айыпталушының іс жүзінде түрмеге қамалуы болған жағдайда, соның ішінде кез келген мерзімге шартты түрде бас бостандығынан айыру жазасы тағайындалғанда да. Қылмыстық жауапкерлердің қылмыс ісінде тағайындалған адвокат алуға құқығы жоқ, егер олар нақты бас бостандығынан айырылмаса, тіпті бұл айыптама кейінірек басқа қылмыс үшін жазаны ауырту үшін пайдаланылса немесе тіпті мерзімінен бұрын соттан босатудың күшін жою нақты бас бостандығынан айыруға әкелсе де (бірақ шартты түрде босатуды жою жағдайында сот адвокат құқығын әрбір жағдай бойынша қарастырады). Сондай-ақ, айыпталушының тікелей шағымда негіссіз талаптар келтіруге, тіпті орындалуы мүмкін болса да, хабеас корпус немесе басқа да қосымша шағымда кез келген талаптар келтіруге тағайындалған адвокат алуға құқығы жоқ. Бір федералды сот, егер пробация тағайындалғанда, штаттық сот жеке түрмеге қамаудың шартты түрде тағайындалуына қарамастан және кейіннен пробацияны жою ісін қарағанда адвокатты тағайындауы керек деп шешті, ал басқалары пробация адвокатсыз тағайындалса, онда адам бұл пробацияны бұзғаны үшін кейіннен қамауға алынбауы мүмкін деп ұйғарды. Азаматтық іс жүргізу туралы федералды заңға сәйкес, қылмыстық іс жүргізу кезінде кәмелетке толмағандардың адвокат алуға конституциялық құқығы бар, ал психиатриялық емдеуге еріксіз жіберілген тұтқындар үшін "білікті және тәуелсіз көмекке" (бірақ міндетті түрде адвокат емес) құқығы бар. Ата-аналық құқықтарды жою ісін қарағанда тағайындалған адвокат алуға федералды конституциялық құқық әрбір жағдай бойынша қарастырылады. Бала асырау төлемдерін төлемеуге байланысты азаматтық сот ісінде АҚШ Жоғарғы Соты, егер төмендегілердің барлығы орындалса, сотқа шақырылған адам қамауға алынса да, адвокат алуға федералды конституциялық құқық жоқ деп мәлімдеді: а) штат адамның төлеуге қабілетті екенін қамтамасыз ету үшін жеткілікті процестік кепілдіктер береді, бірақ төлеуден бас тартады; б) мәселе "өте күрделі" емес; және в) талапкер үкімет емес және адвокатпен өкілдік етілмейді. Федералды заң бойынша кейбір федералды сот ісінде, мысалы, негізгі тұрғын үйді азаматтық жолмен тартып алу немесе әрекеттегі әскери қызметкерлерге қатысты іс жүргізуде адвокат алуға құқық беріледі. Соңында, барлық штаттар заң, сот шешімі немесе сот ережесі бойынша кем дегенде кейбір азаматтық іс жүргізуде адвокат алуға құқық береді. Ең көп таралған іс жүргізулер ата-аналық құқықты жою, зәбірлеу/қараусыз қалдыру, азаматтық міндеттеме, әкелік және азаматтық сот ісі болып табылады. Штаттық сот шешімдері федералды немесе штаттық конституцияны түсіндіруге негізделуі мүмкін, ал федерализмнің негізгі қағидаларына сәйкес, штаттық сот өзінің штаттық конституциясы бойынша Жоғарғы Сот федералды конституция бойынша мойындағаннан гөрі көп құқықтарды беруі мүмкін.
Конфликтсіз кеңес
Қорғаушы жалданып алынса немесе тағайындалса да, айыпталушы мүдделер қақтығысы болмайтын қорғауға құқылы. Егер нақты мүдделер қақтығысы болса және бұл қақтығыс өкілдікке кері әсер етсе, нәтиже автоматты түрде күштен шығарылады. Жалпы ереже бойынша, қақтығыстарды біліп және түсініп келісуге болады, бірақ кейбір қақтығыстарды келісу мүмкін емес.
Просеттік өкілдік
Фаретта мен Калифорния штаты арасындағы істе (1975), сот қылмыстық айыпталушының сотта өзін-өзі қорғауға біліп және ерікті түрде құқығы бар екенін мәлімдеді. Осы құқық, резервтік адвокатты тағайындау арқылы автоматты түрде бұзылмайды. Алдын ала шағымдану кезінде өзін-өзі қорғауға конституциялық құқық жоқ.
Сингапур
Сингапур Конституциясы "Егер адам тұтқындалса, оған тұтқындалу себебі туралы мүмкіндігінше жылдам хабарланады және ол өзі таңдаған заңгермен кеңесуге және қорғалуға құқылы" деп белгілейді. Сингапур Жоғарғы Соты бұл, айыпталушыға тұтқындалғаннан кейін ақылға қонымды мерзімде кеңес беру керек екенін, бірақ міндетті түрде тұтқындалғаннан кейін дереу емес екенін білдіреді деп шешті. Қылмыстық істерде үкімет тек айыпталушыға өлім жазасы қарастырылған жағдайда ғана мемлекеттік қаржыландырылатын заңдық көмек көрсетеді, бірақ түрлі азаматтық істерде заңгерлік өкілдік және кеңес беруді қамтамасыз етеді. Мемлекеттік қаржымен заңдық көмек Заң министрлігінің Заң көмегі бюросы арқылы ұсынылады. Көптеген клиенттер Заң көмегі бюросына төлем жасауы керек, бірақ төленетін соманы анықтағанда олардың қаржылық жағдайы ескеріледі. Сингапур Заңгерлер қоғамы өз Қылмыстық заңдық көмек схемасы арқылы өлім жазасын көздемейтін қылмыстық айыптамаларға тап болған мұқтаж сотталушыларға тегін заңгерлік өкілдік көрсетеді.