Кіріспе

Құс түрлері

Көгілдір арқалы шаңқылдақ (Larus schistisagus) – Палеарктиканың солтүстік-шығыс жағалауында көбейетін, бірақ көбеймеген кезде кеңінен көшіп жүретін ірі, ақ бас шаңқылдақ. Сыртқы түрі батыс шаңқылдағы мен ақ қанат шаңқылдағына ұқсас. Тағы бір балама атауы – Тынық мұхиты шаңқылдағы, алайда бұл атау Оңтүстік жарты шардың L. pacificus түріне де қолданылады.

Этимология

Туыс атауы латын тіліндегі "larus" сөзінен алынған, ол шағала немесе басқа да ірі теңіз құсына сіңістірілген болып көрінеді. Ал нақты атауы "schistisagus" неолатын тіліндегі "schistus" ("сланец") және латын тіліндегі "sagus" ("плащ") сөздерінен құралған.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Қараторғайша бас гөйімдік - Азияның солтүстік-шығысындағы Тынық мұхитының жағалауына тән. Жекелеген құстар Солтүстік Американың түрлі аймақтарына, оның ішінде Жаңа Англия мен Техасқа дейін шарлады. 2012 жылдың 3 қарашасында Финляндияда бір құс байқалды. Бұл түр Еуропада бұрын үш рет қана кездескен.

Сипаттама

Бұл құс - желбіреген аяқты шағаламен бірге ұзындығы, қанат еңірінің ұзындығы және салмағы бойынша төртінші орында тұрады. Стандартты өлшемдер бойынша қанаттың қоңырауы - , тұмсы - , тарсығы - . Басы, қарны және құйрығы ақ, ал арқасы мен қанаттары қара сұр түсті, кең ақ жиекті. Қанаттары мен арқасы батыс шағаласының қанаттары мен арқасынан сәл қараңғырақ (Кодак сұр шкаласы бойынша 9.5-12, батыс шағаласының қараңғырақ оңтүстік түршесінің 9-11-імен салыстырғанда). Сыртқы қауырсындарында (p9 және p10) "көзілдірік" деп аталатын ақ дақтар бар. Бірінші қауырсынның ішкі жағы ақшыл сұр, ал ортаңғы қауырсындардың ұзын сұр тілдері үлкен ақ жарты ай тәрізді болып келеді, бұл екінші қауырсындардың кең ақ жиегіне жалғасатын "мұржа жіп" сияқты өрнек құрайды. Көздері сары, ал көз шеңбері қызғылт күлгіштен ақшыл қызғылтқа дейін. Аяқтары қызғылт, ал денесі ұқсас шағалалармен салыстырғанда қысқа және "қазанды" пішіндес, мықты болып көрінеді. Тұмсы сары, ал ұшында қызыл-қоңыр дақ бар (бала шағалалардың қайталап тамақтануын ынталандыру үшін тұмсымен соққылайтын жер). Ересек еместердің қауырсыны қоңыр, қара арқалы шағалаға ұқсас, бірақ ақшыл, ал даладағы ересек емес сазгүл шағаладан ажырату қиын.