Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Пингвин түрлері
Species of penguin
Жаңа Зеландияға ендемик түр
the species endemic to New Zealand
Кішкентай пингвин (Eudyptula minor) – Жаңа Зеландиядан таралған пингвин түрі. Олар көгілдір-сұр реңді қауырсындарына байланысты көбінесе «ертегі пингвині», «кішкентай көк пингвин» немесе «көк пингвин» деп аталады, сондай-ақ маори тілінде «корора» деп те белгілі. Бұл жер қазғыш құстар. 2016 жылғы және 2019 жылғы зерттеулерге сәйкес, Австралиялық кішкентай пингвин (Eudyptula novaehollandiae) Австралия мен Жаңа Зеландияның Отаго аймағынан бөлек түр деп есептеледі.
The little penguin (Eudyptula minor) is a species of penguin from New Zealand. They are commonly known as fairy penguins, little blue penguins, or blue penguins, owing to their slate blue plumage and are also known by their Māori name kororā. They are fossorial birds. The Australian little penguin (Eudyptula novaehollandiae), from Australia and the Otago region of New Zealand, is considered a separate species by a 2016 study and a 2019 study.
Таксономия
Кішкентай пингвин алғаш рет 1781 жылы неміс натуралисі Иоганн Рейнхольд Форстер сипаттады. Бірнеше түрше белгілі, бірақ олардың нақты жіктелуі әлі де даулы мәселе болып табылады. E. m. variabilis және Eudyptula minor chathamensis түршелерінің голотиптері Жаңа Зеландияның Те Папа Тонгарева мұражайының коллекциясында сақталады. Ақ қанатты пингвин (E. m. albosignata немесе E. m. minor morpha albosignata) қазіргі уақытта көптеген таксономистердің пікірінше, түс морфы немесе Eudyptula minor түрінің бір түрі. 2008 жылы Ширихай кішкентай пингвин мен ақ қанатты пингвинды аллоэспеция ретінде қарастырды. Дегенмен, 2012 жылдан бастап IUCN және BirdLife International ақ қанатты пингвинды кішкентай пингвиннің түршесі немесе морфы деп санайды. Жаңа Зеландия мен Австралиядағы кішкентай пингвиндер бұрын бір түр деп есептелген. 2002 жылы mtDNA талдауы Эудиптуланың екі кладасын анықтады: біреуі Жаңа Зеландияның Солтүстік аралы, Кук бұғазы және Чатем аралындағы кішкентай пингвиндерді, сондай-ақ ақ қанатты пингвинды қамтиды, ал екіншісі Австралия мен Жаңа Зеландияның Отаго айманындағы кішкентай пингвиндерді қамтиды. Ылғалды шақырулардың алдын ала талдауы және морфометрияның кластерлік талдауы бұл нәтижелерді ішінара растады. Көптеген теңіз құстары сияқты, Эудиптула түрлерінің де ұзақ өмір сүру мерзімі бар. Түрдің орташа жасы 6,5 жылды құрайды, бірақ қанаттарына сақина тағу тәжірибелері көрсеткендей, ерекше жағдайларда олар тұтқындықта 25 жылға дейін өмір сүре алады. Eudyptula minor-де Eudyptula novaehollandiae-ні ерекшелейтін жарқын көк қауырсындар жоқ. Сонымен қатар, Тиритири Матанги аралындағы Жаңа Зеландияның популяциясының дауыстық үлгілері Оамарудағы Австралиялық популяциядан өзгеше. Әйелдер Жаңа Зеландияның жергілікті дауысын қалайтыны белгілі. Бұл пингвиндерді ажыратуға көмектесетін мінез-құлық айырмашылықтары да бар. Австралиялық пингвиндер күн батқаннан кейін үлкен топта жүзіп, ұя салатын жерлеріне жетеді. Бұл үлкен топпен бірдей уақытта саяхаттау арқылы жыртқыштардан аулақ болудың тиімді стратегиясы болуы мүмкін. Жаңа Зеландияның популяциясында мұндай мінез-құлық байқалған жоқ. Eudyptula minor жақында ғана құрлықтағы омыртқалы жыртқыштармен кездесті, ал Eudyptula novaehollandiae-ға ет жейтін сумкалы жануарлармен күресуге тура келді. Австралиялық Eudyptula novaehollandiae екі рет жұмыртқалайды. Құстар біріншісі ұшып кеткеннен кейін екінші жұмыртқаларды салып, өнімділігін арттырады. Бұл теңіз бетінің температурасының жоғарылауына және қол жетімді азық көздерінің өзгеруіне байланысты болуы мүмкін. Бұл мінез-құлық Отаго популяциясында да байқалды, бұл Австралиялық популяциялардағы генетикалық тұқым қуалау арқылы жүзеге асырылатын мінез-құлық болуы мүмкін екенін көрсетеді.
The little penguin was first described by German naturalist Johann Reinhold Forster in 1781. Several subspecies are known, but a precise classification of these is still a matter of dispute. The holotypes of the subspecies E. m. variabilis and Eudyptula minor chathamensis are in the collection of the Museum of New Zealand Te Papa Tongarewa. The white flippered penguin (E. m. albosignata or E. m. minor morpha albosignata) is currently considered by most taxonomists to be a colour morph or subspecies of Eudyptula minor. In 2008, Shirihai treated the little penguin and white flippered penguin as allospecies. However, as of 2012, the IUCN and BirdLife International consider the white flippered penguin to be a subspecies or morph of the little penguin. Little penguins from New Zealand and Australia were once considered to be the same species, called Eudyptula minor. Analysis of mtDNA in 2002 revealed two clades in Eudyptula: one containing little penguins of New Zealand's North Island, Cook Strait and Chatham Island, as well as the white flippered penguin, and a second containing little penguins of Australia and the Otago region of New Zealand. Preliminary analysis of braying calls and cluster analysis of morphometrics partially supported these results. Like most seabirds, the Eudyptula species have a long lifespan. The average for the species is 6.5 years, but flipper ringing experiments show that in very exceptional cases they may live up to 25 years in captivity. Eudyptula minor does not have the distinct bright blue feathers that distinguish Eudyptula novaehollandiae. In addition, the vocalisation patterns of the New Zealand lineage located on Tiritiri Matangi Island vary from the Australian lineage located in Oamaru. Females are known to prefer the local call of the New Zealand lineage. There are also behavioural differences that help differentiate these penguins. Those of the Australian lineage will swim together in a large group after dusk and walk along the shore to reach their nesting sites. This may be an effective predator avoidance strategy by traveling in a large group simultaneously. This has not been seen by those of the New Zealand lineage. Eudyptula minor only recently encountered terrestrial vertebrate predators, while Eudyptula novaehollandiae would have had to deal with carnivorous marsupials. Australian Eudyptula novaehollandiae have been observed to double brood. Birds will double brood by laying a second clutch of eggs after the first has fledged to increase their reproductive success. They may also do this due to the increasing sea surface temperatures and changing sources of food that are available. This behaviour has also been observed in the Otago population, indicating this may be genetically mediated behaviour in the populations of Australian lineage.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Eudyptula minor Жаңа Зеландияның жағалауының көп бөлігінде, соның ішінде Чатем аралдарында көбейеді. Дегенмен, Eudyptula minor Жаңа Зеландияның Оңтүстік аралының шығыс жағалауында орналасқан Отаго аймағында кездеспейді. Австралиялық Eudyptula novaehollandiae түрі Отагода таралған. E. novaehollandiae бастапқыда Австралияға ғана тән болды. Көне ДНК талдауы және радиокөміртектік талдау, тарихи, адамзатқа дейінгі және археологиялық Эудиптула қалдықтарын пайдалану арқылы, Австралия түрінің Жаңа Зеландияға шамамен 1500-1900 жылдар аралығында келгені анықталды. Жаңа Зеландияда E. minor популяциясының төмендеуі E. novaehollandiae үшін генетикалық орын қалдырды. E. minor-дың азаюының басты себебі, адамдардың аң аулауы және теңізден келген иттілерді қоса, жаңадан әкелінген жыртқыштар сияқты антропогендік факторлар болды. Көп локустық коалесценттік талдаулар нәтижесінде, Отагодағы Eudyptula novaehollandiae популяциясының бұрынғы болжамдардан да жақында келгені анықталды. Жаңа Зеландиядағы кішкентай пингвин популяциясы азайып келеді. Кейбір колониялар жойылды, ал қалғандары қауіп төңкеріліп тұр. Кейбір жаңа колониялар қалалық аймақтарда құрылды. Бұл түр Жаңа Зеландияда жойылу қаупі төніп тұрған түрлерге жатпайды, Банкс түбегінде және жақын орналасқан Мотунау аралында кездесетін ақ жүзбекшелі түрлерінен басқа. 1960 жылдан бері материктегі популяция 60-70 пайызға төмендеді, бірақ Мотунау аралында шамалы өсім байқалды. Матью / Сомс аралындағы Веллингтон портында колония бар.
Eudyptula minor breeds along most of the coastline of New Zealand, including the Chatham Islands. However, Eudyptula minor does not occur in Otago, which is located on the east coast of New Zealand's South Island. The Australian species Eudyptula novaehollandiae occurs in Otago. E. novaehollandiae was originally endemic to Australia. Using ancient DNA analysis and radiocarbon dating using historical, pre human, as well as archaeological Eudyptula remains, the arrival of the Australian species in New Zealand was determined to have occurred roughly between AD 1500 and 1900. When the E. minor population declined in New Zealand, it left a genetic opening for E. novaehollandiae. The decrease of E. minor was most likely due to anthropogenic effects, such as being hunted by humans as well as introduced predators, including dogs brought from overseas. It has been determined that the population of Eudyptula novaehollandiae in Otago arrived even more recently than previously estimated due to mulitlocus coalescent analyses. Overall, little penguin populations in New Zealand have been decreasing. Some colonies have become extinct, and others continue to be at risk. Some new colonies have been established in urban areas. The species is not considered endangered in New Zealand, with the exception of the white flippered subspecies found only on Banks Peninsula and nearby Motunau Island. Since the 1960s, the mainland population has declined by 60 70%; though a small increase has occurred on Motunau Island. A colony exists in Wellington Harbor on Matiu / Somes Island.
Тамақтандыру
Кішкентай пингвиндер шағын сельдь тәрізді балықтармен, жұмсақ денелілермен және шаяңқылармен қоректенеді, оларды іздеу үшін көп қашықтыққа жүзеді және терең суға түседі, тіпті теңіз түбіне дейін. Кішкентай пингвиндердің маңызды жемі - жебе қаламқақ, жіңішке сельдь, Грэхемдің балығы, қызыл треска және ахуру.
Little penguins feed by hunting small clupeoid fish, cephalopods, and crustaceans, for which they travel and dive quite extensively including to the sea floor. Important little penguin prey items include arrow squid, slender sprat, Graham's gudgeon, red cod, and ahuru.
Қауіптер
Жаңа Зеландиядағы Вайхеке аралындағы Кеннеди-Пойнтта марина құрылысына наразылық білдіргендер, бұл шағын пингвиндерге және олардың мекендеу ортасына қауіп келтіреді деп алаңдайды. Наразылар жобаға қарсылық көрсету үшін барлық заңды шараларды қолданғанын, содан кейін басып алуға және бейбіт наразылыққа жүгінуге мәжбүр болғанын мәлімдеді. Заңсыз кіру фактісі үшін бірнеше адам қамауға алынды.
Protestors have opposed the development of a marina at Kennedy Point, Waiheke Island in New Zealand for the risk it poses to little penguins and their habitat. Protesters claimed that they exhausted all legal means to oppose the project and have had to resort to occupation and non violent resistance. Several arrests have been made for trespassing.
Кіргізілген жыртқыш жануарлар
Кірісілген сүтқоректі жыртқыштар кішкентай пингвиндерге ең үлкен құрлықтағы қауіпті құрайды, олардың ішінде мысықтар, иттер, егеуқұйрықтар және әсіресе күңгірсіндер мен жолақ күңгірсіндер бар. Мысалы, Кішкентай Кайтеритери жағалауындағы колонияда маңызды ит шабуылдары тіркелді, ал Жаңа Зеландияның Дунедин қаласының жанындағы Доктор Пойнтта болған күңгірсін немесе жолақ күңгірсін шабуылы 2014 жылдың қараша айында 29 кішкентай көк пингвиннің өмірін қиды.
Introduced mammalian predators present the greatest terrestrial risk to little penguins and include cats, dogs, rats, and particularly ferrets and stoats. As examples significant dog attacks have been recorded at the colony at Little Kaiteriteri Beach, and a suspected stoat or ferret attack at Doctor's Point near Dunedin, New Zealand claimed the lives of 29 little blue penguins in November 2014.
Мұнайдың төгілуі
Кішкентай пингвиндер популяциясы 2011 жылы Жаңа Зеландия жағалауында «Рена» кемесінің қағылуынан болған ірі мұнай төгілуінен қатты зардап шекті. Осы оқиға салдарынан 2000 теңіз құсы (оның ішінде кішкентай пингвиндер) тікелей өлтірілді, ал кеңірдек экожүйеге тиген әсерлер ескерілгенде, барлығы шамамен 20 000 құс қаза тапты. Мұнай төгілуі – Филипп аралы табиғи паркінің (ПИНП) оңалту орталықтарына кішкентай пингвиндерді түсірудің ең көп кездесетін себебі. Мұндай мұнай төгілуінң қайталануы кішкентай пингвиндер ғана емес, пингвиндердің барлық популяциясына қауіп келтіруде. Бұл жағдай популяцияның одан әрі азаюына және оның толық жойылуына әкелуі мүмкін.
Little penguin populations have been significantly affected by a major oil spill with the grounding of the Rena off New Zealand in 2011, which killed 2,000 seabirds (including little penguins) directly, and killed an estimated 20,000 in total based on wider ecosystem impacts. Oil spills are the most common cause of the little penguins being admitted to the rehabilitation facilities at Phillip Island Nature Park (PINP). These oil spill recurrences have endangered not just the little penguins, but the entire penguin population. This can further decline the population, which can lead to possible extinction.
Қорғау
Эудиптула түрлері Жаңа Зеландияның 1953 жылғы Жабайы табиғат туралы заңы бойынша "қауіп төмендеп бара жатқан" деп жіктеледі.
Eudyptula species are classified as "at risk declining" under New Zealand's Wildlife Act 1953.
Зоологиялық экспонаттар
Эудиптула түрлеріне арналған мақсатты түрде салынған қоршауларды көрсететін зоологиялық экспонаттарды Австралияда Аделаида зообағында, Мельбурн зообағында, Канберрадағы Ұлттық зообақ және аквариумда, Перт зообағында, Кавершам жабайы табиғат паркінде (Перт), Балларат жабайы табиғат паркінде, Сиднейдің теңіз өмірі аквариумында және Сиднейдегі Таронга зообағында көруге болады. Қоршауларға жануарлардың демалуы үшін ұя салатын қораптар немесе осыған ұқсас құрылымдар, бассейдің қайта жасалған нұсқасы және кейбір жағдайларда, меценаттарға жануарларды су астында жүзуін көруге мүмкіндік беретін мөлдір аквариум қабырғасы кіреді. Эудиптула пингвинінің экспонаты Австралияның Квинсленд штатындағы Голд-Кост қаласында орналасқан Sea World мұражайында бар. 2007 жылдың наурыз айының басында, олардың қоршауындағы шағылдың ауыстырылуынан кейін 37 пингвиннің 25-і белгісіз уыттан қайтыс болды. Пингвиндердің өлімінің себебі әлі анықталған жоқ, сондықтан 12 тірі қалған пингвинді пингвиндер ауырған қоршауға қайтару туралы шешім қабылданды. Sea World мұражайында 2008 жылы кішкентай пингвин колониясы үшін жаңа қоршау ашылды. Жаңа Зеландияда Эудиптула пингвиндерін Окленд зообағында, Веллингтон зообағында және Жаңа Зеландияның Ұлттық аквариумында көруге болады. 2017 жылдан бері Жаңа Зеландияның Ұлттық аквариумы ай сайын "Айдың пингвині" тақтасын ұсынады, олардың екі тұрғынын сол айдың "жаман" және "жақсы" пингвині деп жариялайды. Тақтаның суреттері кеңінен таралып, аквариумға әлемдік әлеуметтік желілерде үлкен танымалдық әкелді. АҚШ-та Эудиптула пингвиндерін Луисвилл зообағында, Бронкс зообағында және Цинциннати зообағында көруге болады.
Zoological exhibits featuring purpose built enclosures for Eudyptula species can be seen in Australia at the Adelaide Zoo, Melbourne Zoo, the National Zoo & Aquarium in Canberra, Perth Zoo, Caversham Wildlife Park (Perth), Ballarat Wildlife Park, Sea Life Sydney Aquarium, and the Taronga Zoo in Sydney. Enclosures include nesting boxes or similar structures for the animals to retire into, a reconstruction of a pool and in some cases, a transparent aquarium wall to allow patrons to view the animals underwater while they swim. Eudyptula penguin exhibit exists at Sea World, on the Gold Coast, Queensland, Australia. In early March 2007, 25 of the 37 penguins died from an unknown toxin following a change of gravel in their enclosure. It is still not known what caused the deaths of the penguins, and it was decided not to return the 12 surviving penguins to the same enclosure where the penguins became ill. A new enclosure for the little penguin colony was opened at Sea World in 2008. In New Zealand, Eudyptula penguin exhibits exist at the Auckland Zoo, the Wellington Zoo, and the National Aquarium of New Zealand. Since 2017, the National Aquarium of New Zealand, has featured a monthly "Penguin of the Month" board, declaring two of their resident animals the "Naughty" and "Nice" penguin for that month. Photos of the board have gone viral and gained the aquarium a large worldwide social media following. In the United States, Eudyptula penguins can be seen at the Louisville Zoo the Bronx Zoo, and the Cincinnati Zoo.