Католик шіркеуінде дін қызметкерлерінің лаик миссионерлігі

Кіріспе

Лайықтық шіркеу қызметі – АҚШ Католик епископтары конференциясы Католик шіркеуінде шіркеуге қызмет ететін, бірақ дін қызметкері болып тағайындалмаған, салыстырмалы түрде жаңа пасторлық қызметшілер санатын анықтау үшін қабылдаған термин. Лайықтық шіркеу қызметкерлері – дін қызметкерлері мен дьякондармен қатар епископтың серіктестері. Басқа жағдайларда олар "пастырлық жұмыскерлер", "пастырлық көмекшілер" сияқты аталуы мүмкін.

Шолу

Екінші Ватикандық соборға дейін және одан кейін, біраз уақыт бойы пресвитераттың (пастырьлардың) құзырында болған бірнеше қызметтер миряндарға қайтарылды, сондай-ақ қызмет көрсетудің жаңа түрлері пайда болды. Миряндардың секулярлық әлемге елшілік жасау және шіркеудің евангелизация миссиясын жүзеге асырушы ретіндегі шақырылуының артуы «мирян қызметі» деген кең таралған терминді тудырды, ол барлық крещендіктердің белсенді шақырылуын білдіреді. Миряндардың осы жалпы қызметі кейде «мирян апостолаты» және «мирян шақырылысы» деп те аталады. Бұл жалпы мирян қызметіне шіркеу қауымын қолдауға бағытталған бірнеше нақты қызметтер кіреді, мысалы, лектор/оқырман, қасиетті тағамды бөлісудің ерекше қызметшісі, катехист, спонсор/құдай ата-анасы, жұбай, ата-ана және т.б. Осы жалпы мирян қызметіне қоса, Ватикан II-ге дейін толығымен тағайындалғандарға тиесілі рөлдерді атқаратын көптеген дін қызметкерлері бар, оларға приходтық пастырлық және катехистикалық қызметкерлер, ауруханалар мен түрмелердің капелландары, кампус министрлері және көптеген басқа да епархиялық басшылық лауазымдар кіреді. Бүгінде Рим Куриясы да аз ғана мирян шіркеу қызметкерлерін қамтиды. Мирян шіркеу қызметі – бұл нақты лауазымдық атау емес, кең ауқымды санат. АҚШ Католик епископтар конференциясы (USCCB) оны «мирян адамдарының көптеген рөлдері мен жауапкершіліктеріне ортақ нәрсені көрсету үшін құрды, мысалы, приходтың пастырлық үйлестірушісі немесе модераторы, пастырлық серіктес, діни білім беру директоры, жастар министрі, кампус министрі, аурухана капелланы». Көптеген епископтар бұл иерархияның жаңа деңгейін білдірмейтінін атап өтсе де, шіркеу мирян шіркеу қызметі мен миряндардың жалпы қызметі арасында нақты айырмашылықты байқады. Мирян шіркеу қызметкерлері, миряндардың мүшелері шіркеуге қызмет етеді. Шіркеулік қызмет – бұл ішкі бағытталған, ал мирян шақырылысы – шіркеудің әлемге қызмет етуі. Шіркеуде толық уақытты және көбінесе өмір бойы қызмет ету мақсатындағы миряндардың дінтанулық білімі мен пастырлық дайындығына бағытталған бағдарламалар соңғы төрт онжылдықта экспоненциалды түрде өсті. 2002 жылы АҚШ-тағы мирян шіркеу қызметі бағдарламасын бітірген 34 000 мирян қызметкері болды. 2008 жылға қарай университеттер мен епархиялық діни бағдарламаларда мирян шіркеушісі ретінде дайындалып жатқан студенттер саны, дін қызметкеріне дайындалып жатқан семинаристер санынан он есе көп. 1986 жылдан бері болашақ мирян шіркеу қызметкерлері мен теологтар үшін Рим колледжі, «Фойер Юнитас» мирян орталығы Папалық университеттерде оқып жатыр. Көптеген епархияларда мирян шіркеу қызметкерлері қазірдің өзінде дьякондар мен пресвитерлермен қатар шіркеулік және пастырлық қызметкерлердің көп бөлігін құрайды. Ұлттық пастырлық өмір орталығының зерттеуіне сәйкес, кем дегенде 2007 жылдан бері толық немесе жартылай уақыт приходтық қызметте жұмыс істейтін мирян шіркеу қызметкерлерінің саны (29 000) толық немесе жартылай уақыт приходтық қызметте жұмыс істейтін пресвитерлер санынан (27 000) асып түсті, ал мирян шіркеу қызметкерлерінің саны артып келеді, ал приходтық қызметтегі дін қызметкерлерінің саны азайып барады. 2009 жылы приходтағы мирян шіркеу қызметкерлерінің саны 37 929-ға жетті. Көптеген мирян шіркеу қызметкерлері басқа католик мекемелерінде, мектептерде, ауруханаларда, епархияларда және т.б. қызмет етеді. Мирян шіркеу қызметінің шындығы көптеген аймақтарда көрінеді. Германия мен Нидерландыда мирян шіркеу қызметімен айналысатын адамдар үшін «пастырлық қызметкер» немесе «пастырлық көмекші» терминдері жиі қолданылады. Оңтүстік Американың кейбір бөліктерінде және Тынық мұхитының оңтүстік аралдарында діни білім беретін мирян шіркеу қызметкерлері «катехистер» деп аталады. АҚШ-та катехист термині көбінесе ерікті мирян жексенбілік мектеп мұғалімдерін білдіреді, бірақ кең мағынада католик мектептерінің мұғалімдерін, сондай-ақ дін қызметкерлері мен мирян шіркеу қызметкерлерін де қамтиды, олар сенімді нығайтуға жауапты.

Prior to and since the Second Vatican Council, several ministries that had for a time been retained by the presbyterate (priests) were returned to the laity, and several new forms of ministry emerged. The burgeoning awareness of the vocation of the laity as apostles to the secular world and stewards of the Church's mission as an evangelizer has given rise to the popular term "lay ministry" to refer to the active vocation of all the baptized. This general ministry of the laity has at times also been called the "lay apostolate" and the "lay vocation". Included in this general lay ministry are several specific ministries designed to support the Church community, such as lector/reader, extraordinary minister of Holy Communion, catechist, sponsor/godparent, spouse, parent, etc. In addition to this general lay ministry, there are a number of non ordained people who have undertaken roles, that immediately prior to Vatican II belonged entirely to the ordained, including parish pastoral and catechetical staff, hospital and prison chaplains, campus ministers, and many other diocesan leadership roles. Today, even the Roman Curia includes a small number of lay ecclesial ministers. Lay ecclesial ministry includes a broad category rather than a specific job title. It has been adopted by the United States Conference of Catholic Bishops (USCCB) to "establish a framework to indicate what is common to many roles and responsibilities undertaken by lay persons, for example, Pastoral Coordinator or Moderator of a Parish, Pastoral Associate, Director of Religious Education, Youth Minister, Campus Minister, Hospital Chaplain." While many bishops are quick to note that this does not represent a new level of the hierarchy, the Church has observed a clear differentiation between Lay Ecclesial Ministry and the general ministry of the laity. Clearly members of the laity, lay ecclesial ministers serve the Church. An ecclesial ministry is one that is directed ad intra rather than ad extra. The ecclesial vocations serve the Church, while lay vocations are vocations by which the Church serves the world. Programs for the theological education and pastoral formation of laypersons, for the purpose in engaging in full time and often lifelong ministry in the Church, have grown exponentially in the last four decades. By 2002 there were 34,000 lay ministers who had graduated from United States Lay Ecclesial Ministry Programs. As of 2008, there are more than ten times as many students preparing in university and diocesan divinity programs for a vocation as a Lay Ecclesial Minister, as there are seminarians preparing for the presbyterate. Since 1986, there has even been a Roman college for future lay ecclesial ministers and theologians studying at Pontifical Universities, the Lay Centre at Foyer Unitas. In many dioceses, lay ecclesial ministers already account for the majority of the ecclesial and pastoral ministers alongside deacons and presbyters. According to a study by the National Pastoral Life Center, since at least 2007 the number of Lay Ecclesial Ministers employed in full or part time parish ministry (29,000) has exceeded the number of presbyters employed in full or part time parish ministry (27,000), and the number of Lay Ecclesial Ministers continues to grow while the number of priests in parish ministry continues to contract. The number of Lay Ecclesial Ministers in parish grew in 2009 to 37,929. Many more Lay Ecclesial Ministers serve in other Catholic institutions, schools, hospitals, dioceses, etc. The reality of lay ecclesial ministry is experienced in a number of regions. In Germany and the Netherlands, the terms "pastoral worker" or "pastoral assistant" are preferred for those engaged in lay ecclesial ministry. In parts of South America, and islands of the South Pacific, lay ecclesial ministers who are religious educators are called "catechists". In the United States, the term catechist more generally refers to volunteer lay Sunday school teachers, but in a broader meaning also includes Catholic school teachers, as well as clergy and lay ecclesial ministers responsible for overseeing faith formation.