Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Рим императорларының 7 династиясы, б.з. 96–192 жылдар
Dynasty of 7 Roman Emperors from AD 96 to 192
Нерва–Антониндер династиясы б.з. 96–192 жылдар аралығында билік құрған жеті рим императорынан тұрды: Нерва (96–98), Траян (98–117), Адриан (117–138), Антонин Пий (138–161), Марк Аврелий (161–180), Луций Верус (161–169) және Коммод (177–192). Олардың алғашқы бесеуі «Бес жақсы император» деп белгілі. Бұл династиядағы алты мұрагерліктің алғашқы бесеуі ерекше болды, себебі биліктегі императордың еркек мұрагері болмады және ол өзі таңдаған үміткерді мұрагер етіп қабылдауға мәжбүр болды. Рим заңына сәйкес, асырап алу туыстық байланыс сияқты заңды түрде мықты байланыс орнатады. Осы себепті Нерва–Антониндер династиясының біріншісі мен соңғысынан басқа императорлары «Асырап алынған императорлар» деп аталады. Рим қоғамында ресми асырап алудың маңыздылығы көбінесе династиялық мұрагерлік принципін саналы түрде жоққа шығару деп есептеледі және осы кезеңнің гүлденуіне ықпал еткен факторлардың бірі саналады. Дегенмен, бұл жаңалық емес еді. Патриций отбасыларында асырап алу кең таралған, ал рим императорлары бұрын да мұрагерлерді асырап алған: император Август Тиберийді, ал император Клавдий Неронды асырап алды. Республикадан империяға өтуде маңызды рөл атқарған мәңгілік диктатор Юлий Цезарь кейіннен Римнің алғашқы императоры болған Августқа айналған Гай Октавиусты асырап алды. Сонымен қатар, көбінесе отбасылық байланыстар да болды: Траян өзінің бірінші туысы және немере інісі Адрианды асырап алды, Адриан өзінің жартылай немере інісі Антонинді мұрагер етті, ал соңғысы Адрианның жартылай немере інісі Марк Аврелийді (Антониннің немере інісі) және Адрианның бастапқы жоспарланған мұрагерінің ұлы Луций Верусты асырап алды. Марк Аврелийдің ұлы Коммодты мұрагер деп тағайындауы өкінішті шешім және империяның құлдырауының басталуы деп есептелді. 192 жылы Коммодтың қазасымен Нерва–Антониндер династиясы аяқталды. Одан кейін «Бес император жылы» деп белгіленген қысқа мерзімді дүрбелең кезең болды, ол жаңа Северан династиясының құрылуымен аяқталды.
The Nerva–Antonine dynasty comprised seven Roman emperors who ruled from AD 96 to 192: Nerva (96–98), Trajan (98–117), Hadrian (117–138), Antoninus Pius (138–161), Marcus Aurelius (161–180), Lucius Verus (161–169), and Commodus (177–192). The first five of these are commonly known as the "Five Good Emperors". The first five of the six successions within this dynasty were notable in that the reigning emperor did not have a male heir, and had to adopt the candidate of his choice to be his successor. Under Roman law, an adoption established a bond legally as strong as that of kinship. Because of this, all but the first and last of the Nerva–Antonine emperors are called Adoptive Emperors. The importance of official adoption in Roman society has often been considered a conscious repudiation of the principle of dynastic inheritance and has been deemed one of the factors of the period's prosperity. However, this was not a new practice. It was common for patrician families to adopt, and Roman emperors had adopted heirs in the past: the Emperor Augustus had adopted Tiberius, and the Emperor Claudius had adopted Nero. Julius Caesar, dictator perpetuo and considered to be instrumental in the transition from Republic to Empire, adopted Gaius Octavius, who later became Augustus, Rome's first emperor. Moreover, there were often still family connections: Trajan adopted his first cousin once removed and great nephew by marriage Hadrian, Hadrian made his half nephew by marriage Antoninus Pius heir, and the latter adopted both Hadrian's half great nephew by marriage Marcus Aurelius (Antonius' nephew by marriage) and the son of Hadrian's original planned successor, Lucius Verus. Marcus Aurelius's naming of his son Commodus as heir was considered to be an unfortunate choice and the beginning of the Empire's decline. With the murder of Commodus in 192, the Nerva–Antonine dynasty came to an end. It was followed by a brief period of turbulence known as the Year of the Five Emperors which ended with the establishment of the new Severan dynasty.
Нерва-Траян әулеті
Нерва – бұл әулеттің алғашқы өкілі. Оның билеу мерзімі қысқа болғанымен, әскер, сенат және қара халық арасында жарым-жартылай келісім орнатылды. Нерва халыққа танымал әскери қолбасшы Траянды өгей ұлы ретінде қабылдады. Ал Адриан Траяннан кейін билікке келді; ол Траянның ізбасары болған және Траянның өлім алдында оны асырап алғанын мәлімдеді.
Nerva was the first of the dynasty. Though his reign was short, it saw a partial reconciliation between the army, the senate and the commoners. Nerva adopted as his son the popular military leader Trajan. In turn, Hadrian succeeded Trajan; he had been the latter's heir presumptive, and averred that he had been adopted by him on Trajan's deathbed.
Антонин әулеті
Антониндер – 138-192 жылдар аралығында билік құрған төрт рим императоры: Антонин Пий, Марк Аврелий, Луций Вер және Коммод. 138 жылы империяның мәдени бірігуі мен бекемдеуіне арналған ұзақ билікке толы жылдардан кейін император Адриан Антонин Пийді өзінің ұлы және мұрагері деп жариялады, сонымен қатар Марк Аврелий мен Луций Верді де асырап алу шартын қойды. Сол жылы Адриан қайтыс болды, ал Антонин бейбіт, игі ниетпен билік құрды. Ол римдік дәстүрлер мен институттарды қатаң сақтады және билігін римдік Сенатпен бөлісті. Марк Аврелий мен Луций Вер 161 жылы Антонин Пийдің қайтысынан кейін билікке келді және 169 жылы Вер қайтыс болғанға дейін бірлесіп биледі. Вердің қайтысынан кейін Марк Аврелий Антониннің мұрасын жалғастырды, өте қарапайым және қабілетті басшы болды. Ол 180 жылы қайтыс болды, ал оның орнына туған ұлы Коммод келді.
The Antonines are four Roman Emperors who ruled between 138 and 192: Antoninus Pius, Marcus Aurelius, Lucius Verus and Commodus. In 138, after a long reign dedicated to the cultural unification and consolidation of the empire, the Emperor Hadrian named Antoninus Pius his son and heir, under the condition that he adopt both Marcus Aurelius and Lucius Verus. Hadrian died that same year, and Antoninus began a peaceful, benevolent reign. He adhered strictly to Roman traditions and institutions, and shared his power with the Roman Senate. Marcus Aurelius and Lucius Verus succeeded Antoninus Pius in 161 upon that emperor's death, and co ruled until Verus' death in 169. Marcus continued the Antonine legacy after Verus' death as an unpretentious and gifted administrator and leader. He died in 180 and was followed by his biological son, Commodus.
Альтернативті гипотеза
Бір гипотеза бойынша, асырап алушылық мұрагерлік биологиялық мұрагерлердің болмауынан туындаған. Асырап алынған императорлардың соңғысынан басқа барлығының да өздерінен кейін билікке келуге лайықты ұлдары болған жоқ. Сондықтан олар мұрагерді басқа жерден іздеуге мәжбүр болды; император өз биологиялық ұлының мұрагер болатынына көз жеткізген кезде асырап алушылық мұрагерлік тоқтатылды. Династияны Нерва-Траян династиясына (Траянның тегі «Ульпий» болғандықтан Ульпия династиясы деп те аталады) және Антонин династиясына (олардың ортақ аты Антониннен шыққан) бөлуге болады. Ескерту: Марк Аврелий 161 жылдан Вердің 169 жылы қайтыс болғанға дейін Луций Вермен бірге билік етті.
One hypothesis posits that adoptive succession arose because of a lack of biological heirs. All but the last of the adoptive emperors had no legitimate biological sons to succeed them. They were therefore obliged to pick a successor somewhere else; as soon as the Emperor could look towards a biological son to succeed him, adoptive succession was set aside. The dynasty may be broken up into the Nerva–Trajan dynasty (also called the Ulpian dynasty after Trajan's gentile name 'Ulpius') and Antonine dynasty (after their common name Antoninus). Note: Marcus Aurelius co reigned with Lucius Verus from 161 until Verus' death in 169.