Рунде аралы: Құстар мен бағалы металдардың қазбасы

Кіріспе

Рунде – Норвегияның Мёре-ог-Ромсдал округіндегі Херей муниципалитетіне қарасты арал. 2015 жылғы мәліметтер бойынша аралда 113 адам тұрады, және ол оңтүстікке қарай Рунде көпірі арқылы Ремёя аралымен қосылған. Рунде өте көп құсқа ие болуымен танымал. Аралда шамамен 500 000-ден 700 000-ға дейін теңіз құстары мекендейді, олардың көп бөлігі жартастарда қоныстанған. Рунде экологиялық орталығы (Runde Miljøsenter) – бұл құс аралындағы ғылыми зерттеу станциясы. Рунде Норвегияның батыс жағалауында, Фоснаваг, Ульштейнвик, Волда, Орста және Олесун сияқты қалалар мен ауылдарға жақын орналасқан. Норвегияның бұл аймағы ұзын фьордтарымен және биік, қармен жабылған тауларымен әйгілі.

Тарих

Жылдар бойы Норвегия жағалауындағы Рунде аймағында бірнеше кеме суға батқан. Олардың арасында Нидерланд пен Испаниядан алтын мен күміспен жүктелген кемелер болған деген әңгімелер бар.

Акерендам кеме апаты

Нидерландыдан келген "Акерендам" кемесі 1725 жылғы 19 қаңтарда Нидерландыдағы Тексел аралынан желкен көтерген, жаңадан салынған кеме болды. "Акерендам" голланд сауда флотының бір бөлігі еді, ол Батавияға (Индонезия) қарай, алыс Шығыста дәмдеуіштер саудасына арналған алтын мен күміс монеталармен жүктелген. Кеме Солтүстік теңізде дауылға ілігіп, "Акерендам" солтүстікке қарай жоғалып кетті. Кеме Рунде аралының солтүстік жағында батып, 200 адамнан тұратын экипаж теңізде қаза болды. Рунде тұрғындары жағалауда кеменің сынықтарын, тіпті қайтыс болған экипаж мүшелерін де таба бастады. 1725 жылғы жазда төрт сандық және жүктердің басқа да бөліктері құтқарылды. Бірақ кейін суға батып жүргендер іздеуді тоқтатты, ал кеме туралы ұмытылды. 19 ғасырда жергілікті тұрғындар жағалаудан монеталар табатын. Алайда монеталардың шығу тегі ұмытылып, табылған монеталар 16 ғасылғы испан армадасына тиесілі деген әңгіме тарады. Кемені 1972 жылы спорттық суға батып жүргендер Бенгт Олоф Густафссон (Швеция), Стефан Перссон (Швеция) және Эйстейн Крохн Дейл (Норвегия) қайтадан тапты. Теңіз түбіндегі өсімдіктердің астында, құмды түбі монеталармен толы болды. Келесі жылы бұл орынды Берген теңіз мұражайы зерттеді. Кемеден көп нәрсе қалмады, бірақ алтын мен күмістен тұратын мол монеталар құтқарылды. Барлығы шамамен 57 000 монета табылды; олардың 6 600-ы алтын монеталар, көбінесе 1724 жылы Утрехтте соғылған сирек голланд алтын дукаты, осы табылғанға дейін олардың саны аз ғана белгілі болды, ал қалғаны күміс монеталар. Қазынаның бір бөлігі Бергендегі Берген теңіз мұражайында және Ослодағы Норвегия монеталар мұражайында сақталады. Тапқандарға қазынаның үштен екі бөлігін қалдыруға рұқсат берілді, ол кейіннен әлемдік коллекционерлерге сатылды. 1724 жылғы Утрехт алтын дукаты әрқайсысы 750-ден 1000 долларға дейін бағаланады және барлығы айналымға түспеген сапада, ең жоғары бағаланғандары NGC / PCGS MS 63. Норвегия мемлекеті қазынаның 25%-ын, ал Нидерланды 7%-ын алды. Бұл оқиғадан кейін жаңа заң қабылдалды, ол Норвегияда 100 жылдан астам мерзімде суға батқан барлық кемелер автоматты түрде қорғалады деп белгіледі.

One ship from the Netherlands, the Akerendam, was a newly built vessel which set sails from an island called Texel in Netherlands on 19 January 1725. Akerendam was a part of the Dutch merchant fleet, headed for Batavia (Indonesia) loaded with gold and silver coins to be used for the trade of spices in the Far East. The ship got caught in a storm in the North Sea, and the Akerendam disappeared into the north. The ship went down on the north side of Runde, and the whole crew of 200 was lost at sea. The inhabitants of Runde started to find parts of the ship that was washed up at its shore, including dead crew members. The wreck site was close to the shore, and during the summer of 1725 four chests and other parts of the cargo were salvaged. But then the divers gave up, and the wreck was forgotten. During the 19th century, locals often found coins at the shore. But the origin was already forgotten, and the findings created the story that the coins was from the Spanish Armada of the 16th century. The wreck was rediscovered in 1972 by sport scuba divers Bengt Olof Gustafsson (Sweden), Stefan Persson (Sweden), and Eystein Krohn Dale (Norway). Under the bottom vegetation of the seabed, the sand bottom was littered with encrusted coins. The following year, the site was investigated by Bergen Sjøfartsmuseum. Little remained of the ship but more than of gold and silver was salvaged. In total about 57,000 coins were found; 6,600 of them being gold coins—mostly the rare 1724 Dutch Gold Ducat minted in Utrecht with only a handful known prior to this find, and the rest silver coins. Parts of the treasure are kept at Bergen Sjøfartsmuseum in Bergen and also at the Norwegian Coin Museum in Oslo. The finders were allowed to keep two thirds of the treasure, which was later sold to collectors worldwide. The 1724 Utrecht Gold Ducats can command $750 to $1,000 each and are all in uncirculated quality, the highest graded ones are NGC / PCGS MS 63. The Norwegian state received 25% and the Netherlands received 7% of the treasure. This event later initiated a new legislation, making all wrecks older than 100 years automatically protected in Norway.

Рунде қоршаған орта орталығы

Рунде экологиялық орталығы – Рунде аралында орналасқан, 4 негізгі бағыты бар ғылыми-зерттеу станциясы: теңіз станциясы, шағын кәсіпорындарды дамытуға арналған үй және орталық, ақпараттық орталық және 8 пәтерлік үйлерде 34 стандартты қонақ бөлмесі бар конференциялар мен түнгі жайғасу орталығы. 2008 жылы Рунде экологиялық орталығында Рунде туристік кеңсесі ашылды.