Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Тоби немесе Хатохобей (тобиан) – Палаудың он алты штатының ең оңтүстігінде орналасқан, Тоби аралы мен Хелен рифінен тұрады. Жер ауданы шамамен 0,88 км². 2015 жылы халық саны 25 адамды құрады. Хатохобей штатының ресми тілдері – тобиан, ағылшын және сонсоролез тілдері. Бұл Палаудың ең сирек қоныстанған штаты ғана емес, сонымен қатар әлемдегі ең сирек қоныстанған бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшесі және ең кішкентай бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшелердің арасында 13-орында тұр.
Tobi, or Hatohobei (Tobian), is the southernmost of Palau's sixteen states, consisting of Tobi Island and Helen Reef. The total land area is about 0.88 km². The population was 25 in 2015. Tobian, English, and Sonsorolese are the official languages of Hatohobei State. Not only is it Palau’s least populous state, but it is the least populous first level administrative subdivision in the world as well as being the 13th smallest first level administrative subdivision.
Саяси жүйе
Тоби штатының халқы 25 адамды құрайды, және оның басшысы – губернатор сайлау арқылы тағайындалады. Штатта сондай-ақ әр төрт жыл сайын сайланатын заң шығару органы бар. Штат халқы Палау делегаттар палатасының бір мүшесін сайлайды.
The state of Tobi, with a population of 25, has an elected chief executive, the governor. The state also has a legislature elected every four years. The state population elects one of the members of the House of Delegates of Palau.
География
Точобей (Тоби) Ангаурдан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 450 км қашықтықта орналасқан. Бұл кішкентай сыртқы аралдар физикалық және мәдени тұрғыдан Палаудың қалған бөлігінен ерекшеленеді. Аралдар – көтерілген ақтас рифтерінен құралған, коралды әк тастан жасалған шағын платформалар. Аралдардың топырағы құмды, олар атоллға тән өсімдіктермен жабылған. Точобей аралы төмен және ортасы батпақты. Осы батпақтың кем дегенде бір бөлігі жапондық басқару кезінде фосфатты қоршаудың салдарынан пайда болған. Жағалау бойында кокос пальмаларының көп шоғырлары өседі, олар аралдардағы жалғыз өнеркәсіптің – копра өндірісінің негізгі ресурсы болып табылады. Бүгінде аралдар көбінесе адамдарсыз, өйткені жергілікті тұрғындардың көпшілігі Корорда немесе Нгерекебесанг аралында тұрады. Соған қарамастан, жергілікті тұрғындар өздерінің мәдени мұрасына деген құрметтерін сақтап, аралдарына деген адалдығын көрсетіп келеді.
Tochobei (Tobi) is located some 450 km southwest of Angaur. These small outer islands are both physically and culturally distinct from the rest of Palau. The islands are miniature platforms of raised reef composed of coralline limestone. The islands have sandy soils covered with atoll like vegetation. Tochobei Island is low with a depressed, swampy interior. At least a part of the depression is the result of phosphate mining during the Japanese administration. Large stands of coconut palms line the beaches forming the primary resource for the only industry on the islands: copra production. Today, the islands are largely uninhabited as most of the native population lives in Koror or on Ngerekebesang Island. Even so, the natives retain a strong sense of cultural pride in their heritage and a firm commitment to their islands.
Аралдар
Хатохобеи аралдары, Сонсорол штатының аралдарымен бірге, Палаудың оңтүстік-батыс аралдарын құрайды. № Арал Спутниктік суретi (км²) 2015 жылғы халық саны Координаттары 1 Тоби (Хатохобеи) 0.85 30 2 Хелен рифі (Хотсарихие) 0.03 3 3 Транзит рифі (Пиэрауру) Хатохобеи штаты Хатохобеи 0.88 33
The individual islands of Hatohobei, together with the islands of the state of Sonsorol, form the Southwest Islands of Palau. No. Island Satellitepicture Area(km²) Population (2015) Coordinates 1 Tobi (Hatohobei) 0.85 30 2 Helen Reef (Hotsarihie) 0.03 3 3 Transit Reef (Pieraurou) State of Hatohobei Hatohobei 0.88 33
Тоби аралы
Тоби (Хатохобей немесе Кодгуби) аралы бір кезде мемлекеттің басты аралы болған (екінші аралдағы Хелен аралындағы тұрақты теңіз сақшылар станциясымен бірге). Жер ауданы 0,85 км². Оның ең жоғары нүктесі 6 метр, ал аралдың көп бөлігі 3 метрден төмен. Көптеген үйлер аралдың оңтүстік-батыс жағындағы, штаттың астанасы – тастап кетілген Тоби (Хатохобей) ауылында орналасқан. Арал кокос пальмаларына толы. Аралдың орталық бөлігіне жақын жерде өңделген егістік жер болған. Аралдың солтүстігінде жағалаудан 800 метрге дейін созылатын риф бар.
Tobi (Hatohobei or Kodgubi) Island was once the main island of the state (together with the permanently manned Marine Ranger Station on the second island, Helen Island). The land area is 0.85 km². Its highest point is 6 m, while most of the island is less than 3 m high. Most of the houses are situated in the abandoned village of Tobi (Hatohobei) on the southwestern side of the island, the state capital. The island is covered with coconut palms. A cultivated area was situated near the center of the island. The island is fringed by a reef that extends up to 800 m from the shore in the north.
Хелен рифі
Хелен немесе Хеленс рифі (Хотсарихие) Тоби аралының шығысына қарай 70 шақырым жерде орналасқан, көбінесе су астында қалған атолл, тек бір арал (Хелен аралы) бар. Атоллдың ұзындығы 25 шақырым, ені шамамен 10 шақырым, лагунаның ауданы 103 шаршы шақырым, ал рифтік жазықтығын қоса алғандағы жалпы ауданы 163 шаршы шақырымды құрайды. Лагунаға батыс жағындағы рифтің ортасынан арна салынған. Арнаның оңтүстігінде құрғап қалған Раунд Рок орналасқан. Лагунада 85-ке жуық жарма және тік рифтер бар. Су деңгейі төмендегенде, су лагунадан шығып, рифтің үстінен барлық жаққа ағып, риф толығымен ашылғанша, содан кейін батыс жағындағы арна арқылы ағып шығады. Су көтерілгенде кері процесс байқалады. Рифтің тек бірнеше бөлігі ғана толығымен құрғап қалады.
Helen or Helens Reef (Hotsarihie), about 70 km east of Tobi Island, is a largely submerged atoll, with just one islet (Helen Island). The atoll is 25 km long and nearly 10 km wide, with a lagoon area of 103 km² and a total area including reef flat of 163 km². A channel leads into the lagoon from near the middle of the western side of the reef. Immediately south of the channel is Round Rock, which dries. The lagoon has about 85 patch and pinnacle Reefs. When the tide is falling, the water flows out of the lagoon and over the reef in all directions until the reef is uncovered, and then flows out through the channel on the western side. On the rising tide, a reverse effect is noted. Only few parts of the reef completely dry.
Хелен аралы
Хелен аралын 1773 жылы испандық теңіз офицері Фелипе Томпсон ашқан, оны Сан-Феликс атоллы деп картаға түсірген. Бұл атолдың жалғыз аралы, ол солтүстік ұшына жақын орналасқан. Хелен атоллымен салыстырғанда ол өте кішкентай, ені 20-40 метр, ұзындығы 400 метр, немесе жер ауданы 0,03 шаршы километр. Тығыз орманды арал 0,25 шаршы километрлік құмдық тізілімнің үстінде орналасқан, ол жыл сайын 3-4 метр жылдамдықпен оңтүстік-шығысқа қарай жылжып, лагунаға құлап барады. Аралда тек Хатохобей штатының теңіз күзет стансасы орналасқан, ол 1990 жылдардың басында шетелдік браконьерлерден атолды қорғау үшін құрылған. Стансада үш адамнан тұратын экипаж тұрақты түрде жұмыс істейді. BirdLife International ұйымы аралды маңызды құс аймағы деп жариялаған, себебі ол қара құстардың 25 000-ға жуық құстан тұратын көбелектеп ұялайтын колониясын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, қара және үлкен тоқылдақтардың ұялайтын популяциялары да бар.
Helen Island was discovered by the Spanish naval officer Felipe Tompson in 1773, who charted it as San Felix shoal. The only island of the reef, it is located near its northern tip. It is tiny in comparison to Helen Reef, about 20 to 40 m wide and 400 m long, or about 0.03 km² of land area. The densely wooded island sits atop a sand dune, which is 0.25 km² in extent and which is moving southeast, falling into the lagoon, at a rate 3 to 4 m per year. The island is uninhabited except for a marine ranger station of Hatohobei State, which was established in the early 1990s on the eastern side of the island, to guard the reef against foreign poachers. The station is permanently occupied by a staff of three. The island has been designated an Important Bird Area (IBA) by BirdLife International because it supports a breeding colony of black noddies, with some 25,000 birds estimated in 2004. There are also nesting populations of sooty and greater crested terns.
Транзиттік риф
Хелен рифінен шығысқа қарай 50 км жерде Транзит рифі (Пиэрауру) орналасқан, ол кейбір карталарда көрсетілген және Хатохобей штатының конституциясында арал деп айтылады, сонымен қатар Палаудың ең оңтүстік нүктесі болып табылады. Дегенмен, оның арал екендігі күмәнді, себебі ол қазіргі теңіз саяхаттарына арналған нұсқаулықтарда тізімде жоқ. Оның Тоби тіліндегі Пиэрауру атауының сөзбе-сөз мағынасы – "Құмды навигациялық нүкте", ол риф немесе арал емес, су астындағы құм сілкінісін көрсетеді.
50 km east of Helen Reef is Transit Reef (Pieraurou), which appears on some maps and which is referenced as an island in the Hatohobei State constitution and constitutes the southernmost feature of Palau. Its existence as island, however, is doubtful, as it is not listed in the current Sailing Directions. The literal translation of its Tobian name Pieraurou is "Sandy Navigation Point", referring to a submerged sand bar rather than a reef or island.
Дәстүрлі ауылдар
Оңтүстік-Батыс аралдарындағы дәстүрлі ауылдық құрылымдар туралы мәлімет аз. Осборн бірнеше жеке ескі тұрғын орындарын және бірнеше платформалар мен жолдар жиынтығын байқаған. Дәстүрлі балық аулау амалдары туралы белгілі бір ақпарат бар. Айналасындағы мұхит негізгі белок көзі болған және тарихқа дейінгі дәуірде қарқынды пайдаланылған болуы мүмкін. Жер көлемі шектеулі болғандықтан, оның барлық бөлігі дерлік қоныстану немесе күнкөріс қызметі үшін интенсивті түрде пайдаланылған болуы керек.
There is little information available on traditional village patterns in the Southwest Islands. Osborne noted several individual old dwelling places and one concentration of platforms and pathways. There is some information available on traditional fishing practices. The surrounding ocean provided the primary source of protein and was probably intensely exploited prehistorically. Given the limited amount of land, it is expected that almost all of it would have been intensively exploited by settlement or subsistence activities.
Мәдениет
Оңтүстік-Батыс аралдары мен Точобей (Тоби) халқы орталық Каролина аралдарының халықтарымен, яғни Палаудың солтүстік-шығысына қарай 1000 км-ден астам қашықтықта жатқан халықтармен тығыз байланысты екенін көрсететін ортақ мәдени мұраға ие. Бұл адамдардың Оңтүстік-Батыс аралдарына қоныс аударуы Тынық мұхиты тарихындағы ең керемет оқиғалардың бірі болуы мүмкін.
The people of the Southwest Islands and Tochobei (Tobi) share a cultural heritage that shows close ties with peoples of the central Caroline Islands, more than 1000 km to the northeast and on the other side of Palau. The migration of these people to the Southwest Islands must be one of the truly remarkable events in the prehistory of the Pacific.