Кіріспе

Тоби немесе Хатохобей (тобиан) – Палаудың он алты штатының ең оңтүстігінде орналасқан, Тоби аралы мен Хелен рифінен тұрады. Жер ауданы шамамен 0,88 км². 2015 жылы халық саны 25 адамды құрады. Хатохобей штатының ресми тілдері – тобиан, ағылшын және сонсоролез тілдері. Бұл Палаудың ең сирек қоныстанған штаты ғана емес, сонымен қатар әлемдегі ең сирек қоныстанған бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшесі және ең кішкентай бірінші деңгейдегі әкімшілік бөлімшелердің арасында 13-орында тұр.

Саяси жүйе

Тоби штатының халқы 25 адамды құрайды, және оның басшысы – губернатор сайлау арқылы тағайындалады. Штатта сондай-ақ әр төрт жыл сайын сайланатын заң шығару органы бар. Штат халқы Палау делегаттар палатасының бір мүшесін сайлайды.

География

Точобей (Тоби) Ангаурдан оңтүстік-батысқа қарай шамамен 450 км қашықтықта орналасқан. Бұл кішкентай сыртқы аралдар физикалық және мәдени тұрғыдан Палаудың қалған бөлігінен ерекшеленеді. Аралдар – көтерілген ақтас рифтерінен құралған, коралды әк тастан жасалған шағын платформалар. Аралдардың топырағы құмды, олар атоллға тән өсімдіктермен жабылған. Точобей аралы төмен және ортасы батпақты. Осы батпақтың кем дегенде бір бөлігі жапондық басқару кезінде фосфатты қоршаудың салдарынан пайда болған. Жағалау бойында кокос пальмаларының көп шоғырлары өседі, олар аралдардағы жалғыз өнеркәсіптің – копра өндірісінің негізгі ресурсы болып табылады. Бүгінде аралдар көбінесе адамдарсыз, өйткені жергілікті тұрғындардың көпшілігі Корорда немесе Нгерекебесанг аралында тұрады. Соған қарамастан, жергілікті тұрғындар өздерінің мәдени мұрасына деген құрметтерін сақтап, аралдарына деген адалдығын көрсетіп келеді.

Аралдар

Хатохобеи аралдары, Сонсорол штатының аралдарымен бірге, Палаудың оңтүстік-батыс аралдарын құрайды. № Арал Спутниктік суретi (км²) 2015 жылғы халық саны Координаттары 1 Тоби (Хатохобеи) 0.85 30 2 Хелен рифі (Хотсарихие) 0.03 3 3 Транзит рифі (Пиэрауру) Хатохобеи штаты Хатохобеи 0.88 33

Тоби аралы

Тоби (Хатохобей немесе Кодгуби) аралы бір кезде мемлекеттің басты аралы болған (екінші аралдағы Хелен аралындағы тұрақты теңіз сақшылар станциясымен бірге). Жер ауданы 0,85 км². Оның ең жоғары нүктесі 6 метр, ал аралдың көп бөлігі 3 метрден төмен. Көптеген үйлер аралдың оңтүстік-батыс жағындағы, штаттың астанасы – тастап кетілген Тоби (Хатохобей) ауылында орналасқан. Арал кокос пальмаларына толы. Аралдың орталық бөлігіне жақын жерде өңделген егістік жер болған. Аралдың солтүстігінде жағалаудан 800 метрге дейін созылатын риф бар.

Хелен рифі

Хелен немесе Хеленс рифі (Хотсарихие) Тоби аралының шығысына қарай 70 шақырым жерде орналасқан, көбінесе су астында қалған атолл, тек бір арал (Хелен аралы) бар. Атоллдың ұзындығы 25 шақырым, ені шамамен 10 шақырым, лагунаның ауданы 103 шаршы шақырым, ал рифтік жазықтығын қоса алғандағы жалпы ауданы 163 шаршы шақырымды құрайды. Лагунаға батыс жағындағы рифтің ортасынан арна салынған. Арнаның оңтүстігінде құрғап қалған Раунд Рок орналасқан. Лагунада 85-ке жуық жарма және тік рифтер бар. Су деңгейі төмендегенде, су лагунадан шығып, рифтің үстінен барлық жаққа ағып, риф толығымен ашылғанша, содан кейін батыс жағындағы арна арқылы ағып шығады. Су көтерілгенде кері процесс байқалады. Рифтің тек бірнеше бөлігі ғана толығымен құрғап қалады.

Хелен аралы

Хелен аралын 1773 жылы испандық теңіз офицері Фелипе Томпсон ашқан, оны Сан-Феликс атоллы деп картаға түсірген. Бұл атолдың жалғыз аралы, ол солтүстік ұшына жақын орналасқан. Хелен атоллымен салыстырғанда ол өте кішкентай, ені 20-40 метр, ұзындығы 400 метр, немесе жер ауданы 0,03 шаршы километр. Тығыз орманды арал 0,25 шаршы километрлік құмдық тізілімнің үстінде орналасқан, ол жыл сайын 3-4 метр жылдамдықпен оңтүстік-шығысқа қарай жылжып, лагунаға құлап барады. Аралда тек Хатохобей штатының теңіз күзет стансасы орналасқан, ол 1990 жылдардың басында шетелдік браконьерлерден атолды қорғау үшін құрылған. Стансада үш адамнан тұратын экипаж тұрақты түрде жұмыс істейді. BirdLife International ұйымы аралды маңызды құс аймағы деп жариялаған, себебі ол қара құстардың 25 000-ға жуық құстан тұратын көбелектеп ұялайтын колониясын қамтамасыз етеді. Сондай-ақ, қара және үлкен тоқылдақтардың ұялайтын популяциялары да бар.

Транзиттік риф

Хелен рифінен шығысқа қарай 50 км жерде Транзит рифі (Пиэрауру) орналасқан, ол кейбір карталарда көрсетілген және Хатохобей штатының конституциясында арал деп айтылады, сонымен қатар Палаудың ең оңтүстік нүктесі болып табылады. Дегенмен, оның арал екендігі күмәнді, себебі ол қазіргі теңіз саяхаттарына арналған нұсқаулықтарда тізімде жоқ. Оның Тоби тіліндегі Пиэрауру атауының сөзбе-сөз мағынасы – "Құмды навигациялық нүкте", ол риф немесе арал емес, су астындағы құм сілкінісін көрсетеді.

Дәстүрлі ауылдар

Оңтүстік-Батыс аралдарындағы дәстүрлі ауылдық құрылымдар туралы мәлімет аз. Осборн бірнеше жеке ескі тұрғын орындарын және бірнеше платформалар мен жолдар жиынтығын байқаған. Дәстүрлі балық аулау амалдары туралы белгілі бір ақпарат бар. Айналасындағы мұхит негізгі белок көзі болған және тарихқа дейінгі дәуірде қарқынды пайдаланылған болуы мүмкін. Жер көлемі шектеулі болғандықтан, оның барлық бөлігі дерлік қоныстану немесе күнкөріс қызметі үшін интенсивті түрде пайдаланылған болуы керек.

Мәдениет

Оңтүстік-Батыс аралдары мен Точобей (Тоби) халқы орталық Каролина аралдарының халықтарымен, яғни Палаудың солтүстік-шығысына қарай 1000 км-ден астам қашықтықта жатқан халықтармен тығыз байланысты екенін көрсететін ортақ мәдени мұраға ие. Бұл адамдардың Оңтүстік-Батыс аралдарына қоныс аударуы Тынық мұхиты тарихындағы ең керемет оқиғалардың бірі болуы мүмкін.