Кіріспе

Макс Вебердің либерализміне оның танымал социологиялық жетістіктеріне байланысты әртүрлі түсіндірулер бар. Макс Вебер қазіргі заманғы әлеуметтік ғылымдардың көрнекті негізін қалаушысы саналады, бұл тұрғыда Эмиль Дюркгейм мен Карл Маркс оған теңдес келеді. Вебердің ой-өрісін зерттейтін кейбір ғалымдар оның замандас саясатына, әсіресе АҚШ-тағы саяси оқиғаларға жете көңіл бөлмеген. Дегенмен, еуропалық зиялылар оның саяси ойларына көбірек мән берген. Вебердің көптеген саяси жазбалары аудармаға қол жеткізбеген, немесе жақында ғана бөліп-бөліп аударылған.

Шолу

Вебердің саяси идеялары Германияда ондаған жылдар бойы пікір қақтығыстарын тудырып келді. Оның демократия тұжырымы ерекше қызу пікірталас нысаны болды. Вебер Вильгельм режимінің авторитарлық саяси құрылымын қабылдамады. Ол парламенттік және демократиялық реформаны қолдады. Бірқатар адамдар Вебердің либерализмін мәселелі деп есептейді. Вебер "парламентаризацияны" көбінесе көшбасшыларды іріктеу үшін қарастырды.

Саяси көзқарастар

Ж.П. Майер 1944 жылы Макс Веберді сынап, «Макс Вебер және неміс саясаты: саяси әлеуметтанудағы зерттеу» деген еңбек жазды. Соғыс кезінде Англияда жарық көрген бұл еңбек неміс тіліне ешқашан аударылмаған. Моммсен социологтың либералды беделіне күмән келтірді. Моммсеннің пікірінше, Вебердің харизматикалық билік туралы әлеуметтанулық идеясы оның саяси көзқарастарында көрініс берді және «плебисцит арқылы басшылықтың фашистік ұғымдарына жақын» болды. Моммсен Вебердің демократия теориясының «авторитарлық түсіндіруге тым оңай берілетінін» жазды. Моммсен Веберді Гитлердің билікке келуімен байланыстырды: «Вебердің харизматикалық басшылыққа қатысты тұжырымдары, демократиялық институттардың мағынасын радикалды түрде қалыптастырумен бірге, неміс халқын Адольф Гитлердің көшбасшылық орнына іштен дайын тұруға ықпал етті». Олар Вебердің ғылыми құндылықты бейтараптық пен бағалау саясатын ажыратуын осы пікірді қолдау үшін пайдаланады. Арон 1971 жылы Вебердің «Макиавеллидің ұрпақтарына да, Ницшенің замандастарына да жататынын» және «сыныптар мен жеке тұлғалар арасындағы билік үшін күрес» Веберге саясаттың «мәні» сияқты көрінгенін жазды.