Кіріспе

Иса қоғамының Бас басшысы Габриэль Грубер, СД (4 мамыр 1740 – 7 сәуір 1805) – австриялық иезуит және словен тегінен шыққан ғылымдар шебері. Оның діни қызметкерге дайындығынан басқа, қызығушылықтары ауыл шаруашылығы, сәулет, астрономия, инженерлік, гидрология, физика, химия және өнер салаларын қамтыды. 1773 және 1784 жылдары император Иосиф II сарайының инженері қызметін атқарды. Ватикан заңдарының қолданылмаған Ресейге көшіп келген ол Екатерина II сарайында инженер ретінде құрметпен қабылданды және жер аударылған иезуит әріптестері арасындағы миссионерлік қызметін қайта бастауға мүмкіндік алды. Ол Еуропа мен оның колонияларындағы Иса қоғамын Рим Папасының тарату кезінде Ресейдегі Иса қоғамының екінші Бас басшысы болды және иезуит орденінің сақталуын қамтамасыз етуде үлкен саяси біліктілігін көрсетті.

Алғашқы жылдар және білім

Габриэль Грубер Венада словен отбасында дүниеге келген. Әкесі қару жасаушы болған. 1755 жылы 15 жасында Иса қоғамына кірді. Оның үш інісі – Антон, Иоганн Непомук және Тобиас та иезуиттер қатарына қосылды. Оның алғашқы білімі мен оқулары Австрияда өтті, оның ішінде Леобенде латын және грек тілдерін (1757–1758), Грацта теология, философия және математиканы (1758–1760), Венада тілдерді (1760–1761), содан кейін Венгрияда (1761–1762) және тағы да Венада теологияны (1763–1767) оқыды. Бұған қоса, ол сурет салу, кескін салу, музыка, математика, физика және медицинаны (хирургия саласында маманданған) оқыды. 1761–1762 және 1762–1763 жылдары астрономия, сондай-ақ азаматтық және әскери архитектура курстарын тыңдады. 1767–1768 жылдары Юденбургте үшінші сатыдағы білімін аяқтады. 1772 мен 1780 жылдар аралығында Любляна батпағынан судың ағылуын жақсарту және Любляна қаласын су тасқынынан қорғау мақсатында оның жоспары бойынша Грубер каналының құрылысы жүргізілді. Жұмыс 1777 жылға дейін оның қадағалауымен аяқталды, содан кейін шығындардың күрт өсуіне және оның адалдығына күмән тууына байланысты оның орнын Винченцо Струппи басты. Сонымен қатар, ол Грубер сарайының сәулетшісі және құрылысшысы болды – бұл бастапқыда физика және гидравлика саласындағы зерттеулері үшін пайдаланылған әсем рококо стиліндегі ғимарат. Онда астрономиялық обсерватория да болды. 1887 жылы сарайды Карниолдық жинақ банкі сатып алды және 1965 жылдан бері Словен архиві орналасқан.

Шіркеу оқиғаларының әсері

1772 жылдан 1781 жылға дейін Грубер Люблянадағы теңіз жүзу бөлімінің директоры болды, бұл бөлім Сава, Колпа және Любляница өзендерінде теңіз жүзуді жақсартумен айналысты. 1773 жылы Папа Клемент XIV Иса қоғамын таратып жібергеннен кейін, Грубер 1784 жылға дейін император Жозеф II сарайында инженер болып жұмыс істеді.

Ресейдегі иезуиттерге қайта оралу

1785 жылы Грубер Польша-Литва одағы мен Ресей империясының шекаралық қаласы Полоцкке Иса қоғамына қайта қосылу үшін барды және Ресейдегі иезуит қауымының мүшесі атанды. Грубер белсенді инженер, химик, сәулетші, суретші, механик және физик болды. Оның ықпалымен Полоцктегі иезуит колледжі техникалық ғылымдардың танымал академиясына айналды. Ол Екатерина II сарайында ықпалды болды және оның ұлы, мұрагері, император Павел I-ге жақын болды, оның тапсырысымен бүкіл Ресей империясында техникалық білім беру жүйесін қайта ұйымдастырды. 1800 жылы Грубер Санкт-Петербург мемлекеттік университетінің Аристократиялық колледжінің алғашқы ректоры болды. 1805 жылы "Иман ұлы" – бұрынғы иезуиттердің тәуелсіз тобы құрамына қабылданды. Мэриленд штатындағы (АҚШ) бұрынғы иезуиттермен байланыс орнатылды. 1804 жылы Неапольде иезуиттердің болуы ресми мойындалды және Грубер "Ресей мен Неапольдегі Иса қоғамының Жоғарғы Басшысы" атанды. Грубер Санкт-Петербургтағы үйінде болған жантүршігерлік өрттен түтін тартқаннан кейін 1805 жылдың 7 сәуірінде қайтыс болды, сол кезде Қытайға құрлық арқылы миссия жіберу жоспарлануда болған еді.