Кіріспе

саясаттанушы Роберт Джеймс Спитцер (12 қыркүйек, 1953 жылы туған) – американдық саясаттанушы, сарапшы және жазушы. Спитцер американдық саясатқа қатысты көптеген мәселелер бойынша көптеген кітаптардың, мақалалардың, эсселердің, баяндамалардың және пікір мақалаларының авторы. Оның негізгі мамандану салалары – АҚШ президенттігі және қару саясаты.

Мансап

Спитцер – Нью-Йорк штатының Кортленд мемлекеттік университетінің (SUNY) саяси ғылымдар кафедрасының еңбегімен зейнеткерлікке шыққан құрметті профессоры. 1979 жылдан 2021 жылға дейін SUNY Cortland-та, ал трица жыл бойы Корнелл университетінде арнайы шақырылған профессор ретінде сабақ берді. Кортлендте ол 1983 жылдан 1989 жылға дейін, 2005 жылдан 2006 жылға дейін және 2008 жылдан 2020 жылға дейін саяси ғылымдар кафедрасының төрағасы болып қызмет етті. 1986 жылдан 1990 жылға дейін АҚШ Конституциясының екі жүз жылдығына арналған Нью-Йорк штаты комиссиясының мүшесі болды. Кортлендте саяси ғылымдар кафедрасында «Америка саясатына кіріспе», «Америка президенті», «Заң шығару процесі» және «Қару саясаты» сияқты көптеген курстарды оқытты.

Америка президенті туралы пікірлер

1983 жылы Спитцердің «Президенттік және мемлекеттік саясат» атты тұңғыш кітабы Ричард Э. Нейштадттың президенттік табыс туралы ұстанған моделін Теодор Дж. Лоуидің «билік ареналары» негізіндегі саяси көзқараспен сынға алды. Спитцердің пікірінше, президенттің Конгрестегі сәттілігіне оның жеке саяси қабілеті емес, президент ұсынған саясаттың түрі ықпал етеді. Майкл А. Дженовезе Линдон Джонсон мен Рональд Рейганның басқарудың алғашқы жылдарына қатысты «нақтырақ қолданылса» Спитцердің зерттеуіне пайдасы тиер еді деп санайды, бірақ жалпы алғанда оған құрметпен баға берді. 1988 жылғы «Президенттік вето» кітабы жарыққа шыққанға дейін бұл тақырып бойынша шамамен 100 жыл бойы талдамалық, кітап көлемінде еңбек жазылмаған еді. Спитцердің еңбегі оның тарихын зерттейді және президенттік вето Конституциялық конвенцияда Құрылтайшылар түсінгендей өзгертуге қабілеттілігін жоғалтты деген қорытындыға келеді. Мелвин А. Кульбицки бұл кітапты тамаша оқулық және «теория мен практикалық саясаттың үйлесімді, жақсы жазылған қоспасы» деп бағалады. Спитцер 2001 жылдан 2003 жылға дейін Америка саяси ғылым қауымдастығының Президенттік зерттеу тобының төрағасы болды.

Қаруларды бақылау

1980 жылдан бері Спитцер қару-жарақ бақылауы туралы кітаптар жазды, қоғамдық жиындарда сөз сөйледі, газеттерге мақалалар жазды және көптеген радио және теледидар бағдарламаларында пайда болды. Оның осы тақырыптағы жазбалары «Вашингтон Пост» және «Нью-Йорк Дейли Ньюс» газеттерінде жарияланды. Ол NPR-дің Терри Гросспен бірге «Таза ауа» және MSNBC-нің Кит Олберманмен бірге «Кері санау» бағдарламаларында қонақ болды. Бұрынғы президент Джимми Картер 1994 жылғы шабуылдық қаруларға тыйым салу туралы пікір жазғаннан кейін, «Нью-Йорк Таймс» газеті оқырмандарынан: «Шабуылдық қаруларға қатысты сіздің пікіріңіз қандай?» деп сұрады. Спитцер «қару-жарақ бақылауы бойынша саяси тосқауылды бұзудың» бір жолы – оны халықаралық қару-жарақ қатынастары сияқты қарастырып, «құралсызданудан бас тартуға, бірақ қару-жарақ бақылауын, әсіресе әскери шыққан қарулар үшін қабылдауға» болатынын айтты. АҚШ Жоғарғы Сотының «Колумбия округіне қарсы Хеллер» (2008) және «Макдональдқа қарсы Чикаго» (2010) істеріне дейін де, кейін де Спитцер тарих пен бұрынғы заң осы екі соңғы сот шешімінде көрініс тапқан Екінші түзетудің жекелеген түсіндіруін қолдамайды деп мәлімдеді. Сот шешімі шыққаннан кейін ол былай деп жазды: «Хеллер мен Макдональд шешімдері Екінші түзетуде жеке құқықтарды түсіндіруді заң тұрғысынан орнықтырды. Бірақ судьялар заңды өзгерте алады, бірақ тарихты өзгерте алмайды, ал тарихи жазбалар осы екі шешімнің негізін көбінесе жоққа шығарады». Спитцер қару-жарақ бақылауы туралы алты кітаптың авторы: «Қару-жарақ бақылауының саясаты», «Қару ұстау құқығы», «Қару-жарақ бақылауы: құжаттық және анықтамалық нұсқаулық», Гленн Х. Утермен бірлесіп жазған «Қару-жарақ бақылауы және қару құқығы энциклопедиясы», «Америкадағы қарулар: қару ережелері мен құқықтарын үйлестіру» және «Қару дилеммасы: тарих кеңейтілген қару құқығына қалай қарсы».

Басқа жұмыстар

Америка президенттігі мен қару саясатынан өзге, Спитцер Америка саясаты мен қоғамдық саясатқа қатысты көптеген тақырыптарды зерттеп, жазған, оның ішінде американдық институттардың қызметі, ұлттық сайлаулар, бұқаралық ақпарат құралдары, Конституция, сондай-ақ Нью-Йорк штатының саясаты мен мемлекеттік басқаруы. Оның "Өмір сүру құқығы қозғалысы және үшінші партия саясаты" атты монографиясы Нью-Йорк негізді "Өмір сүру құқығы" саяси партиясын жан-жақты қарастырған. "Заңгерлерден Конституцияны құтқару: Заң білімі мен құқықтық шолулар Конституцияның мағынасын қалай бұрмалайды" атты кітабында заң білімі заң практикасына тиімді қызмет етеді деген пікірді айтады, бірақ Гарвард құқық журналының мәліметінше, "құқық журналдарында жарияланған 'бұрыс конституциялық теорияларды' қатаң сынап көрсетеді". Пулитцер сыйлығының иегері, тарихшы Джек Раков осы кітап туралы: "Заң біліміндегі [талап ету мен іске асыру] арасындағы айырмашылық конституциялық құқық саласындағыдан көбірек байқалады, ал Роберт Спитцер оның себебін түсіндіреді", – деген баға берген. 1997 жылдан бері Спитцер SUNY Press баспасынан шығатын американдық конституционализмге арналған кітаптар сериясының бас редакторы болып табылады. Ол 1975 жылы SUNY Fredonia-дан summa cum laude көрсеткішімен "А" бакалавр дәрежесін, 1978 жылы Корнелл университетінен магистр дәрежесін, ал 1980 жылы Корнелл университетінен докторлық дәрежесін алған.