Кіріспе

Борден Карлтон – Канаданың Принс-Эдвард аралы провинциясындағы Принс округіндегі қала. Ол Нортумберленд бұғазының оңтүстік жағалауында орналасқан. Қала 1995 жылдың 12 сәуірінде Борден қаласы мен Карлтон қауымдастығының бірігуі нәтижесінде қауымдастық ретінде құрылды. Борден қаласы салық базасының азаюына байланысты, Конфедерация көпірінің салынысы аяқталуға жақын және «Marine Atlantic» паромдық қызметінің тоқтатылуы себепті, өз мәртебесін қауым деңгейіне төмендетуді шешті. Борден Карлтон 2012 жылдың 31 шілдесінде қала мәртебесін алды.

Тарих

Борден тарихының бастауы Принс-Эдвард аралының Солтүстік Америкаға тасымалдау қажеттіліктерімен байланысты, ал Карлтон портың солтүстігі мен батысында орналасқан шаруалар қауымдастығы болды. Борденнің дамуы Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде жақын маңдағы тағы бір қауымның күйреуімен тікелей байланысты. 19-шы және 20-шы ғасырлардың басында көптеген жылдар бойы қысқы мұз қайықтары Абегвейт бұғазы арқылы жақын орналасқан Кейп-Траверс пен Кейп-Торментин арасында жүріп тұрды. Принс-Эдвард аралы темір жолы 1880-ші жылдары осы қозғалысты жеңілдету үшін Эмеральд торабынан Кейп-Траверс кемежайына дейін басты жолын салды. 20-шы ғасырда федералдық үкімет қысқы мұз қайықтарының сенімсіздігіне тап болды, себебі Доминион 1873-ші жылы провинция Конфедерацияға кірген кезде Принс-Эдвард аралы одағының шарттарында көзделген "үздіріссіз пароходтық қызмет" міндеттемесін орындамаған еді. Осының салдарынан 1912-ші жылы федералдық үкімет Ньюкасл-апон-Тайн (Англия) кеме құрылыс шеберханасында арнайы жобаланған SS Prince Edward Island теміржол паромдық кемесінің құрылысын тапсырғанын жариялады. Жаңа паромды алғашқыда Канаданың мемлекеттік темір жолдары (кейін Канаданың ұлттық темір жолдары жүйесіне біріктірілген) басқаратын болды. Ол Карлтон-Пойнтта жыл бойы жұмыс істейтін жаңа порттан қызмет көрсетуге тиіс еді. SS Prince Edward Island 1915-ші жылы соғыстың басында Нортумберленд бұғазына келді, бірақ Карлтон-Пойнт порты салынбағандықтан, кеме 1915-ші жылдан бастап Карлтон-Пойнт порты дайын болғанға дейін жыл бойы Шарлоттаун мен Джорджтауннан қызмет көрсетті. Портты салу және Принс-Эдвард аралы темір жолының Эмеральд-Джанкшен мен Кейп-Траверс арасындағы желісін өзгерту үшін құрлықта да, суда да көп мөлшерде жабдықтар мен жұмыс күші қажет болды. Канада мен одақтастар тұтқындаған Орталық державалардың әскери тұтқындарының кейбіреулері теміржол құрылысында жұмыс істеді, ал Карлтон-Пойнттағы паромдық айлақ пен док Дуглас шыршасынан жасалған үлкен портал арқылы салынды, ол арнайы жасалған тас пен бетон қалыптарды баржамен жеткізді, олардың бір бөлігі жақын орналасқан Тидниш, Нова-Скотиядағы тасталған кемежайдан құтқарылған, ол 1880-ші жылдары тоқтатылған теміржол үшін пайдаланылған. Жаңа порт 1917-ші жылдың басында пайдалануға берілді, SS Prince Edward Island жаңа айлақтан теміржол жүк және жолаушылар вагондарын тасымалдауға тұрақты қызмет көрсетті; ол сол бірінші жылы Торментинге 506 рет жүріп өтті. 1917-ші жылдың қысында таңғажайып көрініс болды, Кейп-Траверс портында салынған ондаған үйлер мен ғимараттар жағалау бойындағы қысқы мұз арқылы жылқы мен санамен Карлтон-Пойнттағы жаңа портқа көшірілді. Теміржолдың жаңа паромдық портқа дейін ұзартылуы аяқталғаннан кейін, Кейп-Траверске баратын желінің қалдығы тасталды. 1919-шы жылы қауымдастық Борден қаласы ретінде тіркелді, оның есімі премьер-министр сэр Роберт Борденнің атына байланысты берілді, оның үкіметі паром терминалын Карлтон-Пойнтта орналастыру туралы шешім қабылдады. Борденнің сыртындағы аймақ Карлтонның атауын сақтап қалды. Борден немесе Порт Борден, жиі аталатын, паром жүйесінің кеңейтілуімен бірге өсті. 1920-шы жылдары CNR SS Prince Edward Island кемесін теміржол вагондарымен қатар автомобильдерді де қабылдау үшін қайта жабдырды (PEI автомобильдерді пайдалануды заңдастырғаннан кейін), портқа қатысатын жолдар жақсартылды. 1931-ші жылы тағы бір кеме, SS Charlottetown, SS Prince Edward Island кемесіне қосылып, паром қызметін пайдаланатын теміржол және автомобиль трафигінің артуын қамтамасыз етті. Бордендегі CNR паром және теміржол кемежайының көптеген қызметкерлері қалада тұрды. 1941-ші жылы SS Charlottetown кемесінің қаза болуынан кейін, қарт SS Prince Edward Island екінші дүниежүзілік соғыстың соңына дейін паром қызметіндегі жалғыз арнайы кеме болып қалды, тек Кансо бұғазынан теміржол паромдық қызметінен SS Scotia немесе SS Scotia II кемелерінің қысқаша көмегімен. 1947-ші жылы QSMV Abegweit қызметке кіріп, 1950-ші жылдары паром жүйесін жүргізді, бірақ тұрақты теміржол трафигіне қоса автомобиль трафигінің артуымен тез басып қалды. 1960-шы жылдардың басында PEI және көрші теңіз провинциялары арқылы Транс-Канада тас жолының аяқталуы Борденді 1962-шы жылы салынған жаңа автомобильге арналған MV Confederation паромға ие етті. 1960-шы жылдардың соңында автомобиль трафигі рекордтық өсімді көрсетті. 1968-ші жылы CN PEI-де жолаушылар пойыздарын жүргізуді тоқтатты, автобустарға ауысты, ал Борден мен Кейп-Торментиндегі паром терминалдары мен тұрақтары CN-мен қайта жобаланды, көбірек автомобильдер мен жүк көліктеріне арналған. Борден жағдайында, теміржол трафигінің төмендеуіне байланысты, ауланың бір бөлігі осы мақсатқа пайдаланылды, нәтижесінде қаланың бастапқы жолаушылар станциясы бұзылды. 20-шы ғасыр бойы, тіпті паром қызметі енгізілгенге дейін, 19-шы ғасырдың соңында бастап, әртүрлі саясаткерлер паром қызметін тұрақты өткелмен ауыстыру туралы пікір алысты. Алғашқы ұсыныстар Нортумберленд бұғазының астындағы теміржол туннелін көздеді, бірақ олар 1950-ші жылдардағы бұғаз салуға құмарлықпен (және Транс-Канада тас жолының дамуымен) теміржол және автомобиль трафигін жүргізетін бұғаз және туннельді біріктіретін жобаларға айналды. Талқылаулар мен ұсыныстар федералдық сайлаулармен сәйкес келіп, бір ұсыныс бойынша Жаңа Брюнсвик пен PEI-дегі құрлықтағы жолдарға жұмыс істеу 1965-ші жылы басталды, бірақ бұғазға қарсы ғылыми ұсынымдарға байланысты тұрақты өткел туралы барлық әңгімелер тоқтатылды (навигациялық және қоршаған орталық себептерге байланысты). Федералдық үкімет орналасқан паром жүйесінің сыйымдылығын кеңейтуді жөн көрді. 1960-шы жылдардың соңында уақытша көмек кемесі, MV Lucy Maude Montgomery, бірнеше жыл қызмет етті, сонымен қатар әлдеқайда үлкен және қуатты мұзды үзіп өтетін теміржол паромдық кемесі, MV John Hamilton Gray, 1968-ші жылы қызметке кіріп, 51 жылдық қызметтен кейін SS Prince Edward Island кемесін зейнеткерлікке шығарды. Жаңа доктар салынды және паром қызметі үшін тұрақты кемелер тапсырылды. 1971-ші жылы MV Holiday Island және MV Vacationland кемелері қызметке кіріп, Борден 1973-ші жылғы PEI-дың 100 жылдығына дейін паром жүйесінде рекордтық трафикке ие болды, содан кейін MV Confederation және MV Lucy Maude Montgomery басқа қызметтерге қайта бағытталды және Борденді түгелдей тастап кетті. 1977-ші жылы CN Канаданың шығысындағы паром қызметтерін CN Marine деп аталатын жекелеген операциялық компанияның басқаруына берді. Жаңа компания бірден MV Abegweit кемесін ауыстыру үшін жаңадан жобаланған паромды тапсырыс берді, ол сол жылы 30 жылдық қызметін аяқтады. Жаңа кеме, бастапқыда MV Straitway деп аталған, бірақ кейін MV Abegweit деп қайта аталған (бұрынғы Abegweit Abby деп аталғаннан кейін зейнеткерлікке шығарылды), Борденнен жұмыс істейтін ең үлкен сыйымдылыққа ие паром болды. 1986-шы жылы CN Marine Marine Atlantic деп қайта аталды, теміржол компаниясымен байланысының барлық іздерін жою үшін. Сонымен қатар, федералдық үкімет тұрақты өткел (құрлыққа "Тұрақты байланыс") туралы әңгімені қайта жаңартты, ол бірнеше шақырылмаған ұсыныстарды алғаннан кейін. CN 1989-шы жылдың 31-ші желтоқсанында PEI-дегі барлық теміржол желілерін тоқтатып, MV John Hamilton Gray 28-ші желтоқсанда аралдан соңғы локомотивтер мен вагондарды шығарды. Теміржолдың жабылуымен және ауланың тасталуымен Борденнің батыс жағы өнеркәсіптік топыраққа айналды...

Конфедерация көпірі жобасы

Жоба Конфедерация көпірі деп аталды және 1997 жылғы 31 мамырда ашылғаннан кейін 70 жылдық күнделікті қызметтен кейін паром қызметі тоқтатылды; кемелер басқа қызметтерге ауыстырылды немесе сатылды, ал паромдық кемежайлар, терминалдар және басқа да жағалаудағы нысандар қолданыстан шығарылып, демонтаждалды. Конфедерация көпірінің құрылысы аяқталғаннан кейін Борденнің экономикасы жұмысшылардың қала мен провинциядан кетуімен, сондай-ақ жұмысынан босатылған немесе зейнеткерлікке шыққан паромшылардың көшіп кетуімен азайды. Федералдық үкімет "Тұрақты байланысқа бейімделу қорын" (Fixed Link Adjustment Funds) ұсынды, бұл бұрынғы теміржол ауласының жерінде туристік сауда орталығының құрылысына мүмкіндік берді, ол қазір "Гейтвей ауылы" (Gateway Village) деп аталады. Бұл қаражат жаңа өндіріс кәсіпорындарын қабылдау үшін қаланың өнеркәсіптік паркін кеңейтуге де жұмсалды. Бүгінде Борден тұрғындарының көп бөлігі жергілікті өндіріс немесе қызмет көрсету салаларында немесе туризм саласында жұмыс істейді. Басты жұмыс берушілерге Master Packaging (J. D. Irving Limited компаниясының еншілес кәсіпорны), Silliker Glass (шыны жеткізуші және Kawneer алюминий өнімдерін шығарушы), Confederation Cove Mussels, MacDougall Steel Erectors Inc және Transcontinental Printing (Transcontinental Media бөлімшесі) кіреді. Конфедерация көпірінің құрылысы аяқталғаннан кейін SCI тастап кеткен Амхерст-Хед учаскесіне жаңа мақсат табу бойынша үкіметтік жұмыстар жалғасуда.

Борден-Карлтон өрт сөндіру бөлімі

Борден Карлтон өрт сөндіру бөлімі 1929 жылы құрылды және ресми түрде Борден өрт сөндіру бөлімі деп аталды. Бұл бөлім Борден Карлтон, Кейп Траверс, Августин Коув, Солтүстік Карлтон, Сеарлтаун, Олбани Корнер және Трайон аудандарына қызмет көрсетеді. Өрт сөндіру бөлімінің жұмысы қалалық кеңес бекіткен жылдық бюджетпен қаржыландырылады, ол әдетте жылына шамамен 50 000 долларға жетеді. Жаңа техника сатып алу үшін жыл бойы түрлі қайырымдылық шаралары ұйымдастырылады. Бөлім Борден даңғылында орналасқан, 4 машинаға арналған стансада жұмыс істейді. 2015 жылы станса жаңартылып, бұрын полиция бөлімі орналасқан жеріне көшірілді. Қолда 2005 жылғы Ford F 650 құтқару машинасы, 2004 жылғы GMC су сорғыш машинасы, 2002 жылғы (бұрын сүт тасыған) цистерна машинасы және 2014 жылғы Metalfab су сорғыш машинасы бар, барлығы 4 машина. Бөлім өрт басшысы Шон Джессом мен орынбасары Ларри Алленнің басшылығымен жұмыс істейді. Өрт сөндіру бөлімінде 22 белсенді өрт сөндіруші және 1 жас өрт сөндіруші бар. Бөлім құрамына 1 өрт басшысы, 1 орынбасар, 3 капитан және 17 өрт сөндіруші кіреді.

Борден-Карлтон полиция бөлімі

Борден Карлтон қаласының көп жылдар бойы өз қалалық полиция күштері болды, бірақ 2012 жылы қалалық кеңес оларды таратып жіберді. Департамент жылдар бойы бірнеше көліктерді пайдаланды, оның ішінде «Jeep» және бірнеше «Chevy Impala» машиналары болды. Күштер таратылар алдында бір таңбаланған және бір таңбаланбаған «Chevy Impala» машинасы болды. Полиция бөлімін көп жылдар бойы полиция бастығы Джейми Фокс басқарды, ал соңында Кенсингтон қаласымен бірлесіп полиция бастығын бөлісті. Департаменттің қалаға жылына 230 000 доллардан астам шығыны болды, бұл кеңеске тым жоғары көрінді, сондықтан олар 100 000 долларға бағаланатын бір ғана RCMP офицерін таңдады.

Демография

Статистика Канадасы жүргізген 2021 жылғы халық санағында Борден Карлтонның халқы 788 адамды құрады, олардың 324-і жалпы 365 жеке тұрғын үйдің ішінде тұрды, бұл 2016 жылғы 724 адамнан өзгеше. Жер ауданы - 154,5 км², 2021 жылы халық тығыздығы 78,5 адам/км² болды.