Кіріспе

Канадалық жолаушылар пароходы; Торонто портында өрттен қирады (1949)

SS Noronic – 1949 жылдың қыркүйек айында Торонто портында өртенген, кем дегенде 118 адамның өмірін құрбан еткен канадалық жолаушылар кемесі. 1911 жылдың қаңтар айының ортасында кеме тасымалымен айналысатын кәсіпкер Джеймс Плейфейр өзінің және серіктестерінің атынан «Northern» кемесін сатып алуға ұсыныс жасады. Бұл ұсынысты GTR бұрынғы операциялық келісімге қатысты мақұлдауы қажет еді. Плейфейрдің ұсынысы компанияны 1,250,000 канад долларына, 1,000,000 долларлық акция және басқа шарттар бойынша сатып алу болды. «Northern» компаниясының президенті В. Дж. Шеппард бұл ұсынысты GTR президенті Чарльз Мелвилл Хейске жеткізді, ол өз кезегінде бұл мәселені компаниясының жолаушылар және жүк тасымалдау бөлімдерімен талқылады. Хейс Шеппардтан бизнес ахуалы компанияға «Hamonic» сияқты қуаты мен стилі бірдей пароходты тапсырыс беруге бола ма, жоқ па, соны қарастыруын сұрады. Хейс ұсынылған меншік құқығын мақұлдамады және Плейфейрмен жасалған келісім бұзылды. Алайда, Плейфейр олардың ойын өзгертуге кірісіп, GTR-дің мақұлдауын алуға қол жеткізді. 6 ақпанда Хейс екі компаниямен жасалған келісім бойынша «Northern» компаниясы он сегіз ай ішінде жаңа пароход ұсынатынын мәлімдеді. Жаңа кеме 1913 жылғы кеме қатынасының ашылуына дейін дайын болады және оның ұзындығы шамамен 400 футқа жетеді. Хейстің «Титаник» кемесіндегі ерте қайтысы құрылыстың басталуын кейінге ықпал етуі мүмкін.

Сипаттама

"Нороник" кемесі 1913 жылғы 2 маусымда Онтарио штатының Порт-Артур қаласында суға түсірілді. Ол Канадалық бу кемелер компаниясы үшін Батыс құрғақ док және кеме құрылысы компаниясымен салынған. Ұлы көлдерде жолаушылар мен пакеттік жүк тасымалы үшін салынған "Нороник" бес палубадан тұрды, ұзындығы 362 фут (110 м) және жалпы тіркеу салмағы 6095 тоннаны құрады. Толық сыйымдылығы бойынша ол 600 жолаушыны және 200 экипаж мүшесін тасымалдай алатын. Ол сол кезде Канаданың ең ірі және ең әдемі жолаушылар кемелерінің бірі болды, сондықтан оған "Көлдердің патшайымы" деген лақап ат қойылды. Жолаушылар палубалары A, B, C және D деп белгіленді, ешқайсысының да докқа тікелей шығу жолы болған жоқ. Бір ғана шығу орындығы төменгі палубада, яғни Е палубасында орналасқан. Сол жақта және оң жақта екі-екіден шығу жолы болды, бірақ бір уақытта олардың тек екеуі ғана жұмыс істеді. 1945 жылы "Хамоник" өртеніп кетті, ал 1950 жылы "Хюроник" қызметтен шығарылып, мақұлданып таратылды.

Өрт

1949 жылдың 14 қыркүйегінде «Нороник» кемесі АҚШ-тың Мичиган штатындағы Детройт қаласынан Онтарио көлінде жеті күндік ойын-саяхатына шықты. Кеме Детройттен жол тартты және Огайо штатының Кливленд қаласында қосымша жолаушыларды алды. Одан кейін ол Онтариодағы Прескотт қаласына және Мың аралдарға баруы жоспарланған. «Нороник» 524 жолаушыны, олардың жиырмасынан басқасы американдықтар, және 171 экипаж мүшесін, барлығы канадалықтарды тасымалдады. Сағат 02:30-да жолаушы Дон Черч C палубасындағы оң жақтанғы дәліздің артқы бөлігінен түтін иісін сезді. Ол түтін иісін әйелдер жуынатын бөлмесінің алдындағы сол жақтанғы дәліз бойындағы кішкентай бөлмеге дейін іздеді. Түтін кілттелген кір жуатын шкафтан шығып жатқанын анықтағаннан кейін, ол кабина қызметкері Эрнест О’Нилге өрт туралы хабарлады. О’Нил дабыл қағудың орнына, D палубасындағы стюард кеңсесіне жүгіріп, шкафтың кілтін алды. Шкаф ашылғаннан кейін өрт дәлізге ұшып, қабырғалардағы лимон майымен жылтыратылған ағаш панельдерінің арқасында тез тарады. «Жәй ғана» қоңырауға жауап берген Торонто полициясының констебльдері Рональд Андерсон мен Уоррен Шаддок «көлік апаты» көліктерін Квинс-Кейге бұрып, кеменің мачта биіктігіне дейін жалынданып келе жатқанын көрді. Олардың патрульдік машинасы бірден аман қалғандармен қоршалды, олардың көпшілігі шок күйінде болды, ал кейбіреулері өртеніп жатты. Бір жолаушы Андерсонға судағы және палубадағы адамдар туралы, олардың кейбіреулерінің жалыстап тұрғаны туралы хабарлады. Өрттің себебі, кір жуу қызметкерінің бірінің салғысыздықтан тастап кеткен темекісі болуы мүмкін деп болжалды. Төменгі жағына батып қалған «Нороник» кемесі оқиға орнында жартылай бөлшектелді. Жоғарғы палубалар кесіліп алынды, ал корпусы 1949 жылдың 29 қарашасында қайтадан суға шығарылды. Ол Онтарионың Гамильтон қаласына сүйретіліп, онда металл терісі шешілді. Оның інісі, кішігірім «Хурон» кемесі 1950 жылы қызметтен шығарылып, металл терісі шешілді. 1967 жылы Canada Steamship Lines ағаш және басқа да жанғыш материалдар бар кемелерге қатысты жаңа халықаралық ережелерге байланысты флотынан қалған жолаушылар кемелерін алып тастады. «Нороник» бойынша азаматтық сот процестері 2 миллионнан астам канад долларына шешілді. «Нороник» кемесінің сиренасы Торонтоның су жағалауындағы теңіз мұражайында қойылған. Онтарио мұра қоры апаттың орын алған жеріне 50 жылдығына орай ескерткіш тақта орнатты.