Кіріспе

Радиоленд өлтірулері – 1994 жылы Мел Смит режиссерлік еткен және Джордж Лукас продюсерлік еткен американдық комедиялық триллер фильмі. «Радиоленд өлтірулері» 1939 жылғы ескі радио атмосферасында өтеді және 1930 жылдардағы комедиялық фильмдерге құрмет көрсетеді. Фильм жазушы Роджер Хендерсонның әйелі Пеннимен қарым-қатынас мәселелерін шешуге тырысып, сонымен қатар радио стансасындағы кім өлтірді деген құпия қылмысты ашу туралы айтады. Фильмде Брайан Бенбен, Мэри Стюарт Мастерсон, Скотт Майкл Кэмпбелл, Майкл Лернер және Нед Битти сияқты актерлер ойнаған. «Радиоленд өлтірулері» фильмінде Майкл МакКин, Бобкэт Голдтвейт, Джеффри Тамбор, Кристофер Ллойд, Джордж Бернс (оның соңғы фильмінде), Билли Барти және Розмари Клуни сияқты көптеген шағын рөлдер мен эпизодтық түсірілімдер бар. Джордж Лукас фильмді 1970 жылдары дамытуды бастады, бастапқыда Уилард Хьюк пен Глория Катцтың сценарийін режиссерлік етуге келісім берген, бұл сценарий Лукастың идеясы негізінде жазылған. Universal Pictures алдын ала өндіріс жұмыстарын бастады, ал Стив Мартин мен Синди Уильямс екеуі де 20 жылдан астам уақыт бойы даму кезеңінде болған «Радиоленд өлтірулері» фильмінің басты рөлдеріне үміткер болған. 1993 жылы Лукас Universal компаниясына Industrial Light & Magic (Lucasfilm компаниясына тиесілі) компаниясының компьютерлік графикадағы жетістіктері, әсіресе цифрлық фондар, «Радиоленд өлтірулері» фильмін шамамен 10 миллион долларлық бюджетпен жасауға көмектесетінін айтты, бірақ ақырында бюджет 15 миллион долларға дейін өсті. Мел Смит режиссер болып тағайындалды және түсірілім 1993 жылдың қазан айынан желтоқсан айына дейін жалғасты. «Радиоленд өлтірулері» 1994 жылдың 21 қазанында шықты, бірақ сыншылардың жағымсыз пікірлерін алды және кассада сәтсіздікке ұшырады, АҚШ-та бар болғаны 1,37 миллион доллар жинады.

Сюжет

1939 жылы Чикагодағы WBN станциясында орналасқан жаңа радиожелісі алғашқы эфирін бастайды. Станция иесі генерал Уолт Уэйлен бас демеуші Берни Кингті таң қалдыру үшін қызметкерлеріне сенеді. Олардың ішінде жазушы Роджер Хендерсон, режиссердің көмекшісі Пенни Хендерсон (Роджердің әйелі, ажырасуға дайындалып жатыр), паж Билли Бюджет, инженер Макс Эпплвайт, дирижер Рик Рочестер, диктор Декстер Моррис, режиссер Уолт Уэйлен кіші және сахна менеджері Герман Катценбек бар. Кинг радиосценарийлерді қайта жазуды тапсырғаннан кейін, WBN жазушылары ашуланып, апталар бойы жалақы алмағанына шағымданады. Тромпетші Раффлс Ридинің егеуқұйрықтан уланып өлгенінен кейін оқиғалар тізбегі басталады. Режиссер Уолт кіші асылып өлтіріледі (құпия өлтіруші бұл өзіне-өзі қол жұмсауға ұқсатып жасайды), ал оның әкесі, генерал, Чикаго полиция департаментіне (CPД) түнгі радио эфирі жалғасқанда кісі өлтірудің құпиясын шешуге көмектесуді тапсырады. Содан кейін Катценбек негізгі сахнаны жөндеуге тырысқанда, машиналардың істен шығуынан қаза табады. Уолт кіші мен Катценбектің өлімінен кейін Пенни сахна менеджері де, режиссер де болып тағайындалады. Роджер кісі өлтірулерді шешуге тырысады, бұл полицияны, лейтенант Кросс бастаған, қатты ашуландырады. Роджер өкінішке орай, қылмыс орындарында қылмыстар орын алғанда пайда болып тұрады, сондықтан ол басты күдікті деп есептеледі. Роджер мен Билли Бюджет диктор Декстер Моррис келесі құрбан болатынын болжайды. Декстер олардың ескертуін елемейді және электр тогынан қаза табады. WBN-нің жеке іс қағаздарын қарап, Роджер құрбандардың барлығы бұрын Иллинойс штатының Пеория қаласындағы радиостансада бірге жұмыс істегенін біледі, содан кейін ол бұл құпия FCC скандалымен байланысты екенін анықтайды. Кинг (күлкі газы) және генерал Уэйлен (лифт шахтасынан құлап) Роджердің ескертуінен кейін өлтіріледі, бұл полицияны одан да күдікті етеді. Уақытша ұсталғаннан кейін Роджер Биллиді Пеннимен байланысуға және сценарийлерді жіберуге пайдаланады. Бір бағдарламаны қайта жазу кезінде, «Горк: Оттың ұлы» Роджер сценарийге өзіне сілтеме жасайтын оқиғаларды қосуға тырысады, бұл құпия өлтірушінің шын мәнінде дыбыс инженері Макс Эпплвайт екенін баршаға дәлелдейді. Макс өзінің кісі өлтірулері акционерлер мен патенттерге қатысты кек алу схемасы екенін түсіндіреді, әсіресе басқа ғалымдар көшірген теледидар өнертабысы туралы егжей-тегжейлі айтады. Макс Роджер мен Пенниді радио мұнарасының үстіне қарумен ұстап алады, бірақ екі ұшақ пайда болып, оны атып түсіргенде қаза табады. Түнгі қойылымнан әсерленген демеушілер WBN-ді қаржыландыруға шешім қабылдайды. Роджер мен Пенни күрделі қарым-қатынастарын жаңадан бастап, ажыраспауға келіседі.

Актерлік құрам

Брайан Бенбен - Роджер Хендерсон, WBN станциясының жарықтандырғыш жазушысы және Пеннидің күйеуі. Полицияның наразылығына қарамастан, Роджер кісі өлтіру сырын шешеді. Мэри Стюарт Мастерсон - Пенни Хендерсон рөлінде: Уолт-младший мен Герман Катценбак қайтыс болғаннан кейін директор және сахна менеджері болып тағайындалған WBN хатшысы. Ол бастапқыда Роджердің Клодетт Катценбакпен қарым-қатынаста болғанына қате сеніп, ажырасуға ниеттенген, бірақ кейін олардың қарым-қатынасы жақсарады. Скотт Майкл Кэмпбелл - Билли Баджет, WBN палуаны, Роджер оны Пеннимен байланысуға және сценарийлерді жіберуге пайдаланады, ол полициядан жасырынуға тырысқанына қарамастан. Майкл Лернер - лейтенант Крос, Роджерге кек қайтаруға ант берген тез ашулы полицей. Нед Битти - генерал Уолт Уэйлен: WBN иесі, ол өз қызметкерлеріне әскери тәртіппен жұмыс істеуді талап етеді. Генерал лифт шахтасына құлап қайтыс болады. Брион Джеймс - Берни Кинг рөлінде, WBN-нің бас демеушісі, ол әзіл-қалжыңды түсінбейді. Кинг соңында күлкілі газға түсіп қайтыс болады. Стивен Тоболовский - Макс Апплвайт, WBN дыбыс инженері, ол кісі өлтіруге кінәлі деп табылған. Макс радио мұнарасының үстінде атып өлді. Майкл МакКин - Рик Рочестер, WBN оркестрінің дирижері, ол Декстерді жек көреді (МакКин сондай-ақ Dream On сериалында Бенбеннің бастығы рөлінде ойнаған). Корбин Бернсен - Декстер Моррис, темекі шегуге құмар станция хабаршысы. Декстер Роджер мен Биллидің ескертуін елемей, электр тогынан қайтыс болады. Бобкат Голдтвейт - "Жабайы жазушы", зорлыққа бейім және қайғылы WBN жазушысы. Анита Моррис - Клодетт Катценбак, танымал әнші және Германның әйелі. Пенни оны Роджермен бірге ұстайды, мүмкін, жыныстық қатынаста, бірақ бұл Клодетттің жасаған әзілі болған сияқты. Роджер бастапқыда оны кісі өлтіруге кінәлі деп ойлаған. Бұл Анита Морристің актерлік мансабындағы соңғы рөлі болды, өйткені ол фильмнің шығуына жеті ай бұрын қайтыс болды. Джеффри Тамбор - Уолт Уэйлен кіші, Генералдың шаш періштесін тағып жүретін ұлы және шоу директоры. Ларри Миллер - Герман Катценбак: WBN-нің неміс сахналық менеджері. Герман үшінші болып қайтыс болады және Клодетттің басқа қызметкерлермен көптеген қарым-қатынастары бар екенін біледі. Кристофер Ллойд - Золтан, ерекше дыбыс дизайнері. Харви Корман - Жюль Когли рөлінде: Раффлздің уланудан қайтыс болғанын растаған алкогольге тәуелді жазушы. Дилан Бейкер - детектив Джаспер, Кростың ақымақ көмекшісі. Джек Шелдон - "Раффлс" Риди рөлінде, Рочестер оркестрінің маскүнем тромпетшісі. Ол бірінші болып қайтыс болады. Джордж Бернс (оның соңғы көркем фильмінде 100 жастағы комедияшы Милт Лэки рөлінде), Джоуи Лоуренс, Билли Барти, Питер МакНикол, Роберт Клейн, Эллен Альбертини Доу, Кенди Кларк, Бо Хопкинс (Билли Баджеттің ата-анасы рөлінде) және Уилбур Фицджеральд, сондай-ақ әншілер Розмари Клуни және Трейси Бёрд камео рөлдерінде ойнады.

Даму

"Радиоленд кісі өлтірулері" фильмінің тууы Джордж Лукастың көне радиоға деген құштарлығынан бастау алды. Лукас фильмнің сюжетін "Американдық граффити" сценарийін жазу барысында ойлап тапты, оны Эбботт пен Костелло фильмдеріне жасалған құрмет деп қарастырды, әсіресе "Who Done It" (1942) фильміне, онда Эбботт пен Костелло радиостанциядағы кісі өлтіруді шешетін екі сода сатушы рөлінде ойнайды. "Радиоленд кісі өлтірулері" 1948 жылғы "Үлкен сағат" фильмінен де шабыттанды. 1972 жылы Universal Pictures "Американдық граффити" фильмін қабылдағанда, Лукас студияға "Радиоленд кісі өлтірулері" және атаусыз ғылыми-фантастикалық фильмдерге (кейін "Жұлдызды соғыстар" фильмінің негізі болған) алғашқы қарау құқығын берді. Лукас 1973 жылдың соңында "Американдық граффити" сәтті шыққаннан кейін Universal үшін "Радиоленд кісі өлтірулерін" өндіру туралы келісімге келді. Уиллард Хьюк пен Глория Кац Лукастың 1974 жылғы фильм жобасы негізінде алғашқы нұсқасын дайындады, және Universal осыған сенімді болып, жақын арада өндіріс басталғанын жариялады. Лукас режиссерлік қызметті атқаруы тиіс еді, ал Гэри Курц продюсер болды. Хьюк/Кац сценарийінің бастапқы нұсқасында Роджер мен Пенни ажырасуға тырысатын жұбайлар емес, махаббат пен жеккөрушілік арасындағы қарым-қатынастағы жігіт пен қыз еді. Осы кезеңде Лукас Теодор Дж. Фликерге сценарийді қайта жазуды тапсырды. 1993 жылдың басында Лукас Universal-ға Industrial Light & Magic (Lucasfilm-нің меншігінде) компаниясының компьютерлік графикадағы, әсіресе цифрлық фондар жасаудағы жетістіктері "Радиоленд кісі өлтірулерін" шамамен 10 миллион долларлық бюджетпен жасауға көмектесетінін айтты. Сценарийді Лукас дайындады, ол Рено/Осборн жобасының ең жақсы бөліктерін 1970-ші жылдардағы Хьюк/Кац сценарийімен біріктірді. Содан кейін Лукас Мел Смитти режиссер ретінде шақырды, ол басты рөлге Брайан Бенбенді ұсынды. Лукас Смитти осы фильмнің комедиялық және қараңғы юморын түсіне алады деп сенгендіктен таңдады. Түсірілім Солтүстік Каролина штатындағы Уилмингтон қаласындағы Carolco Studios студиясында өтті. "Радиоленд кісі өлтірулері" фильмінің түсірілімі 1993 жылдың 23 желтоқсанында аяқталды. Фильм 1994 жылдың 21 қазанында АҚШ-та 844 кинотеатрда көрсетілді, бірақ бар болғаны 1,37 миллион доллар жинады. Нәтижесінде фильм кассада сәтсіздікке ұшырады және 15 миллион долларлық бюджетін қайтара алмады. Ол екінші аптадағы түсімнің ең үлкен құлдырауы бойынша кинотеатрларда кеңінен көрсетілген фильмдердің алғашқы ондығына кірді, түсім 78,5%-ға төмендеді – 835 570 доллардан 179 315 долларға дейін.

Сыни қабылдау

"Радиоленд өлтірулері" негативті пікірлер алды, Rotten Tomatoes жиналған рецензиялар негізінде мақұлдау рейтингін есептеді. Роджер Эберт фильмді нәзік юмордың орнына тым көп клоунадалық комедия қамтиды деп сынады. Ол көркемдік шешімдер мен визуалды эффектілерді жоғары бағалағанмен, Эберт "фильм жұмыс істемейді. Онда кейіпкерлерден гөрі оқиғалар көп, комедиядан гөрі жағдайлар басым. Клоунадалық комедия тым ерте басталып, ұзаққа созылады, сондықтан кейіпкерлермен танысып, олардың іс-қимылдарының қызықты болуына мүмкіндік болмайды". Ричард Шикел Time журналында жариялаған рецензиясында фильмді негізінен қарқынының жылдамдығы үшін сынап, аралас пікір білдірді. The New York Times газетінің журналисі Кэрин Джеймс фильмді 1930 жылдардағы комедиялық фильмдерге құрмет көрсетуге тырысқаны үшін сынға алды. Сан-Франциско хроникасының Мик ЛаСалл фильмнің авторлары көрермендерді ностальгиямен баурап алуға жеткіліксіз болғанын айтты. Интернет-рецензент Джеймс Берардинелли фильмді "Хадсукер прокси және Ми донорлары элементтерін синтездеп, оларды Дэвид Линчтің On the Air әлеміне енгізген қорқынышты қоспа" деп сипаттады. Бұл фильмде Цукер, Абрахамс және Цукердің туындыларынан да көп анекдоттар бар, бірақ олардың көбі жұмыс істемейді.

Үй медиасы

Бірінші аймақтың DVD нұсқасы 1998 жылғы наурыз айында Image Entertainment компаниясы арқылы жарық көрді. Universal Studios Home Entertainment фильмді 2006 жылғы тамыз айында DVD форматында қайта шығарды. Universal Studios Home Entertainment фильмді 2019 жылғы 13 тамызда Blu-ray форматында, 25 жылдығына дейін шығарды.