Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ирандағы шииттік Дәйләмит әулеті (1008–1141)
Daylamite Shia dynasty in Iran (1008–1141)
Какуидтер (кейде Каквейхидтер, Какувейхидтер немесе Какуя деп те аталады) (آل کاکویه) – Дәйләмит тегінен шыққан шиит мұсылман әулеті. Олар батыс Парсы, Жибал және Күрдістанда билік жүргізді (шамамен 1008–шамамен 1051). Кейіннен шамамен 1051 жылдан 1141 жылға дейін Язд, Исфахан және Абаркухтың атабегтері (әкімдері) болды. Олар Буидтермен туысқан.
The Kakuyids (also called Kakwayhids, Kakuwayhids or Kakuyah) (آل کاکویه) were a Shia Muslim dynasty of Daylamite origin that held power in western Persia, Jibal and Kurdistan (c. 1008–c. 1051). They later became atabegs (governors) of Yazd, Isfahan and Abarkuh from c. 1051 to 1141. They were related to the Buyids.
Шығу тегі
Ғалымдар Какуидтердің Дейламиттерден шыққандығын, сондай-ақ Сайида Шириннің, Дейламиттер Баванд әулетінен болған туысы екенін айтады.
Scholars state that the Kakuyids were Daylamites, and relatives of Sayyida Shirin, who was from the Daylamite Bavand dynasty.
Тарих
Қакуид әулетінің негізін қалаушы – Джибалдың Буйид әмірлігі қызметінде болған дайламиттік әскери сардар Алла әл-Дула Мұхаммед. Оның әкесі Рустам Дүшманзияр да Буйидтерге қызмет еткен, оған көршілес Табаристан аймағының жергілікті билеушілеріне қарсы қорғану үшін Альборздағы жерлер берілген. Рустам – Баванд әулетінің ханшайымы Сейида Шириннің әкесі болды, ол Буйид әмірі Фахр әл-Даулаға үйленген. Осы байланысқа байланысты Алла әл-Дула Мұхаммедті көбінесе Ибн Какуя немесе Писар и Каку деп атайды, яғни «әкесінің туысының ұлы» деген мағынаны білдіреді. 1008 жылы ол Исфахан қаласының әкімі болды, бұл лауазымды Сейида Ширин оған ұсынып берген. Алайда, 11 ғасырдың Исфахан тарихшысы Мафаррухидің мәліметтеріне сәйкес, Алла әл-Дула Мұхаммед кем дегенде 1003 жылдан бастап қаланы басқарған. Уақыт өте келе ол Буйидтердің бақылауынан тәуелсіз болды. Мұхаммед ибн Рустам Дүшманзияр кейде Буйидтердің одақтасы ретінде әрекет еткен; мысалы, Шамс әл-Даула Хамадандағы көтеріліске тап болғанда, ол көмек сұрап Какуидтерге жүгінген. Шамс әл-Даула қайтыс болғаннан кейін оның орнына Сама’ әл-Даула келді, бірақ 1023 немесе 1024 жылы Какуидтер Хамаданға шабуыл жасап, оны басып алды. Содан кейін олар ‘Анназидтерден Хулуанды тартып алды. Фарс пен Иракты билеген Буйид Мушарриф әл-Даула Какуидтерді Хулуаннан шығарып жіберді, бірақ олар Хамаданды өздерінде қалдырды. Екі тарап арасында бейбітшілік орнатылып, әулеттік байланыс жасалды. 1041 жылы Мұхаммед ибн Рустам Дүшманзиярдың орнына ұлы Фарамурз келді. Хамаданда тағы бір Какуид – Гаршап I билікті бағындырды. 1095 жылы Гаршап II Какуид әулетінің жаңа әмірі болды, ал кейіннен 1141 жылы Катуан шайқасында қаза тапты. Фарамурздың билігі Селжұқтардың келісімен қысқарды, олар бір жылдық қоршаудан кейін 1051 немесе 1052 жылы Исфаханды басып алды. Осыған қарамастан, Фарамурз Селжұқтардан Язд пен Абаркухты иелік ретінде алды. Какуидтер осы провинцияларды 12 ғасырдың ортасына дейін басқарды; олардың осы кезеңдегі билігі мешіттер, каналдар мен бекіністер салумен ерекшеленді.
The founder of the Kakuyid dynasty was Ala al Dawla Muhammad, a Daylamite military leader under the service of the Buyid amirate of Jibal. His father, Rustam Dushmanziyar, had also served the Buyids, and was given lands in the Alborz to protect them against the local rulers of the neighbouring region of Tabaristan. Rustam was the uncle of Sayyida Shirin, a princess from the Bavand dynasty who was married to the Buyid amir (ruler) Fakhr al Dawla Because of this connection, Ala al Dawla Muhammad is often referred to as Ibn Kakuya or Pisar i Kaku, "meaning son of the uncle." By 1008, he was the governor of the city of Isfahan, a position which Sayyida Shirin had secured him. However, the report of the 11th century local historian of Isfahan, Mafarrukhi, suggests that Ala al Dawla Muhammad was in control of the city at least as early as 1003. Over time, he effectively became independent of Buyid control. At times Muhammad ibn Rustam Dushmanziyar acted as an ally of the Buyids; when Shams al Dawla was faced with a revolt in Hamadan, for example, he turned to the Kakuyids for aid. Shortly after Shams al Daula died, he was succeeded by Sama' al Dawla, however, the Kakuyids invaded and took control of Hamadan in 1023 or 1024. They then moved on and seized Hulwan from the 'Annazids. The Buyid Musharrif al Dawla, who ruled over Fars and Iraq, forced the Kakuyids to withdraw from Hulwan, but they retained Hamadan. Peace was made between the two sides, and a matrimonial alliance was eventually arranged. Muhammad ibn Rustam Dushmanziyar was succeeded in 1041 by his son Faramurz. While in Hamadan another Kakuyid, Garshasp I, took power. In 1095, Garshasp II became the new emir of the Kakuyid dynasty, and was later killed at the Battle of Qatwan in 1141. Faramurz's reign was cut short by the Seljuks, who after a year long siege of Isfahan took the city in 1051 or 1052. Despite this, Faramurz was given Yazd and Abarkuh in fief by the Seljuks. The Kakuyids remained the governors of these provinces until sometime in the mid 12th century; their rule during this time was known for the construction of mosques, canals and fortifications.